Không còn bành cưỡi, không có những tiếng thúc giục hay những vòng quay phục vụ khách du lịch như trước đây. Giờ đây, hành trình ấy chỉ đơn giản là theo dấu chân voi giữa môi trường sống gần với tự nhiên nhất có thể. Đó cũng là tinh thần của mô hình du lịch thân thiện với voi nhà đang được triển khai tại Vườn quốc gia Yók Đôn.
Từ bành cưỡi đến bước chân "không chạm" với voi nhà
Nhiều năm trước, khi nhắc đến Buôn Đôn, hình ảnh quen thuộc trong mắt du khách là những chú voi mang trên lưng chiếc bành gỗ nặng nề, chở khách vượt sông hay đi bộ dưới nắng. Đằng sau những bức ảnh lưu niệm là những hệ lụy kéo dài đối với sức khỏe của voi nhà. Việc phải làm việc liên tục, bị xích trong thời gian dài khiến nhiều cá thể suy giảm thể trạng và xuất hiện những biểu hiện căng thẳng tâm lý.
Du khách nước ngoài đi bộ đến bãi chăn thả voi nhà trong rừng tự nhiên
ẢNH: HỮU TÚ
Nài voi trẻ Y Khang Niê KĐăm (27 tuổi), người có 6 năm gắn bó với công tác quản tượng dưới sự hỗ trợ của Tổ chức Động vật châu Á, vẫn nhớ rõ những thay đổi của voi sau khi được đưa về môi trường tự nhiên.
"Nói về hành vi thì khi đưa về tự nhiên, lúc nào nó cũng sẽ tốt hơn xích một chỗ. Bởi vì nếu một con voi mà bị đứng một chỗ quá lâu, nó sẽ bị stress, bị lặp đi lặp lại một động tác như lắc lư liên tục. Nhưng từ khi được thả về tự nhiên đến nay, voi không còn bị stress nữa", anh chia sẻ.
Gắn bó với voi cái Bun Khăm nhiều năm, Y Khang hiểu rõ từng thay đổi nhỏ của "người bạn khổng lồ". Điều khiến anh vui nhất không phải là voi khỏe hơn hay ăn nhiều hơn, mà là chúng dần tìm lại những tập tính vốn có của loài.
Trong những lần gặp nhau giữa rừng, các cá thể voi thường dùng vòi chạm vào tai, miệng hoặc cơ thể của nhau để nhận biết, thăm dò tình trạng sức khỏe. Những hành vi giao tiếp tưởng chừng bình thường ấy lại là tín hiệu cho thấy voi đang thực sự được sống như một cá thể hoang dã.
Công việc của những người nài voi trong mô hình du lịch thân thiện với voi cũng thay đổi hoàn toàn. Không còn những chuyến dẫn voi phục vụ khách, họ dành phần lớn thời gian đi bộ xuyên rừng, theo dõi sức khỏe, hành vi và đảm bảo an toàn cho đàn voi. Công việc đòi hỏi sự kiên trì và tình yêu thực sự với động vật.
"Nếu không yêu voi thì rất khó theo nghề này", Y Khang nói.
Khách nước ngoài lặn lội trong Vườn quốc gia Yók Đôn để tìm hiểu về voi
ẢNH: HỮU TÚ
Anh kể có những lúc du khách xuất hiện, voi nhận ra người lạ nên tỏ ra "bướng bỉnh", đi lang thang hoặc không nghe lời như trước. "Voi là loài rất thông minh, hiểu được tấm lòng của con người. Có khách là voi đi lung tung, có tính ỷ lại hơn, không chịu nghe nài voi chúng tôi cho lắm. Nhưng cái đó cũng chả sao, mình thả nó về tự nhiên rồi thì nó phải quay lại bản năng tự nhiên của nó thôi", anh cười.
Du khách thích thú mô hình du lịch thân thiện
Một buổi sáng, chúng tôi theo đoàn khách quốc tế tiến sâu vào rừng khộp Yók Đôn. Không có tiếng động cơ, không có những hoạt động giải trí ồn ào. Chuyến đi bắt đầu bằng những hướng dẫn rất đơn giản: đi nhẹ, nói khẽ và giữ khoảng cách an toàn với voi.
