Trào lưu đi chùa online: Chạm màn hình có tạo ra công đức?

Những ngày gần đây, trào lưu đi chùa online, niệm Phật online được chia sẻ trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý bởi cách mô phỏng các hoạt động tại chùa ngay trên điện thoại, máy tính.

Thay vì trực tiếp đến chùa, người tham gia có thể tạo nhân vật trong không gian 3D, vào chính điện lễ Phật, tụng kinh, lần tràng hạt, ngồi thiền, dâng hoa hoặc thả hoa đăng.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Những hoạt động vốn quen thuộc tại chùa được đưa lên màn hình, tạo cảm giác như người chơi đang tham gia các nghi lễ Phật giáo. Tuy nhiên, việc thực hiện những thao tác này có được xem là tu tập, mang lại công đức và sự bình an như khi trực tiếp đến chùa?

"Nhìn có vẻ như tu nhưng bản chất là trò chơi"

Tiến sĩ, hòa thượng Thích Tâm Đức, giảng viên Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM, cho rằng những hoạt động mô phỏng đi chùa, niệm Phật trong trò chơi 3D về bản chất vẫn là hình thức giải trí. "Nhìn có vẻ như tu nhưng bản chất là trò chơi", hòa thượng nhận xét.

Theo hòa thượng, tu tập cần có pháp môn, sự học hỏi và thực hành để chuyển hóa thân tâm. Nếu quá mải mê với hình ảnh trên màn hình, người chơi dễ bị cuốn vào thế giới ảo mà quên việc tu tập thực tế.

Thay vì ngồi thiền trong không gian ảo, mỗi người có thể dành thời gian ngồi thiền thực tế để trực tiếp cảm nhận và rèn luyện tâm mình. Hòa thượng cũng lưu ý không nên quá phụ thuộc vào màn hình, nhất là trước giờ ngủ.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Tuy nhiên, công nghệ vẫn có thể hỗ trợ việc tìm hiểu Phật pháp. Người không có điều kiện đến chùa có thể nghe kinh, học phương pháp tu tập qua các kênh mạng xã hội của những vị tu sĩ hướng dẫn đọc kinh, thực hành thiền và tìm hiểu giáo lý. "Tu tập có nhiều cách, cần trở về thực tại", hòa thượng nhấn mạnh.

Đi chùa online có mang lại công đức?

Thượng tọa Thích Trí Chơn, Trưởng ban Văn hóa - Nghi lễ Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM, viện chủ tu viện Khánh An (phường An Phú Đông, TP.HCM), cho rằng việc lễ Phật, nghe pháp qua màn hình vẫn có thể mang lại giá trị tâm linh, nhưng không thể mặc nhiên xem tương đương với việc trực tiếp đến chùa.

Theo thượng tọa, trong Phật giáo, công đức được vun bồi từ đức tin và hành vi thiện, chứ không đơn thuần đến từ thao tác chạm vào màn hình.

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Với những người ở xa, đau yếu hoặc không đủ điều kiện đến chùa, nếu thành kính lễ Phật, nghe pháp qua màn hình, biết sửa mình và nguyện sống thiện thì việc ấy vẫn có ý nghĩa. Tuy nhiên, cảm giác an lòng nhất thời không đồng nghĩa với sự chuyển hóa nội tâm bền vững.

Một hạn chế của việc tu học trực tuyến là môi trường xung quanh chưa hẳn phù hợp cho sự thực hành. Âm thanh, sinh hoạt gia đình, thông báo điện thoại, quảng cáo hoặc những nội dung xuất hiện xen ngang có thể khiến người tham gia mất tập trung.

"Khi trực tiếp đến chùa, người tu học được sinh hoạt trong không gian đạo tràng thanh tịnh, gần gũi chư tăng và cùng đại chúng thực hành. Người đến chùa còn có cơ hội học hỏi từ cách sống, ứng xử và sự thực hành của những người xung quanh. Những trải nghiệm ấy góp phần nuôi dưỡng đức tin và đời sống tâm linh, điều mà việc tham gia qua màn hình khó có thể mang lại đầy đủ", thượng tọa Trí Chơn chia sẻ.

Vì vậy, khi có điều kiện, trực tiếp đến chùa vẫn tốt hơn cho việc tu học. Tuy nhiên, thượng tọa cho rằng đi chùa online có thể trở thành phương tiện tu học phù hợp với thời đại, đặc biệt đối với những người gặp trở ngại về sức khỏe, khoảng cách địa lý hoặc điều kiện sinh hoạt.

Điều quan trọng không chỉ là hình thức tham gia trực tiếp hay trực tuyến, mà còn là thái độ và sự thực hành của mỗi người.

Sau khi tắt màn hình, người trẻ có bớt nóng giận?

Theo thượng tọa Thích Trí Chơn, mỗi người cần thành thật với chính mình, tự hỏi bản thân thực sự không thể đến chùa hay chỉ đang lựa chọn hình thức thuận tiện hơn.

Có những trở ngại chính đáng cần được cảm thông, nhưng cũng có trường hợp thời gian luôn được ưu tiên cho công việc, giải trí và những nhu cầu khác, còn đời sống tâm linh chỉ được dành đến khi rảnh rỗi.

ẢNH: TUỆ TÂM

"Nếu lựa chọn tu học trực tuyến, người tham gia tìm đến những nguồn hướng dẫn đáng tin cậy, chuẩn bị chỗ ngồi trang nghiêm, yên tĩnh, tắt thông báo điện thoại và hạn chế làm việc khác trong thời gian thực hành. Bởi nếu thân ngồi trước hình ảnh Đức Phật nhưng tâm vẫn mải theo tin nhắn, email hoặc những nội dung khác trên mạng, việc thực hành khó đạt được sự chuyên tâm", thượng tọa hướng dẫn.

Quan trọng hơn, sau mỗi lần nghe pháp, tụng kinh hoặc thực hành trực tuyến, người tham gia nên đưa ít nhất một điều đã học vào đời sống. Đó có thể là biết nhìn lại bản thân, bớt nóng giận, biết xin lỗi khi làm sai, sống hiếu thuận với cha mẹ, trung thực trong công việc hoặc giúp đỡ người khó khăn.

Thượng tọa cũng khuyến khích người trẻ chủ động dành thời gian đến chùa, gặp các vị tu sĩ để được hướng dẫn và cùng đại chúng tu học khi có điều kiện.

Theo thượng tọa, công nghệ có thể giúp Phật pháp đến gần hơn với nhiều người, nhưng giá trị của việc tu học không được quyết định bằng thời gian ngồi trước màn hình hay số lần thực hiện một thao tác lễ Phật trong không gian ảo.

"Giá trị nằm ở sự chuyển hóa, sau khi tắt màn hình, chúng ta có bớt tham, bớt giận và sống có trách nhiệm hơn không?", thượng tọa đặt vấn đề.