'Trạm thu giá: Đề nghị Bộ trưởng GTVT thay ngay từ này!'

89 Thanh Niên Online
'Bộ Giao thông vận tải đổi từ 'thu phí' sang 'thu giá' không làm rõ được điều gì, không làm thay đổi bản chất khái niệm thu phí mà chỉ là chế sai tiếng Việt, làm dơ bẩn tiếng Việt - một thứ ngôn ngữ vốn trong sáng'.
Trạm thu giá Bến Lức /// Ảnh: Khôi Nguyên Trạm thu giá Bến Lức - Ảnh: Khôi Nguyên
Trạm thu giá Bến Lức
Ảnh: Khôi Nguyên
Dưới đây là những ý kiến chuyên môn về ngôn ngữ khi tên Trạm thu phí BOT đổi tên thành Trạm Thu giá, việc thu phí đổi thành thu giá. 
Đổi 'phí' sang 'giá' là 'chế bẩn' tiếng Việt
Mấy hôm nay dân mạng ồn ào về chuyện Bộ Giao thông vận tải đã cho đổi từ “trạm thu phí” ở các trạm BOT thành "trạm thu giá", và Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải đã lên tiếng về chuyện này hôm qua. Tôi không bàn chuyện bên trong các trạm BOT từ người duyệt xây dựng, người nghiệm thu, đến duyệt giá thu phí như thế nào, ở đây tôi chỉ nói về việc sử dụng tiếng Việt.
Hai chữ "phí" và "giá" vốn có nguồn gốc từ chữ Hán được người Việt sử dụng, nghĩa khác nhau hoàn toàn.
Chữ "phí" là là số tiền bỏ ra làm cái gì đó, hay là khoản chi tiêu cho một việc gì đó, nên thu phí là thu tiền phục vụ người ta - những người được hưởng lợi từ một dịch vụ nào đó: thu phí cầu đường, thu phí đò giang...
Chữ "giá" là giá trị, giá cả một một món đồ gì đó, là định mức biểu hiện bằng tiền trên một đơn vị hàng hóa. Ví dụ: Giá gạo 20.000 đồng/kg.
'Trạm thu giá: Đề nghị Bộ trưởng GTVT thay ngay từ này!' - ảnh 1
Trạm thu phí Long Phước đã đổi tên thành Trạm thu giá Long Phước
Ảnh: Độc Lập
Chữ "giá" và "phí" không hề đồng nghĩa hay gần nghĩa. Người ta có thể thu phí, thu tiền nhưng không thể thu giá chi phí, thu giá tiền. Vì vậy trong tiếng Việt xưa nay chỉ có từ “Thu phí”, “Thu tiền”, chứ không hề có "Thu giá". "Thu giá" chỉ có thể hiểu là "thu lại giá đỗ", nếu không thì vô nghĩa. Chữ "giá" có thể dùng kèm với "Thu phí" thành “Giá thu phí”, chứ không thể dùng thay thành “Thu giá” được.
Vì vậy Bộ Giao thông vận tải đổi từ “Thu phí” sang “Thu giá” không làm rõ được điều gì, không làm thay đổi bản chất khái niệm thu phí mà chỉ là chế sai tiếng Việt, làm dơ bẩn tiếng Việt - một thứ ngôn ngữ vốn trong sáng.

Người dân đã phải đóng phí vì các trạm thu phí, giờ lại thêm tức mắt vì chữ "Thu giá" làm bẩn tiếng Việt. Đề nghị Bộ trưởng Bộ GTVT thay ngay từ này.
Nếu Bộ muốn làm khác nghĩa Thu phí cũ đi thì nên: Thanh tra, định giá trị của các BOT từ đó định giá thu phí cho hợp lý; Trả lại chữ "Thu phí". Nếu cần thì thêm định ngữ hay mở ngoặc đơn ở phía sau (Trạm thu phí của doanh nghiệp chẳng hạn).
PGS.TS Đoàn Lê Giang (Trưởng khoa Văn học, Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM)
Khó chấp nhận từ “thu giá” là sáng tạo
Tôi có nghe nói hai từ “thu giá” nhưng cứ nghĩ ai đó nói cho vui, hoặc bịa ra để đùa nhau nên chẳng để ý. Cho tới sáng nay, một người từ bên Úc nhắn, kèm theo là hình chụp thì tôi mới ngớ ra bởi nó có thật.
Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn là hai từ này do một tổ chức nhà nước đặt ra hẳn hoi chứ không phải là chuyện bịa. Vì hình chụp cho thấy nó được treo ở một trạm thu phí giao thông, nên tôi nghĩ nó liên quan tới tiền nhưng hoàn toàn không hiểu nghĩa của nó là gì.
Nghĩ tại mình kém, tôi đã tra 5 quyển từ điển tiếng Việt hiện có trên bàn làm việc của tôi, trong đó có những quyển có uy tín nhất hiện nay, của hai tác giả Hoàng Phê (chủ biên-một do NXB KHXH in năm 1988; một do NXB Đà Nẵng in, năm 2000 và một do NXB Hồng Đức in, năm 2018) và Nguyễn Như Ý (chủ biên, NXBGD in, 2003), nhưng tất cả đều không có hai từ này, mà chỉ có “thu phí”. Để “chắc ăn”, tôi tra thêm Từ điển Hán Việt của Lạc Thiện (Trường Đại học Tổng hợp TPHCM xuất bản, 1991) nhưng cũng không thấy hai từ này.

