Thơ văn của Tố Hữu, Xuân Diệu, Nguyễn Nhật Ánh... được thi dịch sang tiếng Trung

ẢNH: ĐỘC LẬP

Cuộc thi dịch văn học Việt-Trung, Trung-Việt thuộc khuôn khổ chương trình giao lưu văn chương Việt-Trung, Trung-Việt lần thứ 2 do Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, Công ty CP Văn hóa Chi (Chibooks) phối hợp Trường ĐH Hoa Sen, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (ĐH Ngoại ngữ Bắc Kinh), Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Nhà văn TP.HCM, Câu lạc bộ Đọc sách văn học Trung Quốc tại Việt Nam tổ chức.

Sau mùa 1 thu hút hơn 2.000 thí sinh đến từ Việt Nam và Trung Quốc, ban tổ chức cho biết mùa 2 sẽ chỉ dành cho sinh viên chuyên ngành ngôn ngữ Việt và Trung ở hai nước. Độ khó của mùa 2 cũng tăng lên, yêu cầu thí sinh phải qua 2 vòng thi dịch thơ, dịch văn xuôi. Thời gian nhận bài, chấm giải bắt đầu từ nay và dự kiến kéo dài đến ngày 30.8.

Ban tổ chức cho biết thêm với hạng mục dịch Việt - Trung, cuộc thi đã lựa chọn những tác phẩm của các nhà thơ như Tương tư (Nguyễn Bính), Con cò (Chế Lan Viên), Tiếng sáo Thiên Thai (Thế Lữ), Mùa xuân chín (Hàn Mạc Tử), Từ ấy (Tố Hữu), Bài thơ tình ở Hàng Châu (Tế Hanh), Vội vàng (Xuân Diệu), Bếp lửa (Bằng Việt)... cho vòng 1. Ở vòng 2, cuộc thi sẽ chọn trích đoạn của các nhà văn Lê Minh Khuê, Nguyễn Nhật Ánh, Nguyễn Huy Thiệp...

Đây là hạng mục dành cho sinh viên Trung Quốc.

Trong khi đó, với hạng mục dịch Trung - Việt dành cho sinh viên Việt Nam, ban tổ chức sẽ giới thiệu tác phẩm của các nhà thơ Dương Thanh Từ, Điền Tương, Dương Khắc, Khâu Hoa Đông, Jidi Majia... cùng nhà văn Lưu Chấn Vân, Đông Tây, Lý Ước Nhiệt, Phàm Nhất Bình...

ẢNH: BTC

Theo ban tổ chức, đội ngũ giám khảo bao gồm tiến sĩ Nguyễn Phước Lộc, Phó trưởng khoa Tiếng Trung ở Trường ĐH Sư phạm TP.HCM; tiến sĩ Hồ Minh Quang, Ủy viên thường vụ Ban chấp hành Hội Hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc ở TP.HCM; tiến sĩ Trần Thị Cẩm Tú, Viện trưởng Viện Đào tạo và hợp tác quốc tế, kiêm Giám đốc chương trình ngôn ngữ Trung Quốc tại Trường ĐH Hoa Sen.

Đồng thời còn có tiến sĩ Phạm Thị Duyên Hồng, Trưởng bộ môn thực hành tiếng Trung ở Trường ĐH Ngoại ngữ-Tin học TP.HCM; thạc sĩ Nguyễn Lệ Chi, Phó chủ tịch Hội đồng văn học dịch (Hội nhà văn TP.HCM), kiêm Giám đốc Chibooks; nhà thơ Tăng Quảng Kiện, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội nhà thơ Hoa văn quốc tế (Hồng Kông).

Tại lễ khởi động cuộc thi sáng nay, tiến sĩ Hồ Minh Quang cũng có bài chia sẻ về tình hình dịch thuật Việt - Trung hiện tại cũng như lưu ý những thách thức sinh viên cần để tâm nhằm có được bản dịch tốt nhất. Theo thầy, dịch thuật không chỉ dừng ở việc chuyển ngữ mà còn phải chuyển tải được cả "thế giới" trong tác phẩm tới độc giả - từ không gian, văn hóa, con người sinh sống trong đó đến cảm xúc mà tác giả gửi gắm.

Đây là đặc điểm khiến trí tuệ nhân tạo (AI) chưa thể thay thế vai trò đặc thù của người biên dịch, tiến sĩ Quang nhấn mạnh.

ẢNH: NGỌC LONG

Cũng theo thầy Quang, việc dịch thuật từ Việt sang Trung đang gặp phải một số thách thức đặc thù, từ thể thơ (lục bát không có trong tiếng Trung), văn hóa (làng quê, phong tục Việt), ngôn ngữ (từ láy như lấp lánh, bâng khuâng và sắc thái biểu cảm) đến giọng văn (rất "Việt", khó chuyển ngữ). Điều này góp phần khiến Việt - Trung tuy gần gũi về mặt địa lý, song những tác phẩm nước ta khi dịch sang tiếng Trung lại chưa tạo được quá nhiều tiếng vang.

Đó cũng là lý do ban tổ chức hy vọng thông qua cuộc thi có thể quảng bá các tác phẩm văn học Việt Nam - Trung Quốc đến đông đảo bạn đọc hai nước đồng thời nuôi dưỡng tình yêu văn chương và góp phần nâng cao kỹ năng biên dịch văn học.