Thuyền trưởng hào hiệp bên cửa biển Mỹ Á: Vượt qua lời đồn 'cứu người thế mạng'

Ông là Nguyễn Thành Sơn, 49 tuổi, ở tổ dân phố Hải Tân, bên cửa biển Mỹ Á. Để cứu người, nhiều khi ông phải bỏ cả phiên biển, chịu mất hàng chục triệu đồng vẫn không một chút đắn đo.

Cửa biển Mỹ Á, nơi hò hẹn của các dòng sông

Thì ra sông cũng hò hẹn. Cứ nhìn "nàng" sông Thoa sẽ thấy. "Nàng" là dòng sông đào gần 26 km, dùng "mỹ nhân kế" biến nước sông Vệ thành của sông mình, rồi từ từ chảy về biển. 

Trước khi nàng sông này chảy ra cửa Mỹ Á, trên đường đi còn quyến rũ thêm 3 "chàng" sông khác nữa đi cùng: sông Trà Câu, sông Trường, sông Lò Bó.

ẢNH: P.A

Buổi trưa, dọc miền sông Thoa về cửa Mỹ Á, con nước lấp lánh ánh bạc dưới làn sóng nhẹ lăn tăn. Xa xa, cửa Mỹ Á lọt thỏm vào giữa 2 gành đá. Bên phải là núi Cưa khẽ nghiêng mình với bóng nước. Bên trái đá tảng chực chồm, lô nhô ra biển. Còn ở giữa, dòng hải lưu và những con thuyền cá phải cưỡi lên đầu sóng, trườn qua khoảng hở của những khối đá chỉ đủ cho 2 con tàu qua.

Cửa biển ấy từng làm khổ không ít ngư dân, nhất là những năm gần đây khi cát bồi khiến luồng lạch ngày càng hẹp. Nhưng cũng chính nơi này từng ghi dấu một thời thương cảng sầm uất. Những dấu tích cũ nay không còn nhiều, nhưng ký ức về một cửa biển từng nhộn nhịp giao thương vẫn được người dân nhắc lại.

ẢNH: P.A

Thương cảng ngày ấy có thể lùi vào quá khứ, nhưng làng chài Mỹ Á thì vẫn lớn lên theo từng con nước. Từ những chiếc thuyền đánh bắt gần bờ, ngư dân Mỹ Á dần đóng tàu lớn, vươn ra Hoàng Sa, Trường Sa. Hiện địa phương có gần 400 tàu cá dài từ 15 m trở lên hoạt động xa bờ.

Nổi tiếng ở đây còn có nghề đánh cá kiếm bằng lưới rê nổi. Mỗi dàn lưới dài khoảng 18 km, nặng hơn 3 tấn, trị giá tiền tỉ. Cá kiếm vốn được xem là "hung thần đại dương", có con dài tới 4 m, nặng hàng trăm ký. Muốn bắt được nó, ngư dân phải lần theo từng chuyển động của cá trên mặt biển, khi đuổi theo, lúc chặn đầu. 

Duy có một điều được người Mỹ Á xem trọng hơn cả chuyện được mùa: tình người.

Ngư dân đi biển lâu năm hiểu rằng, trong ranh giới mong manh giữa sống và chết, không phải ai cũng chìa chiếc phao ra kịp lúc. Riêng với thuyền trưởng Nguyễn Thành Sơn, ông luôn làm được, hễ thấy người gặp nạn thì cứu.

ẢNH: P.A

Ông Sơn theo biển từ năm 18 tuổi. Từ những chuyến đánh bắt gần bờ, vùng lộng, ông vươn dần ra biển xa. Đến nay, ông có 5 tàu đánh bắt xa bờ, phần lớn thời gian lênh đênh ở vùng biển giữa Hoàng Sa và Trường Sa.

