Thị trường xe điện Việt 'nóng' chưa từng có

18/09/2026 05:45 GMT+7

Sự hiện diện chính thức của gã khổng lồ xe điện Tesla cùng cuộc đổ bộ của hàng loạt "đại gia" xe điện toàn cầu đang biến VN thành tâm điểm thu hút dòng vốn ô tô điện hóa hàng đầu khu vực.

Cuộc đổ bộ của loạt "ông lớn" thế giới

Theo thông tin từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, ngày 11.9 vừa qua, hãng xe điện Mỹ Tesla đã chính thức thành lập Công ty TNHH Tesla Motors VN có trụ sở chính tại tòa nhà Mê Linh Point Tower (TP.HCM) với mức vốn điều lệ ban đầu là 77,667 tỉ đồng (tương đương khoảng 3 triệu USD). Công ty đăng ký hoạt động trong các lĩnh vực cốt lõi như bán buôn, bán lẻ, nhập khẩu và phân phối ô tô cùng các dịch vụ phụ tùng liên quan.

Theo chia sẻ từ các nguồn tin trong ngành, đây là bước hoàn thiện nền tảng pháp lý và nghiên cứu thị trường cần thiết nhằm chuẩn bị cho lộ trình thiết lập hệ thống phân phối chính hãng, dịch vụ hậu mãi và từng bước nghiên cứu hạ tầng phát triển hệ thống trạm sạc Supercharger tại VN.

Việc "gã khổng lồ" của Mỹ tới VN đánh dấu bước ngoặt quan trọng, đưa thị trường xe điện trong nước bước vào cuộc đua "nóng" chưa từng có. Thực ra trước Tesla đã diễn ra một làn sóng đổ bộ của hàng loạt "ông lớn" xe điện đến từ Trung Quốc. Mở màn phải kể đến SAIC Motor khi tiếp quản thương hiệu MG và giới thiệu các dòng xe điện hóa tại VN từ giữa năm 2023, tiếp sau đó là liên doanh TMT Motors mở bán mẫu xe điện mini Wuling HongGuang Mini EV nhằm đánh vào phân khúc xe giá rẻ. Cuộc đua nhanh chóng tăng nhiệt khi BYD - tập đoàn xe điện số một Trung Quốc - chính thức gia nhập thị trường VN từ giữa năm 2024, sau đó liên tục khai trương hàng loạt đại lý lớn và không ngừng trình làng các mẫu xe điện chủ lực từ hatchback, sedan cho đến SUV.

Không dừng ở nhập khẩu, Chery - tập đoàn sản xuất ô tô lớn của Trung Quốc - còn ra mắt 2 thương hiệu Omoda và Jaecoo, đồng thời bắt tay với Tập đoàn Geleximco xây dựng nhà máy lắp ráp xe tại Thái Bình (nay là Hưng Yên). Trong khi đó, Geely - tập đoàn ô tô tư nhân lớn nhất Trung Quốc - đã ký kết liên doanh với Tasco triển khai dự án lắp ráp tại Nam Định (nay là Ninh Bình). Cùng lúc, 2 "ông lớn" GAC Group và Haval (Great Wall Motor) cũng tích cực mở rộng dải sản phẩm hybrid và thuần điện.

Không khó để lý giải vì sao VN lại hấp dẫn các tập đoàn ô tô điện hóa toàn cầu. Bức tranh tiêu thụ ô tô điện nội địa đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng kỷ lục, chuyển mình mạnh mẽ từ giai đoạn thử nghiệm năm 2022 sang bùng nổ quy mô lớn trong giai đoạn 2024 - 2026.

Tính đến hết tháng 8, riêng hãng xe nội địa VinFast đã đạt tổng doanh số bàn giao lũy kế 154.073 ô tô điện các loại, riêng tháng 8 đạt 20.161 xe, đánh dấu tháng thứ 24 liên tiếp giữ vững vị thế hãng xe bán chạy nhất thị trường VN. Sự chiếm lĩnh tuyệt đối này được thể hiện rõ khi xe điện nắm giữ tới 4 vị trí dẫn đầu danh sách xe bán chạy nhất toàn thị trường trong tháng 8 với những cái tên như VF 3, VF 5, Limo Green và VF 6.

Song song, phân khúc xe hybrid cũng đạt mức tăng trưởng tới 65% so với cùng kỳ năm trước, đạt gần 14.000 xe bán ra. Các tổ chức nghiên cứu quốc tế như BMI Research và BloombergNEF đều chung nhận định VN đang sở hữu tỷ lệ chuyển đổi sang xe điện thuộc hàng nhanh nhất khu vực Đông Nam Á nhờ quy mô dân số trẻ, tốc độ đô thị hóa cao, tầng lớp trung lưu tăng nhanh cùng hệ sinh thái trạm sạc được đầu tư phủ khắp. Tiềm năng tiêu thụ lớn kết hợp với cam kết giảm phát thải của Chính phủ đã biến VN thành thị trường chiến lược mà không một hãng xe điện nào muốn bỏ lỡ.

Nên có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nội?

Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng (Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) nhìn nhận thị trường xe điện VN đang cực kỳ hấp dẫn, bởi chúng ta đang hội tụ cùng lúc 3 điều kiện mà một thị trường xe điện mới nổi rất khó có: cầu tăng nhanh, chính sách đủ dài và hệ sinh thái đã bắt đầu đạt quy mô. Cụ thể, quy mô thị trường đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm. Riêng VinFast đã giao 175.099 ô tô điện tại VN năm 2025, trong khi năm 2024 mới chỉ khoảng 87.000 xe. Nghĩa là, chỉ trong một năm, doanh số của riêng một hãng đã tăng xấp xỉ 100%. VinFast ước tính chiếm khoảng 36% toàn thị trường ô tô con năm 2025, tăng rất nhanh so với khoảng 22% năm trước.

Bên cạnh đó, Chính phủ vừa quyết định kéo dài mức 0% lệ phí trước bạ lần đầu cho ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030. Với một chiếc xe giá 1 tỉ đồng, nếu so với mức trước bạ thông thường 10 - 12%, lợi thế ban đầu có thể tương đương 100 - 120 triệu đồng.

"Đây là tác động rất thực vào quyết định mua hàng chứ không phải ưu đãi mang tính biểu tượng. Đặc biệt, VN đã có một lợi thế mà nhiều thị trường mới nổi chưa có được, đó là hiệu ứng mạng lưới (network effect). Xe đã đủ nhiều để kéo trạm sạc, trạm sạc lại làm người dân bớt lo ngại để mua xe, người dân mua xe nhiều thì lại thúc đẩy hoạt động sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu tăng lên", ông Trần Anh Tùng chỉ rõ.

Chuyên gia này phân tích thêm: Điểm thú vị của thị trường VN hiện nay là dung lượng còn rất lớn nhưng người dẫn đầu đã xuất hiện rất sớm. Đây vừa là cơ hội, vừa là rào cản đối với các thương hiệu nước ngoài. Theo đó, cơ hội nằm ở dư địa hơn 100 triệu dân, thu nhập bình quân tiếp tục tăng nhưng tỷ lệ sở hữu ô tô vẫn thấp hơn đáng kể các thị trường phát triển trong khu vực. Nếu nhu cầu ô tô tiếp tục tăng trong 10 - 15 năm tới trong lúc chính sách giao thông chuyển sang phương tiện xanh, phần lớn nhu cầu tăng thêm hoàn toàn có khả năng đi thẳng vào xe điện thay vì phải trải qua một chu kỳ xe xăng kéo dài. Song, thách thức lớn nhất nằm ở nguồn lực để duy trì hệ sinh thái. VinFast không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm mà bằng quy mô người dùng, hệ thống dịch vụ và hạ tầng sạc. Các hãng ngoại vì vậy phải giải đồng thời 3 bài toán: giá xe, hạ tầng sạc và hậu mãi. Xe tốt nhưng thiếu điểm sạc sẽ khó bán; bán được xe nhưng phụ tùng phải chờ vài tuần sẽ ảnh hưởng giá trị bán lại; còn nhập khẩu hoàn toàn khiến chi phí khó cạnh tranh với doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn tại VN.

Mặc dù rất ủng hộ tính cạnh tranh của thị trường, song chuyên gia Trần Anh Tùng lưu ý: Nếu dựng hàng rào để xe ngoại khó vào, người tiêu dùng sẽ phải chịu giá xe cao và ít lựa chọn. Tuy nhiên, nếu hoàn toàn trung lập trong một ngành công nghiệp đang ở giai đoạn hình thành, VN sẽ có nguy cơ trở thành một thị trường tiêu thụ lớn nhưng phần lớn giá trị công nghiệp lại nằm ở nước ngoài. Do đó, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước. Đơn cử, có thể thiết kế một ưu đãi doanh nghiệp đạt nội địa hóa 30% sẽ nhận một mức hỗ trợ; vượt 40 - 50% được hưởng mức cao hơn; doanh nghiệp xây dựng R&D tại VN, đào tạo kỹ sư, sản xuất pin, motor, inverter hoặc mua linh kiện từ nhà cung cấp VN được khấu trừ thuế hay tiếp cận đất công nghiệp thuận lợi hơn.

Bên cạnh dàn thương hiệu Trung Quốc và đại gia Tesla đến từ Mỹ, thị trường xe điện VN còn chứng kiến sự hiện diện đầy cạnh tranh từ các thương hiệu hạng sang và lâu đời như Mercedes-Benz, BMW, Audi, Porsche, Hyundai và KIA với dải sản phẩm phủ kín từ phổ thông đến cao cấp.

"VinFast đáng được nhìn nhận như một tài sản công nghiệp quan trọng của VN, nhưng cách tốt nhất để xây dựng một thương hiệu quốc gia là tạo cho doanh nghiệp Việt sân nhà đủ tốt để tích lũy công nghệ và quy mô. Sau đó, họ sẽ phải cạnh tranh sòng phẳng với những doanh nghiệp tốt nhất thế giới", ông Trần Anh Tùng nêu quan điểm.