Trình Quốc hội chính sách đột phá phát triển TP.HCM, các đô thị đặc biệt

Đẩy mạnh phân quyền cho thành phố là đô thị đặc biệt 

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án luật được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và đột phá cho sự phát triển của các thành phố, đặc biệt là TP.HCM, đô thị đặc biệt, các thành phố khác.

Dự luật cũng góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

"Yêu cầu phát triển của các thành phố, nhất là đô thị đặc biệt trong bối cảnh mới đòi hỏi cần ban hành một đạo luật có tính ổn định dài hạn để giải quyết các vấn đề về quy hoạch, hạ tầng, môi trường, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, liên kết vùng và quản trị đô thị", ông Tùng nêu vấn đề.

ẢNH: GIA HÂN

Dự thảo luật chỉ quy định các vấn đề có tính nguyên tắc, khung chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời trao quyền chủ động cho Chính phủ và các địa phương trong tổ chức thực hiện; tham khảo, phù hợp luật Thủ đô để bảo đảm đồng bộ, thống nhất về cơ chế, chính sách trong các lĩnh vực tương đồng giữa các đô thị đặc biệt.

Với 5 chương, 66 điều, dự luật tập trung vào 2 nhóm chính sách lớn. Trong đó, đẩy mạnh phân quyền cho thành phố là đô thị đặc biệt và quy định các chính sách đặc thù thúc đẩy phát triển thành phố là đô thị đặc biệt; có cơ chế để thúc đẩy phát triển các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt.

Dự thảo luật mở rộng thẩm quyền của thành phố là đô thị đặc biệt trong xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn quản lý, phát triển đô thị.

Cơ chế phân quyền được thiết kế đồng bộ với các yêu cầu về giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát chặt chẽ trong quá trình thực hiện, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

"Dự thảo luật cũng tạo cơ sở pháp lý để phát triển các lĩnh vực có vai trò động lực đối với tăng trưởng như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics, kinh tế biển, hạ tầng năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch; thu hút các nhà đầu tư chiến lược; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số…", ông Tùng nhấn mạnh.

Tránh mở rộng đối tượng áp dụng nhưng không đi kèm cơ chế kiểm soát

Báo cáo thẩm tra dự luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, ủy ban cơ bản tán thành hướng xây dựng luật là đạo luật khung về phân quyền, trong đó có phân quyền trực tiếp, triệt để và ổn định cho chính quyền TP.HCM, các thành phố sẽ được công nhận là đô thị đặc biệt.

ẢNH: GIA HÂN

Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách; tránh mở rộng đối tượng áp dụng nhưng không đi kèm theo cơ chế quản lý và kiểm soát tương ứng. 

Trường hợp cần mở rộng thì phải quy định ngay trong phạm vi điều chỉnh của luật hoặc nghiên cứu quy định trong các luật chuyên ngành có liên quan.

"Ủy ban cơ bản tán thành chủ trương phân quyền mạnh cho chính quyền địa phương, đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về nguyên tắc, phạm vi phân quyền; xác định rõ nguyên tắc, giới hạn để Chính phủ quy định phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù; thiết kế đầy đủ cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất trong tổ chức thi hành luật", ông Hiếu nêu.

Về các cơ chế, chính sách cụ thể, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về quy hoạch, quản lý không gian phát triển, đầu tư, đất đai, tài chính, ngân sách, khu thương mại tự do, khu phi thuế quan, trung tâm tài chính quốc tế và các chính sách phát triển kinh tế biển.

Đồng thời, bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh, khả năng cân đối nguồn lực, cân đối ngân sách và sự thống nhất giữa các địa phương khi mở rộng phạm vi áp dụng.