Ông Võ Xuân Cẩm, nguyên Phó chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá phường Phổ Quang cũ, kể rằng ông Sơn là người đi đầu trong đầu tư thiết bị, ngư lưới cụ để nâng cao hiệu quả đánh bắt. Điều đáng quý hơn là ông không giấu nghề. "Đánh bắt chỗ nào có cá, anh Sơn còn gọi các tàu khác cùng đến để làm chung, cùng hưởng lợi", ông Cẩm nói. 

Ở làng chài, ai gặp khó khăn, hoạn nạn tìm đến thuyền trưởng Sơn, cũng thường được ông giúp đỡ.

Ông Sơn còn là "đầu tàu" của quỹ tương trợ ngư dân địa phương. Sau mỗi chuyến biển, các tàu đóng góp từ 200.000 - 400.000 đồng, tàu trúng đậm thì góp thêm tiền triệu. Những đồng tiền góp nhặt từ biển được dành để giúp những gia đình ngư dân gặp khó khăn, hoạn nạn.

Cứ nghe tiếng gọi giữa biển là quay đầu

Ngư dân Mỹ Á nhớ nhất vẫn là chuyện Nguyễn Thành Sơn những lần lao ra biển cứu người. Tháng 11.2019, đang trên đường vào bờ, theo thói quen ông hay tắt bộ đàm, nhưng hôm ấy ông... quên. Và nhờ chuyện "quên" ấy, ông nghe tiếng gọi yếu ớt qua bộ đàm: "Một tàu cá Quảng Bình ngoài vùng biển Lý Sơn có 8 ngư dân bị ngộ độc, tính mạng đang nguy hiểm".

Qua Icom, ông nghe các ngư dân nói bị ngộ độc cá nóc. Không chần chừ, ông hướng dẫn tàu gặp nạn chạy về cửa Mỹ Á, đồng thời cho tàu mình quay ra tiếp ứng. Ông gọi điện cho vợ, bà  Lê Thị Kim Thu, giục chuẩn bị phương tiện đưa người đi cấp cứu.

"Lúc ảnh báo về, tôi biết tình trạng sẽ nặng. Chở người nằm liệt bằng taxi thì không kịp nên tôi gọi xe cấp cứu", bà Thu nhớ lại.

Bốn người đầu tiên được đưa vào bờ. Thế nhưng khi gọi đầu dây bên kia, tàu ngư dân Quảng Bình không còn ai trả lời. Linh cảm có chuyện chẳng lành, ông Sơn quay tàu ra biển. Quả nhiên, 4 ngư dân còn lại nằm bất động trên sàn tàu.

ẢNH: P.A

Bà Thu khi ấy đã theo nhóm đầu tiên vào bờ nên kịp gọi thêm xe cấp cứu. Những người gặp nạn vừa cập cảng được chuyển thẳng đến bệnh viện. Cuộc chạy đua với thời gian ấy cuối cùng cứu sống được 7 người, rất đáng tiếc khi có 1 ngư dân không qua khỏi...

Nhiều năm sau, ông Sơn và những ngư dân Quảng Bình vẫn còn gọi điện hỏi thăm nhau. "Đời đi biển nhiều bất trắc nhưng cũng vui hơn với cái nghĩa, cái tình người", ông nói.

Đó chỉ là một trong hàng chục lần ông Sơn cứu người trên biển. Lần đầu tiên ông làm việc ấy khi mới 16 tuổi, khi làm "anh nuôi" trên tàu cá của chú ruột. Một buổi sáng, ông nhìn thấy vật gì trôi lềnh bềnh giữa biển, rất giống người, liền báo cho chú.

Người chú lập tức quay tàu lại. Trên sóng biển, một người đàn ông đang bám vào tấm ván, bị sóng đánh trôi dạt cách bờ biển Cà Ná (Khánh Hòa) khoảng 40 hải lý. Chú ông Sơn quyết định bỏ phiên biển để đưa người gặp nạn vào bờ. "Anh đó khi được cứu, quỳ lạy cảm ơn. Còn tui biết mình đã làm điều đúng, và thấy… vui", ông Sơn nhớ lại.

