Tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt thông tin từ trend váy trắng, trùm khăn trắng

Tải hình ảnh chân dung lên ứng dụng Al với câu lệnh đơn giản

Những ngày gần đây, trên nền tảng mạng xã hội không khó để bắt gặp các bài đăng chia sẻ hình ảnh chân dung váy trắng, trùm khăn trắng, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dùng, nhất là giới trẻ. 

Với trào lưu này, người dùng lựa chọn hình ảnh chân dung của bản thân và tải lên ứng dụng trí tuệ nhân tạo (Al), sau đó nhập câu lệnh để tạo ra hình ảnh theo nhu cầu cá nhân. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra đằng sau những tấm hình sống động này là những nguy cơ tiềm ẩn về bảo mật và an toàn thông tin cá nhân.

Lê Thị Vân Đan, 23 tuổi, ngụ xã Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, ấn tượng với trend này bởi vẻ đẹp cuốn hút, vừa có nét dịu dàng, thanh khiết, vừa mang lại cảm giác mới mẻ. "Mình chọn tạo hình bằng AI vì muốn thử trải nghiệm một hình ảnh khác với phong cách thường ngày của bản thân. Có những concept như thế này nếu chụp thực tế sẽ cần khá nhiều thời gian, chi phí và sự chuẩn bị", Đan nói.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Theo Đan, Al giúp dễ dàng hiện thực hóa ý tưởng, tự lựa chọn phong cách của bản thân yêu thích và có được bức ảnh gần với hình dung.

Với Nguyễn Thị Minh Huệ, sinh viên Trường ĐH Khoa học Huế, cho biết rất ấn tượng với khả năng sáng tác của AI vì khi chỉ cần cung cấp thông tin hình ảnh, thì Al sẽ tạo ra nhiều phong cách khác nhau đáp ứng nhu cầu của bản thân, có thể rút ngắn thời gian đi chụp ảnh ngoài tiệm chụp ảnh, ở bất cứ đâu cũng có thể làm được. Huệ vô tình thấy trend này trên các nền tảng mạng xã hội và làm theo để có một bức hình đẹp.

Mỗi tấm ảnh gốc đều lưu kèm tọa độ vệ tinh địa điểm chụp ảnh

Chia sẻ về vấn đề này, ông Vũ Đỗ Vỹ Bình, chuyên gia điều tra số và an ninh mạng, Công ty Công nghệ Spherex, cho biết khi tải một tấm ảnh chân dung rõ nét lên các ứng dụng này, bản chất là chúng ta đang thực hiện một cuộc trao đổi rất lỗ. Người dùng nhận về một bức ảnh đẹp để đăng mạng xã hội vài ngày, nhưng thứ giao nộp đi lại là những dữ liệu gốc gần như không thể thu hồi.

Theo ông Vỹ Bình, nguy hiểm nhất chính là dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt. Hệ thống máy chủ của ứng dụng không nhìn bức ảnh như mắt người và quét, đo đạc chi tiết từng điểm giải phẫu trên khuôn mặt. Từ khoảng cách hai đồng tử, độ sâu hốc mắt, sống mũi cho đến góc xương hàm, mã hóa tất cả thành một chuỗi số định danh duy nhất. Hơn nữa, lớp thông tin ẩn nằm ngay bên trong bức ảnh gốc chụp bằng điện thoại. Nhiều người không biết rằng mỗi tấm ảnh gốc đều lưu kèm tọa độ vệ tinh nơi chụp, ngày giờ chính xác, loại máy và thông số phần cứng.

"Những kho dữ liệu khuôn mặt này còn bị đem rao bán trên chợ đen, hoặc bị chính các công ty làm ứng dụng mặc nhiên lấy làm dữ liệu dạy máy học thương mại mà không trả cho người dùng một đồng nào", ông Vỹ Bình nói.

Ông Vỹ Bình cho biết trong quá trình hỗ trợ xử lý các vụ việc lừa đảo công nghệ cao, bản thân thấy nguồn ảnh chân dung chính diện, rõ nét mà người dùng tự nguyện tải lên chính là "Nguyên liệu vàng" cho tội phạm mạng khai thác theo hướng rất trực diện: Rủi ro sát sườn nhất là bị làm giả cuộc gọi video để lừa đảo người thân. Trước đây kẻ gian ghép mặt vào video nhìn còn giật cục, dễ lộ, nhưng khi có được dữ liệu khuôn mặt chất lượng cao từ chính khổ chủ cung cấp, huấn luyện công nghệ giả mạo hình ảnh và giọng nói cực kỳ mượt mà, từ cử chỉ chớp mắt đến mấp máy môi.

Ở góc độ khác, ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc dự án cộng đồng Chống Lừa Đảo, thành viên Hiệp hội an ninh mạng quốc gia Việt Nam, cho biết việc đưa ảnh cá nhân lên ứng dụng AI có nguy cơ lộ, lọt thông tin, tùy thuộc vào cách nhà cung cấp lưu trữ, sử dụng và bảo vệ dữ liệu. Nếu ảnh bị rò rỉ hoặc sử dụng sai mục đích, hình ảnh cá nhân có thể bị dùng để giả mạo, lừa đảo hoặc tạo nội dung ảnh hưởng đến danh dự.

Theo ông Hiếu, với các ứng dụng miễn phí, người dùng cần lưu ý ảnh có thể được lưu trữ, sử dụng để cải thiện dịch vụ hoặc chia sẻ theo điều khoản của nhà cung cấp. Rủi ro còn đến từ việc ứng dụng thu thập thêm dữ liệu hoặc cấp quyền truy cập không cần thiết. Tuy nhiên, miễn phí không đồng nghĩa với việc mọi ứng dụng đều sử dụng dữ liệu sai mục đích.

Trong khi đó, ông Vỹ Bình khuyến cáo, không đưa ảnh chuẩn cho ứng dụng lạ và tuyệt đối không lấy những bức ảnh chụp thẳng mặt, rõ nét như ảnh thẻ hay ảnh dùng để xác thực ngân hàng tải lên các ứng dụng chỉnh sửa trôi nổi. Nếu muốn thử cho biết, chỉ nên chọn ảnh chụp góc nghiêng, chất lượng vừa phải, hoặc có đeo kính, che bớt một phần chi tiết để làm nhiễu quá trình quét điểm mốc giải phẫu của thuật toán.

Ông Vỹ Bình thông tin thêm, cắt đứt thông tin vị trí và siết quyền truy cập trước khi tải ảnh lên mạng hay đưa vào ứng dụng, hãy tắt tính năng lưu vị trí trong cài đặt máy ảnh. Khi ứng dụng hỏi quyền truy cập ảnh, chỉ chọn "Cho phép truy cập một số ảnh được chọn" chứ không mở toang cả thư viện máy; đồng thời từ chối thẳng các yêu cầu đòi quyền truy cập danh bạ, vị trí hay micro không cần thiết. Nếu có đăng ký dùng thử, phải vào ngay mục quản lý gói cước trên điện thoại để hủy gia hạn tự động.