Triển vọng đột phá mới cho quan hệ Việt Nam - Ấn Độ

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh năm 2026 hai nước kỷ niệm dấu mốc 54 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1972-2026), 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện (2016-2026).

TTXVN

Quan hệ gắn bó

Thiết lập quan hệ ngoại giao từ tháng 1.1972, Việt Nam và Ấn Độ có mối quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó lâu đời, được các thế hệ lãnh đạo hai nước gìn giữ, vun đắp và liên tục phát triển. Suốt nhiều thập kỷ, hai nước hết lòng ủng hộ, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trước đây, cũng như trong sự nghiệp tái thiết đất nước, đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội ngày nay.

Hai nước ký "Tuyên bố chung về Khuôn khổ Hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Ấn Độ bước vào thế kỷ XXI" vào tháng 5.2003; thiết lập quan hệ lên "Đối tác chiến lược" vào tháng 7.2007, và tiếp tục nâng cấp thành "Đối tác chiến lược toàn diện" vào tháng 9.2016. Kể từ đó, quan hệ giữa hai nước ngày càng phát triển và đi vào chiều sâu. Quan hệ kênh Đảng, Nhà nước, Quốc hội và nhân dân hai nước được mở rộng; các cơ chế hợp tác đối thoại, tiểu ban hợp tác chuyên ngành... luôn được phát huy hiệu quả. Tháng 12.2020, hai nước thông qua Tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam - Ấn Độ về Hòa bình, Thịnh vượng và Người dân; và thông qua Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Ấn Độ vào tháng 8.2024.

Phát biểu khi thuyết trình của với các cơ quan nghiên cứu của Việt Nam và cán bộ, sinh viên Học viện Ngoại giao tại Hà Nội trong chuyến thăm hồi tháng 10.2023, Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Tiến sĩ S. Jaishakar từng khẳng định đã cụ thể hóa tầm nhìn của Ấn Độ đối với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ấn Độ nhận định ASEAN có vai trò trung tâm ở khu vực và là cầu nối giữa hai đại dương. Từ những năm 1990, Ấn Độ đã ưu tiên hơn hợp tác với các nước phương Đông, nâng cấp Chính sách Hướng Đông thành Chính sách Hành động Hướng Đông. ASEAN và Ấn Độ có nhiều triển vọng cùng hợp tác để xây dựng nền tảng chung giúp kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Trong đó, Việt Nam đóng vai trò then chốt.

Tại sự kiện trên, Bộ trưởng Ngoại giao S. Jaishankar nhấn mạnh trật tự thế giới hiện nay mang tính đa cực, trong đó các quốc gia độc lập trong hệ thống quốc tế tìm cách đa dạng hóa các quan hệ với bên ngoài. Cả hai nước Ấn Độ và Việt Nam đều đã trải qua thời kỳ đấu tranh và giành độc lập, cùng hiểu rõ giá trị của độc lập, tự chủ. Hiện tại hai nước là những đối tác an ninh, năng lượng quan trọng của nhau, đều đóng góp tích cực cho các cơ chế đa phương khu vực và toàn cầu. Để tiếp tục tăng cường quan hệ song phương, hai nước nên củng cố các lĩnh vực hợp tác truyền thống, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh tế, y tế, ứng phó với các thách thức chung trong khu vực, giao lưu nhân dân, đặc biệt là giữa thế hệ trẻ tài năng của hai nước.

Từ năm 2014, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng đã khẳng định Việt Nam là đối tác ưu tiên của New Delhi ở khu vực và "Ấn Độ cam kết hiện đại hóa các lực lượng quốc phòng và an ninh của Việt Nam".

ẢNH: DAV

Hai nước hiện duy trì các cơ chế hợp tác như: Uỷ ban Hỗn hợp Việt Nam - Ấn Độ cấp Bộ trưởng Ngoại giao (cuộc họp lần thứ 18 vào tháng 10.2023); Tiểu ban Thương mại Hỗn hợp Việt Nam - Ấn Độ (cuộc họp lần thứ 5 vào tháng 8.2023); Tham khảo chính trị và Đối thoại chiến lược; Đối thoại An ninh, Đối thoại Chính sách Quốc phòng; Đối thoại Chính sách đối ngoại; Đối thoại An ninh Biển…

Trên các diễn đàn đa phương, hai nước cũng phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau, nhất là trong khuôn khổ LHQ và tại các diễn đàn khu vực do ASEAN dẫn dắt.

Dấu ấn hợp tác kinh tế

Ấn Độ hiện là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam là đối tác lớn thứ 21 của Ấn Độ và thứ 4 trong ASEAN. Thương mại song phương giữa hai nước tăng nhanh, từ mức 5,43 tỉ USD năm 2016 lên mức 16,46 tỉ USD năm 2025. Sơ bộ 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Ấn Độ đạt 4,8 tỉ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2025.

Về đầu tư, tính đến tháng 3.2026, Ấn Độ có 503 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 1,117 tỉ USD, đứng thứ 26/154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Theo lĩnh vực đầu tư, các nhà đầu tư Ấn Độ đã đầu tư vào 15/21 ngành kinh tế của Việt Nam, tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo với 62 dự án và 643,3 triệu USD vốn đăng ký, chiếm 54,7% tổng vốn đầu tư đăng ký; lĩnh vực sản xuất, phân phối điện, khí với 4 dự án, vốn đăng ký 157 triệu USD, chiếm 13,4% tổng vốn đầu tư đăng ký; lĩnh vực khai khoáng với 5 dự án, tổng vốn đầu tư đăng ký 95 triệu USD, chiếm 8,1% tổng vốn đầu tư.