ẢNH: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Từ lần ấy, ông như mang theo một "nghiệp" đặc biệt. Hễ nghe tiếng kêu cứu là trong lòng không yên. Tháng 10.2023, trên đường về sau một chuyến biển, ông nhận tin có 3 ngư dân bám vào miếng xốp giữa biển sau một vụ lật tàu. Một tàu cá Bình Định (cũ) phát hiện nhưng không dám đón họ. Ông Sơn nhắn qua Icom: "Nếu không đưa được thì gửi tọa độ, tôi tới".

Xác định vị trí người gặp nạn cách khoảng 30 hải lý, ông lập tức tăng tốc. Khi ông đến nơi, 3 ngư dân đã được tàu Bình Định đưa lên. Ông tiếp nhận họ, đưa vào bờ để tàu kia tiếp tục hành trình.

Hơn 30 năm làm thuyền trưởng, gắn bó với tàu QNg - 94857 TS và những chuyến biển xa, ông Sơn chẳng nhớ hết mình đã cứu bao nhiêu người. "Tôi không nhớ hết. Mỗi lần nghe ai cầu cứu, tự nhiên trong bụng không yên, là quay đầu chạy tới", ông nói.

'Đi biển mấy chục năm, cứu bao nhiêu người mà có gặp chuyện gì đâu?'

Nghề biển vốn nhiều điều kiêng kỵ. Trong dân gian ngư dân vẫn truyền nhau những câu chuyện về chuyện "cứu người thế mạng". Có người vì sợ những lời đồn ấy mà ngần ngại khi gặp chuyện chẳng lành giữa biển. Với ông Sơn thì không.

"Tôi đi biển mấy chục năm, cứu bao nhiêu người mà có gặp chuyện gì đâu? Ai còn tin thế mạng là mê tín rồi. Người ta gặp nạn, không cứu thì còn gì là tình người?", ông nói, ánh mắt cương nghị.

ẢNH: P.A

Ông bảo cứu người đôi khi đồng nghĩa với bỏ một chuyến biển. Có chuyến mất hàng chục triệu đồng tiền nhiên liệu, thời gian, sản lượng. "Cứu được ai là tôi cứu. Thậm chí bỏ biển, lỗ chi phí mà cứu được người tôi cũng làm", ông nói.

Nói về ông Sơn, đại úy Lê Sơn Dũ (Đồn biên phòng Mỹ Á) cho rằng đây là một trong những ngư dân tiêu biểu trong công tác phối hợp cứu nạn trên biển. Với lính biên phòng ở đây, thuyền trưởng Sơn như cánh tay nối dài, vừa là cầu nối, vừa là tấm gương sáng của người đi biển.

Không chỉ cứu người, ông Sơn còn vận động ngư dân chấp hành pháp luật, nhắc nhau ứng cứu khi có tàu bạn gặp nạn. Những tấm bằng khen, giấy khen ông nhận được sau nhiều lần cứu người hiện vẫn còn đó. Nhưng trong căn nhà, ông chỉ treo một tờ ở góc nhỏ. Ông bảo mình ngại, vì làm việc tốt thì toàn xã hội cùng làm. "Mình chỉ là một phần trong đó", ông nói.

Ngoài kia, cửa biển Mỹ Á quê ông Sơn vẫn ngày ngày đón những con tàu trở về. Có tàu đầy cá, có tàu chỉ đủ bù đắp phí tổn cho chuyến biển. Những chiếc lưới lại được giặt, những mẻ cá lại được đưa lên bờ, rồi tàu tiếp tục ra khơi.

Còn với thuyền trưởng Nguyễn Thành Sơn, làm người tử tế giữa đại dương không phải điều gì lớn lao. Đơn giản, vì có thể mất phiên biển, mất tiền bạc thì còn có thể làm lại. Sinh mạng thì khác, mất đi thì không bao giờ có lại lần thứ 2.