Ngôn ngữ không phải là yếu tố bất biến. Nó phát triển, thay đổi theo thời gian và không gian. Trong đó, yếu tố không gian - tức trục ngang - có vai trò quyết định, bởi nó tác động rất dữ dội đối với sự phát triển của ngôn ngữ. Trục ngang gồm các yếu tố như văn hóa, tôn giáo, tộc người, địa bàn sinh sống; vay mượn và sự sáng tạo.
Chỉ riêng mặt sáng tạo, chúng ta thấy trong kho tàng từ vựng tiếng Việt có hàng vạn từ: a-khém (mương nhưng nhỏ và cạn hơn), tắc ráng (phương tiện giao thông đường thủy), xẻo (mảnh đất nhỏ, ngập nước hoặc có con lạch chạy ngang qua), vàm (vùng đất trũng, rộng, ngập nước không quá sâu, hoặc nơi những con sông gặp nhau), lung (mảnh đất rộng, ngập nước, ở giữa đồng hoặc trong rừng.
Theo “Từ điển Từ và Ngữ Nam bộ” của Huỳnh Công Tín, NXB KHXH, 2007); b-phối-kết hợp, lãnh-chỉ đạo, thanh-kiểm tra,… Sự sáng tạo như vậy là bất tận. Tất cả đều dựa trên một điều kiện (tự nhiên (nhóm a) hay xã hội (nhóm b)) nào đó. Xã hội tiếp nhận rất triệt để, với tinh thần phấn khởi, vui vẻ. (Riêng nhóm (b) là kết quả của việc nói ngắn/rút gọn.
Còn “thu giá”? Nó có là kết quả của sự sáng tạo? Theo tôi đoán (bởi không hiểu là gì), đây là hai từ gốc Hán. Kết hợp như vậy không gọi là chệch chuẩn ngôn ngữ, lại cũng khó chấp nhận đó là kết quả của sự sáng tạo. Mà nó không thuộc phạm vi nào thì còn cách hiểu thứ ba…
Tiến sĩ Hồ Xuân Mai - Trung tâm Nghiên cứu Ngôn ngữ, Viện Khoa học Xã hội vùng Nam bộ, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
'Thu giá' là từ vô nghĩa!
Theo quy định của Pháp lệnh về phí và lệ phí số 38/2001/UBTVQH10 thì "Phí" được hiểu là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi được một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ.
'Trạm thu giá: Đề nghị Bộ trưởng GTVT thay ngay từ này!' - ảnh 4
Dân mạng chế hình về "trạm thu giá"
Ảnh: MXH
Nhưng theo Luật về phí và lệ phí năm 2015, có hiệu lực năm 2017 thì "Phí" là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công.
Như vậy, có sự thay đổi lớn trong định nghĩa về "Phí". Cụ thể, là theo Pháp lệnh 38 thì phí do tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ thu. Nhưng theo Luật phí và lệ phí 2015 thì chỉ có cơ quan nhà nước và đơn vị công lập thu và nộp hết vào ngân sách nhà nước.

Vậy nên việc thu phí BOT do đơn vị tư nhân thu là trái với pháp luật do bản chất của nó không phải là hành chính công, mà là hoạt động mang tính kinh doanh thương mại.
Có thể, do vậy nên nếu để tên là "thu phí" sẽ không đúng với Luật phí và lệ phí, từ đó Bộ GTVT đã nghĩ ra cái tên mới là thu giá.
Đây là việc chủ đầu tư thu tiền cung cấp dịch vụ cho thuê đường và thu tiền dịch vụ theo luật Thương mại về hợp đồng dịch vụ chứ không phải là "thu phí" hay "thu giá" như lâu nay người ta vẫn dùng mệnh lệnh hành chính liên quan hệ kinh doanh thương mại.
Khi Bộ trưởng Bộ GTVT phát biểu "thu phí" sẽ khó khăn khi doanh nghiệp lên giá phải trình Quốc hội hay HĐND để xin tăng hay giảm phí sẽ gây phiền hà, nên sửa lại thành "thu giá" để chỉ cần bộ duyệt là chưa thuyết phục, có thể dẫn đến hình thành nhóm lợi ích và tăng giá gây thiệt thòi người sử dụng dịch vụ. Theo tôi, tên gọi thì không nên gọi là "trạm thu giá" vì nó vô nghĩa, mà nên đặt tên là trạm bán vé BOT thì hợp lý hơn.
LS Huỳnh Công Thư, Chủ nhiệm Hội đồng thi đua khen thưởng - kỷ luật, Đoàn LS tỉnh Long An