Du khách nước ngoài thích thú đứng từ xa quan sát voi nhà kiếm ăn trong tự nhiên
ẢNH: HỮU TÚ
Xa phía trước, một cá thể voi nhà đang thong thả bẻ những cành tre non. Một con khác lặng lẽ kiếm ăn dưới tán rừng. Du khách không chạm vào voi, cũng không cho voi ăn. Họ chỉ quan sát và lắng nghe những câu chuyện về từng cá thể do các nài voi và cán bộ vườn quốc gia chia sẻ.
Bà Debbie Bauer Portland Oregon, du khách đến từ Mỹ, cho biết chính mô hình này là lý do khiến bà lựa chọn Yók Đôn thay vì nhiều điểm đến khác ở Việt Nam.
"Tôi thực sự tìm một nơi để được nhìn thấy những con voi kiếm ăn trong môi trường sống tự nhiên của chúng. Và đó là lý do tại sao tôi chọn đến đây thay vì những nơi khác ở Việt Nam. Khi nhìn thấy những con voi, tôi đã rất hạnh phúc, và tôi đã rưng rưng nước mắt một chút vì được nhìn thấy chúng ở nơi và môi trường sống tự nhiên của chúng", bà nói.
Với nhiều du khách quốc tế, trải nghiệm này khác xa những gì họ từng biết về du lịch voi ở nhiều nơi trên thế giới. Chị Kimberley Ann Croscup, du khách Canada, cho biết đã từng nhìn thấy voi tại Thái Lan và Campuchia nhưng vẫn ấn tượng với cách làm của Yók Đôn.
"Tôi yêu voi và tôi đã thấy chúng ở Thái Lan, Campuchia và giờ là ở Yók Đôn. Đây là một trải nghiệm thực sự độc đáo bởi vì bạn chỉ cần đi bộ xuyên rừng cùng với loài vật tuyệt vời này. Tôi rất biết ơn vì chúng đã được giải cứu và không bị ép buộc làm việc. Mặc dù những sinh vật khổng lồ này rất hùng vĩ và mạnh mẽ, bạn thực sự có thể thấy những phẩm chất giống con người của chúng và những điều mà chúng ta nhận ra ở chính mình", chị chia sẻ.
Mở lối cho bảo tồn và sinh kế
Theo anh Y Siêm Hđơk, nhân viên hợp đồng Trung tâm Giáo dục môi trường và Dịch vụ, Vườn quốc gia Yók Đôn, mô hình du lịch thân thiện với voi đang từng bước được du khách quốc tế biết đến và đánh giá cao. Điều đáng nói là mỗi chuyến đi đều mang lại trải nghiệm khác nhau. Tùy theo thời điểm trong ngày, vị trí kiếm ăn hay sinh hoạt của đàn voi, du khách sẽ chứng kiến những hành vi tự nhiên khác nhau.
Voi nhà chia sẻ nguồn nước sạch với đồng loại trong rừng tự nhiên
ẢNH: HỮU TÚ
"Chúng tôi cũng phải bồi dưỡng thêm tiếng Anh để phục vụ cho việc giải đáp thắc mắc, giới thiệu về mô hình cho du khách. Do đặc thù Vườn quốc gia Yók Đôn nằm ở khu vực biên giới, quy định cực kỳ nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn cho cả người và vật. Du khách quốc tế tuyệt đối không được tự ý vào rừng nếu không có hướng dẫn viên đi cùng. Trước khi xuất phát, du khách sẽ được giới thiệu kỹ về hệ sinh thái rừng khộp, vị trí phân bổ của đàn voi để chuẩn bị tâm lý cho một chuyến đi bộ thực thụ", anh cho biết.
Theo những người làm công tác bảo tồn, giá trị lớn nhất mà mô hình mang lại không chỉ là thay đổi cách khai thác du lịch, mà còn thay đổi nhận thức của cộng đồng về mối quan hệ giữa con người và voi. Khi voi được sống gần với tự nhiên hơn, sức khỏe và tập tính của chúng được cải thiện. Trong khi đó, các hộ nuôi voi và nài voi vẫn có nguồn thu nhập từ hoạt động du lịch sinh thái.
Bình luận (0)