Tín hiệu bí ẩn từ bên ngoài Hệ mặt trời

Tiếng vọng ngoài vũ trụ

Tín hiệu vô tuyến (radio) được con người sử dụng cho mục đích liên lạc. Mới đây, một nhóm nhà khoa học tại Mỹ lần đầu tiên phát hiện tín hiệu vô tuyến từ một hành tinh ngoài Hệ mặt trời.

Ảnh: NASA

Theo CNN ngày 2.10, tín hiệu đó xuất phát từ Beta Pictoris b, hành tinh khí khổng lồ có khối lượng gấp gần 12 lần sao Mộc, cách trái đất 63 năm ánh sáng - khoảng cách được xem là gần xét theo thiên văn học. Các nhà thiên văn học đã phát hiện tín hiệu nhờ hệ thống kính viễn vọng vô tuyến MeerKAT, gồm 64 ăng ten vô tuyến đặt tại Nam Phi.

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng về sự sống ngoài hành tinh, những tín hiệu mà các nhà thiên văn học thu được thực chất là hiện tượng tự nhiên do chính Beta Pictoris b phát ra. Các nhà nghiên cứu cho rằng tín hiệu là bức xạ vô tuyến liên quan cực quang của Beta Pictoris b, hình thành khi các hạt mang điện tương tác với từ trường và khí quyển của hành tinh.

Việc một hành tinh sở hữu từ trường không phải là điều quá lạ, vì trong Hệ mặt trời, nhiều hành tinh cũng có từ trường. Điểm đặc biệt khiến phát hiện lần này gây chú ý là đây là lần đầu tiên các nhà khoa học phát hiện bức xạ vô tuyến phát ra từ một hành tinh ngoài Hệ mặt trời, thay vì từ ngôi sao chủ của nó. Điều này đáng chú ý bởi tín hiệu vô tuyến từ ngoại hành tinh thường rất yếu so với bức xạ từ ngôi sao chủ. Theo ghi nhận, từ trường của Beta Pictoris b ước tính mạnh gấp hơn 1.000 lần từ trường của trái đất và ít nhất 200 lần sao Mộc - hành tinh có từ trường mạnh nhất Hệ mặt trời.

Manh mối về môi trường sống

Do từ trường đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ bầu khí quyển của hành tinh khỏi bị gió sao cuốn đi - cũng giống như cách từ trường trái đất bảo vệ chúng ta khỏi tác động mạnh mẽ từ mặt trời - nên việc hiểu rõ về chúng là vô cùng quan trọng trong công cuộc tìm kiếm những thế giới có thể sinh sống được bên ngoài Hệ mặt trời. Do đó, phát hiện của nhóm nghiên cứu, nếu được xác nhận, sẽ là một cột mốc quan trọng trong việc nghiên cứu các hành tinh xa xôi và tìm kiếm sự sống ngoài vũ trụ.

Ngoài ra, với sự ra đời của các đài quan sát vô tuyến mạnh mẽ hơn trong tương lai gần, các nhà thiên văn học có thể vận dụng những kiến thức thu được từ nghiên cứu này để khảo sát các hành tinh khí khổng lồ khác. Điều đó có thể mang lại một phương thức mới giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các loại hành tinh đang quay quanh những ngôi sao nằm rải rác trong Dải Ngân hà, cũng như giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về từ trường, khí quyển và môi trường xung quanh các ngoại hành tinh - những yếu tố quan trọng khi đánh giá khả năng tồn tại điều kiện thuận lợi cho sự sống.

"Quan sát bằng sóng radio có thể mang lại cho chúng ta một cái nhìn hoàn toàn mới về các hành tinh nằm ngoài Hệ mặt trời", Giáo sư thiên văn học Edo Berger tại Đại học Harvard (Mỹ) - đồng tác giả nghiên cứu - cho biết. Nhà thiên văn học Yvette Cendes tại Đại học Oregon (Mỹ) - một tác giả khác của nghiên cứu - nhận xét với tờ The New York Times rằng sự hiện diện của từ quyển có thể cho thấy tiềm năng về khả năng sinh sống, dù giới khoa học cho rằng còn rất nhiều điều kiện khác phải xem xét. Nghiên cứu đang chờ được bình duyệt để đăng tải trên chuyên san khoa học ArXiv.