Theo ông Nguyễn Banh, Trưởng ban văn hóa của Tộc kim hoàn tại Huế, hằng năm, từ đường kim hoàn tại Huế có 3 ngày lễ chính: ngày 7.2 âm lịch (giỗ đệ nhất tổ sư Cao Đình Độ), ngày 27.2 âm lịch (giỗ đệ nhị tổ sư Cao Đình Hương), ngày 6.1 âm lịch (ngày "Minh niên", mở hàng năm mới của người làm nghề kim hoàn).
Trang nghiêm lễ giỗ
Lễ giỗ tổ chính (ngày 7.2 âm lịch) đúng vào ngày giỗ của đệ nhất tổ sư Cao Đình Độ, tổ chức với nghi lễ truyền thống như ngày giỗ thông thường của Huế nhưng quy mô lớn hơn. Lễ giỗ quy tụ hàng trăm người trong ngành kim hoàn không chỉ riêng ở Huế mà từ các tỉnh, thành trong cả nước. Họ quay về cúng bái tổ sư có công khai sáng, truyền dạy nghề kim hoàn, cũng là dịp gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, giúp đỡ nhau trong nghề, chia sẻ những chuyện buồn vui trong cuộc sống.
Vào ngày giỗ tổ, con dân làm nghề thợ kim hoàn trong và ngoài nước trở về từ đường kim hoàn tại Huế dâng hương, tri ân tiền nhân
ẢNH: THÀNH ĐẠT
Vào các ngày lễ tổ, từ đường Tộc kim hoàn được trang hoàng rực rỡ. Nến và hương được thắp từ ngoài vào trong nội điện, tạo không gian hết sức trang nghiêm. Sáng sớm 7.2 âm lịch, các nghệ nhân kim hoàn lão thành mang y phục cổ truyền lên dâng hương, làm lễ cáo tại lăng nhị vị tổ sư. Sau khi tế cáo tại lăng mộ xong, đông đảo con dân làm nghề quay về từ đường để làm lễ chánh tế.
Trong khói hương nghi ngút, lễ tế tổ nghề bắt đầu với 3 hồi dài trống chiêng. Nhạc lễ tấu lên, vị chánh tế sau khi làm nghi thức kiểm tra lễ vật, rửa tay thì đến trước hương án. Đèn hương được thắp lên, trà rượu đầy ly, chánh tế dâng hương cáo lễ và quỳ lạy.
Kế đến, trà rượu được rót tiếp, vị chánh tế lại quỳ trước hương án tổ nghề, văn tế được xướng lên tri ân các vị tổ sư, tiền hiền nghề kim hoàn đã nâng đỡ cho ngành kim hoàn được phát triển, cho các thợ vững tay nghề và an toàn trong chế tác. Vị chánh tế cũng tuyên đọc sắc phong tổ sư nghề kim hoàn VN do các vua triều Nguyễn ban, để người trong nghề hiểu biết về cuộc đời và hành trạng của các vị tổ. Sau khi đọc xong, người xướng hô "lễ tất", chuông trống gióng 3 hồi dài và nhạc tấu hồi kết, vị chánh tế lạy 3 lạy. Sau đó, các vị trong ban tế lễ, nhạc lễ, phụ trách chiêng trống lần lượt lạy trước hương án tổ nghề.
Kết thúc lễ tế, những người thợ kim hoàn tham dự lễ tế lần lượt thắp hương và dâng mâm hoa quả với tấm lòng thành kính. Sau lễ tổ là tiệc đoàn viên sum vầy, đoàn kết của con cháu làm nghề thợ kim hoàn trong và ngoài nước.
ẢNH: THÀNH ĐẠT
Triển vọng lễ hội
Theo nhà nghiên cứu Trần Văn Dũng, lễ tế tổ nghề kim hoàn là một hoạt động tín ngưỡng đặc trưng, khá quy mô, thu hút nhiều người thợ kim hoàn và cả du khách thập phương tham gia. Điều đó cho thấy sự phát triển của nghề kim hoàn không chỉ về quy mô sản xuất mà còn trong những hoạt động sinh hoạt văn hóa tinh thần nghề nghiệp.
Lễ hội này phản ánh đặc trưng sự kết hợp giữa cầu quốc thái dân an và tế tổ nghề. Lễ hội cũng minh chứng tinh thần tri ân, tôn vinh lịch đại tổ nghề, các vị tiền hiền góp phần làm phong phú thêm đời sống sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân xứ Huế nói riêng và cả nước nói chung. "Có thể nói, qua những biến chuyển của thời đại, nghề kim hoàn không bị mai một mà còn được lưu giữ, truyền nghề và phát triển từ thế hệ này sang thế hệ khác. Dù vàng bạc, nữ trang có được sản xuất trên dây chuyền hiện đại đi chăng nữa, các vị tổ nghề kim hoàn vẫn luôn được coi trọng, tôn thờ và những ngày giỗ tổ như thế này vẫn luôn được tiếp nối tổ chức trang trọng bởi các thế hệ con cháu ngành kim hoàn VN", ông Dũng đánh giá.
Cũng theo ông Trần Văn Dũng, từ 2 cụ tổ họ Cao, nghề kim hoàn đã được lưu truyền, phát triển khắp 3 miền ở VN và một số nước trên thế giới, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ngày nay nghề kim hoàn trở thành một ngành nghề thủ công truyền thống được ưa chuộng, không chỉ vì giá trị kinh tế mà còn cả trình độ thẩm mỹ của những mặt hàng kim hoàn chứa đựng nhiều sắc thái Việt. Khu lăng mộ và nhà thờ tổ nghề kim hoàn VN trên đất Huế luôn được các đệ tử, con cháu gìn giữ hương khói, trở thành nơi hành hương linh thiêng của những ai theo nghề kim hoàn để tri ân những bậc tiền nhân đã có công khai mở một nghề để lại danh thơm và hồn thiêng dân tộc...
Từ giá trị văn hóa tâm linh đặc sắc của lễ tế tổ nghề, ông Trần Văn Dũng đề xuất ngành du lịch Huế nên tận dụng sự kiện để phát triển du lịch Huế. Các đơn vị doanh nghiệp lữ hành du lịch nên đầu tư thiết kế các tour tuyến du lịch tổ chức cho du khách tham quan nghề kim hoàn đến tham dự lễ hội khi lễ tế tổ nghề kim hoàn, nhằm giới thiệu cho du khách hiểu biết đầy đủ hơn về sinh hoạt văn hóa tâm linh của người thợ kim hoàn ở Huế. (còn tiếp)
Bình luận (0)