Thay đổi định hướng tổ hợp 4 môn tự chọn ngay từ lớp 10

XÂY DỰNG TỔ HỢP MÔN TỰ CHỌN LINH HOẠT

Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), cho biết công tác tư vấn chọn tổ hợp môn cho tuyển sinh lớp 10 năm 2026 đang đối mặt nhiều thách thức. Trước hết, nhiều trường ĐH điều chỉnh các khối xét tuyển, giảm khối truyền thống và hình thành tổ hợp mới đan xen giữa môn tự nhiên với môn xã hội, khiến phụ huynh và học sinh (HS) lúng túng. Bên cạnh đó, toán học trở thành môn bắt buộc trong mọi tổ hợp, trong khi tiếng Anh và ngữ văn xuất hiện với tần suất cao, làm thay đổi định hướng học tập. Đáng chú ý, các tổ hợp thiên về khoa học xã hội (KHXH), đặc biệt là khối C00 (ngữ văn, lịch sử, địa lý), ngày càng thu hẹp.

ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH

Trước bối cảnh này, nhà trường cần có chiến lược tư vấn rõ ràng, giúp phụ huynh hiểu đúng tầm quan trọng của việc chọn môn; đồng thời hướng nghiệp cần bám sát tuyển sinh. Sau cùng, xã hội kỳ vọng giáo dục có định hướng.

Chính vì vậy, khi nhiều trường ĐH điều chỉnh tổ hợp xét tuyển, đặc biệt là các khối thi truyền thống, các trường THPT dự kiến xây dựng tổ hợp theo hướng linh hoạt. Theo Ban giám hiệu Trường THPT Ernst Thälmann (P.Bến Thành), nguyên tắc của nhà trường khi xây dựng tổ hợp 4 môn tự chọn là bám sát xu hướng tổ hợp xét tuyển mới của các trường nhưng vẫn đảm bảo HS học đúng năng lực, giữ lựa chọn mở, không bị thiệt thòi khi xét tuyển theo các khối thi truyền thống.

Chẳng hạn, Trường Ernst Thälmann xây dựng nhóm định hướng khoa học tự nhiên (KHTN), ưu tiên các môn phục vụ xét tuyển khối truyền thống và ngành kỹ thuật - công nghệ (toán, vật lý, hóa học/sinh học) đồng thời bố trí thêm môn hỗ trợ năng lực học tập và lựa chọn ngành. Nhóm định hướng KHXH thì giữ các môn nền phục vụ khối xã hội (ngữ văn, lịch sử, địa lý/giáo dục kinh tế và pháp luật) đồng thời đảm bảo khả năng mở rộng sang các ngành kinh tế - truyền thông - luật.

Nhóm kết hợp sẽ được thiết kế cho HS còn phân vân hoặc muốn mở rộng cơ hội xét tuyển, kết hợp một tổ hợp KHTN với một tổ hợp KHXH. HS có thể linh hoạt khi cần điều chỉnh tổ hợp.

Còn ông Tô Lâm Viễn Khoa, Hiệu phó Trường THPT Gia Định (P.Thạnh Mỹ Tây), chia sẻ: "Xu hướng điều chỉnh các tổ hợp xét tuyển theo kiểu cũ như khối A00 là toán, vật lý, hóa học thật ra đã bắt đầu từ kỳ tuyển sinh năm trước. Với cách tổ chức dạy học và thi tốt nghiệp theo hướng lựa chọn môn học với định hướng nghề nghiệp thì các tổ hợp truyền thống có thể không còn phù hợp với số đông nữa. Nhà trường đã có dự đoán nên năm qua cũng không quá chú trọng việc dạy học theo tổ hợp môn truyền thống mà để HS tự chọn hướng đi cho bản thân".

Qua 4 năm triển khai Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) hiện hành và một năm ôn tập thi tốt nghiệp theo mô hình 2 môn lựa chọn, hầu hết các trường đã quen với việc tổ chức cho HS linh hoạt lựa chọn môn học. Dần dần, trường nào cũng phải tổ chức dạy học theo hình thức lớp ghép, lớp "chạy môn" để có thể cá nhân hóa quá trình dạy và học theo định hướng nghề nghiệp.

Theo ông Khoa, Trường THPT Gia Định đã áp dụng việc dạy học lựa chọn linh hoạt từ năm đầu tiên dạy Chương trình GDPT hiện hành. Vì vậy, nhà trường không chủ trương xây dựng tổ hợp môn cố định để HS đăng ký mà để cho các em lựa chọn thoải mái. Hết năm học, HS có thể thay đổi môn học theo định hướng mới và những điều chỉnh của việc xét tuyển ĐH. Dự kiến trong năm học 2026-2027, trường vẫn cho HS lớp 10 lựa chọn 2 môn học một cách chủ động, trên cơ sở đó trường sắp xếp lớp cho các em.

"Nhà trường chỉ đóng vai trò thông tin đầy đủ, tư vấn cho HS về phương thức xét tuyển, về những nhóm môn học phù hợp với bản thân và có nhiều hướng đi hơn như ưu tiên lựa chọn những nhóm môn có hóa học - sinh học cho những em định hướng y dược, hoặc vật lý - tin học cho nhóm HS yêu thích công nghệ thông tin", ông Khoa thông tin.

ảnh: Đào Ngọc Thạch

THAM KHẢO PHƯƠNG THỨC XÉT TUYỂN ĐH

Hiệu trưởng một trường THPT tại phường trung tâm của TP.HCM cho biết trường ĐH thay đổi tổ hợp môn xét tuyển cũng khiến các trường THPT phải cập nhật thông tin tuyển sinh, đồng thời chuẩn bị tổ hợp môn linh hoạt hơn trong tuyển sinh lớp 10 nhằm đảm bảo HS được thuận lợi trong lựa chọn ngành nghề. Nhà trường cũng sẽ tiếp tục tăng cường tư vấn hướng nghiệp sớm, đảm bảo quyền lợi HS trong lộ trình xét tuyển ĐH.

Việc xây dựng các tổ hợp môn học lựa chọn cho HS lớp 10 được nhà trường triển khai dựa trên nguyên tắc khoa học, có định hướng nghề nghiệp và phù hợp với các phương thức xét tuyển ĐH hiện nay.

Thực tế cho thấy nếu để HS tự do chọn 4 môn mà không có định hướng rõ ràng thì rất dễ dẫn đến tình trạng lựa chọn không hợp lý, thiếu liên kết với mục tiêu học tập và ngành nghề các em muốn theo đuổi về sau. Điều này không chỉ gây khó khăn trong việc học mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xét tuyển ĐH.

Do đó, giai đoạn tới nhà trường đặc biệt chú trọng đến công tác tư vấn hướng nghiệp cho HS ngay từ đầu năm lớp 10. Các em được hướng dẫn cụ thể cách xác định sở thích cá nhân, năng lực học tập và mục tiêu nghề nghiệp; từ đó HS được khuyến khích tìm hiểu các trường ĐH đào tạo ngành nghề mình quan tâm, tra cứu phương thức xét tuyển và các tổ hợp môn tương ứng. Việc lựa chọn môn học nên đi từ ngành học - trường ĐH - tổ hợp xét tuyển - môn học phù hợp chứ không nên chọn một cách cảm tính hay theo bạn bè.