Theo địa bàn đầu tư, Ấn Độ đã đầu tư tại 20/34 tỉnh, thành phố của Việt Nam. Dẫn đầu là TP.HCM, tiếp đến là Đắk Lắk, Khánh Hòa, Thanh Hóa, Tây Ninh, Nghệ An, Phú Thọ…

Một số dự án tiêu biểu có thể kể đến là: Dự án Nhà máy Đường Sơn Hoà tại tỉnh Đắk Lắk với tổng vốn đầu tư đăng ký 94,5 triệu USD; Dự án Công ty TNHH Cà phê Ngon tại tỉnh Đắk Lắk, tổng vốn đầu tư đăng ký 90 triệu USD; Dự án Nhà máy Điện mặt trời Infra 1, tổng vốn đầu tư 71,9 triệu USD tại tỉnh Khánh Hòa.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam đã đầu tư sang Ấn Độ 30 dự án với tổng số vốn gần 150,5 triệu USD, đứng thứ 17/88 địa bàn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam (tính đến tháng 3.2026). Nổi bật là dự án của Tập đoàn Vingroup xây dựng nhà máy sản xuất xe điện tại bang Tamil Nadu và dự kiến nâng tổng mức đầu tư tại Ấn Độ lên 6,5 tỉ USD.

ẢNH: V.G

Hợp tác du lịch và giao lưu nhân dân được tăng cường và mở rộng. Hai bên đẩy mạnh kết nối hàng không, hàng hải. Hiện giữa hai nước có 80 chuyến bay thẳng/tuần. Năm 2025 khách du lịch Ấn Độ đến Việt Nam đạt gần 800.000 lượt (tăng gấp 4 lần so với năm 2019).

Những năm gần đây, Việt Nam cũng là điểm đến của nhiều đoàn khách du lịch cao cấp đến từ Ấn Độ. Mới đây, vào tháng 12.2025, một tỉ phú Ấn Độ thuê các chuyến bay thuê nguyên chuyến do Vietnam Airlines khai thác để đưa gia đình và một phần khách mời tới Phú Quốc cho lễ cưới kéo dài nhiều ngày tại một khu nghỉ dưỡng 5 sao trên đảo ngọc. Lễ cưới của tỉ phú Divyank và cô dâu Ishika diễn ra nhiều ngày tạo ra dấu ấn đặc sắc.

Trước đó, đầu năm 2024, tại một resort sang trọng trên vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) đã diễn ra đám cưới của chú rể Vivek Dinodiya (tỉ phú Ấn Độ) và cô dâu Anmol Garg cùng hơn 600 khách mời đến từ khắp nơi trên thế giới. Rồi năm 2023, gia đình tỉ phú Ấn Độ là Tuisha Seksaria và Gaurav Palrecha đã chọn TP.Đà Nẵng làm đám cưới với hơn 350 khách mời cùng với đội ngũ 100 nhân viên sự kiện, đầu bếp đến từ Ấn Độ. Từ năm 2019, hơn 600 khách cùng 225 nhân viên từ Ấn Độ cũng đã đến Phú Quốc dự lễ cưới của gia đình tỉ phú - chú rể Rushang Shah cùng cô dâu Kaabia Grewal.

ẢNH: V.P

Thành tựu hợp tác đa dạng lĩnh vực

Ngoài kinh tế - thương mại - đầu tư, hai nước cũng hợp tác hiệu quả trong nhiều lĩnh vực khác. Trong đó, hợp tác giáo dục-đào tạo đạt nhiều kết quả tích cực. Ấn Độ cấp cho Việt Nam 150 suất học bổng theo Chương trình Hợp tác kỹ thuật và kinh tế Ấn Độ (ITEC), 30 suất học bổng thuộc Chương trình CEP/GCSS, 2-4 suất/năm đào tạo tiếng Hindi và Văn hoá Ấn Độ, thành lập Trung tâm đào tạo nguồn lực chất lượng cao về công nghệ thông tin và truyền thông tại Hà Nội, Trung tâm tiếng Anh tại Đại học Đà Nẵng.

Bên cạnh đó, hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục là trụ cột quan trọng và chiến lược. Ngoài ra, trong hợp tác khoa học - công nghệ, năng lượng và dầu khí, hai bên có cơ chế Tiểu ban Khoa học, công nghệ. Hợp tác khoa học, công nghệ đã được thúc đẩy tạo đà mới trong một số lĩnh vực phù hợp với nhu cầu của hai nước nhất là đổi mới sáng tạo, robot, khởi nghiệp, năng lượng nguyên tử, công nghệ sinh học. Hai bên đã ký nhiều văn kiện hợp tác, thiết lập cơ chế Ủy ban Hỗn hợp về Năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, đang tích cực đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, đất hiếm…

Giữa bối cảnh quan hệ chính trị ngày càng thắt chặt, hợp tác các lĩnh vực đạt nhiều thành tựu, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Ấn Độ được đánh giá mở ra nhiều đột phá mới cho quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.