Nghị định số 413/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật Công chứng.
Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là bổ sung điều 42a về lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi toàn quốc.
Theo đó, kể từ ngày 31.12.2028, công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả các giao dịch có đối tượng là bất động sản trên cả nước.
Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) nói rằng, đây là bước tiến đáng ghi nhận trong cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. "Chính sách này đáng lẽ phải được nghiên cứu và triển khai sớm hơn bởi những bất tiện từ quy định giới hạn địa bàn công chứng đã tồn tại trong nhiều năm. Thử hình dung một người đang sinh sống tại TP.HCM có bất động sản ở Nghệ An, muốn bán cho người cũng đang sinh sống tại TP.HCM. Dù hai bên đều có mặt tại cùng một thành phố, về nguyên tắc, họ vẫn phải thực hiện công chứng hợp đồng chuyển nhượng tại địa phương nơi có bất động sản. Nếu không lựa chọn phương thức ủy quyền phù hợp, các bên có thể phải đi lại hàng nghìn cây số chỉ để hoàn tất thủ tục công chứng. Trong khi đó chúng ta đang xây dựng một nền hành chính hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số và liên thông dữ liệu trên phạm vi cả nước. Việc người dân vẫn phải di chuyển theo địa giới hành chính để thực hiện một giao dịch dân sự rõ ràng là một bất cập cần được tháo gỡ", luật sư Hoàng Hà phân tích.

Từ ngày 31.12.2028, công chứng viên có thể công chứng các giao dịch có đối tượng là bất động sản trên phạm vi toàn quốc
ẢNH: ĐÌNH SƠN
Lí giải về quy định trước đây, theo luật sư Hoàng Hà, công chứng bất động sản liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản và sự an toàn của giao dịch. Công chứng viên phải có điều kiện kiểm tra tình trạng pháp lý của bất động sản, các giao dịch đã phát sinh, tình trạng thế chấp, kê biên hoặc những biện pháp ngăn chặn có liên quan.
Nếu công chứng viên tại TP.HCM chứng nhận hợp đồng chuyển nhượng một bất động sản ở Nghệ An nhưng không thể kiểm tra đầy đủ thông tin pháp lý của tài sản, nguy cơ phát sinh tranh chấp hoặc chứng nhận giao dịch không đủ điều kiện là điều có thể xảy ra.
Vì vậy, rào cản lớn nhất không đơn thuần nằm ở khoảng cách địa lý mà nằm ở sự thiếu đồng bộ, liên thông và khả năng kiểm chứng thông tin giữa các hệ thống dữ liệu. Việc kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư còn hạn chế, gây khó khăn trong tra cứu thông tin ngăn chặn, kiểm soát giao dịch trùng lặp và bảo đảm an toàn thông tin.

Chính sách này sẽ giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí
ẢNH: ĐÌNH SƠN
Một bất cập khác nằm ở mô hình pháp lý và tổ chức quản lý. Luật Công chứng năm 2014 đặt trách nhiệm xây dựng cơ sở dữ liệu chủ yếu tại địa phương. Luật Công chứng năm 2024 tiếp tục thiết kế hệ thống dữ liệu của Bộ Tư pháp và của địa phương.
Đến khi luật Công chứng được sửa đổi năm 2026, cơ sở pháp lý cho việc quản lý dữ liệu tập trung, thống nhất và mở rộng thẩm quyền công chứng trên toàn quốc mới được xác lập rõ hơn.
Điều đó cho thấy quá trình cải cách không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn phụ thuộc vào tư duy quản lý, sự phối hợp giữa các cơ quan và việc xây dựng một hệ thống pháp luật đủ đồng bộ để vận hành.
Luật sư Hoàng Hà, lưu ý: Nghị định 413 còn đặt ra một điều kiện đủ đó là nếu đến ngày 31.12.2028 mà cơ sở dữ liệu công chứng, đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản chưa được vận hành, công bố theo quy định thì việc mở rộng thẩm quyền công chứng trên toàn quốc sẽ tiếp tục phải chờ đến khi các điều kiện này được đáp ứng.
Như vậy ngày 31.12.2028 chưa phải là thời điểm chắc chắn người dân được hưởng lợi từ chính sách mới. Việc áp dụng còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện hạ tầng dữ liệu.










Bình luận (0)