Bình luận 89

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

Trần Bá Hoành

Tôi không sành về ngôn ngữ, chỉ là một người dân bình thường. Nhưng nghe ông Bộ trưởng giải thích "gọi là giá vì đây là vốn của doanh nghiệp đầu tư" thì không đồng tình lắm. Nếu vậy thì các trường học ngoài công lập phải gọi là "học giá", bệnh viện tư thì gọi là "viện giá", những người đang yêu đương thì gọi khoản chi là "tình giá",... Hình như đã có một nhà ngôn ngữ mới làm rùm beng về cải tiến tiếng Việt. Ông bộ trưởng cứ giải quyết việc thu phí BOT thế nào cho hợp lý, đừng có "cải tiến cải lùi" tên gọi. ... Việc này chỉ có lợi cho giáo viên tiểu học thêm một ví dụ để dạy cho học sinh tiểu học biết thế nào là sai - đúng trong tiếng Việt!

Lê Nguyên

Đề nghị Bộ Trưởng Giáo Dục Phùng Xuân Nhạ hãy liên hệ ngay Bô Trưởng GTVT Nguyễn Văn Thế để hỗ trợ, hướng dẫn Quý Bộ GTVT hiệu chỉnh lại từ ngữ dùng sao cho chính xác như định nghĩa thế nào là "phí", thế nào là "giá", khi nào thì dùng "ngập" khi nào thì dùng "tụ".

hai lúa

Bác Thể đã nổi tiếng hơn hẳn ông Bùi Hiền .

Hoang

Vấn đề không phải là phí hay giá , mà là làm sao để thu cho bằng được tiền của người dân bằng mọi cách

Nguyễn thế huy

Bác nói thâm thúy thật, phục bác!

Ngô Chí Trung

Chỉnh không cần chỉnh. Like bạn TBH 1.000 like

Tấn Kiệt

Bạn Lê Nguyên ơi ! thế có cần phải đề cử đi học tiếp bổ túc văn hóa tiếng Việt không vậy bạn?

lemong

Ông Bộ Trưởng bị lỗi từ vựng tiếng Việt rồi, cái này là do ông chủ quan không hỏi ý kiến tham vấn từ các nhà ngôn ngữ học đây ! Đường là đường xây dựng trên nền đất có sẵn của nhà nước ông ơi hay nói khác hơn là xây dựng trên tài sản của toàn dân để phục vụ cho nhân dân. Cái các ông doanh nghiệp làm là chỉ trải nhựa, nâng cấp nền đường mà thôi nên người dân sử dụng phải có nghĩa vụ bù đắp lại các chi phí đó cho doanh nghiệp. Do đó, từ "thu giá" của ông xem ra không phù hợp mà cũng không có trong từ điển tiếng Việt. Người ta hay nói giá thu cước điện thoại, giá thu tiền điện là bao nhiêu chứ ai nói "thu giá". Theo tôi nên gọi là: TRẠM THU PHÍ ĐƯỜNG BỘ CỦA DOANH NGHIỆP BOT mới đúng. Gọi như vậy để phân biệt với trạm thu phí đường bộ của nhà nước.

Vinh thang

Cũng được nhưng hơi dài

Tuấn

Phí là do cơ quan công quyền thu nhé. Còn tư nhân thì ghi hẳn là Trạm bán vé BOT là xong

HKP

Thôi vậy cũng tốt cho người tham gia giao thông. Cứ mang giá đậu xanh tới nộp cho trạm là đi qua khỏi tốn tiền, kaka. À mà nếu có sửa lại thì ai chịu chi phí sửa lại mấy chữ đó vậy?

Quốc Việt

Tiến sĩ Đoàn Lê Giang phân tích rất hay!

Mustang

Xin góp ý, chỉ cần thêm BOT vào sau 'thu phí' là xong, để phân biệt với phí đường bộ đóng trực tiếp cho nhà nước. BOT đã được định nghĩa rõ ràng trong các văn bản luật, không ai hiểu sai được. 'Trạm thu phí BOT' thế thôi, rất đơn giản !

Trương văn Tý

Cảm ơn những nhà ngôn ngữ học đã lên tiếng, mới qua trạm thu giá 2 lần mà nhứt mắt quá

Người Kon Tum

Tôi cũng nghĩ nên để như này cho no chuẩn. Nghe hợp lý hơn.

Fleethl

@Mustang; luật qui định "phí" là chỉ dành cho thu dịch vụ công nhé
Xem thêm bình luận

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Ông Mai Văn Huỳnh (thứ 2 từ phải qua) và ông Đỗ Thanh Bình (thứ 3 từ phải qua) /// Ảnh: Xuân Lam>

Phú Quốc có tân Bí thư Huyện ủy

Sau khi được miễn nhiệm chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang, ông Mai Văn Huỳnh được Ban Thường vụ Tỉnh ủy Kiên Giang điều động tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và giữ chức Bí thư Huyện ủy Phú Quốc.