Có những con đường đã đi qua từ rất lâu, tưởng chừng đã quên, nhưng chỉ cần một câu hát, một hình ảnh quen thuộc, ký ức lập tức ùa về, dâng lên thành nỗi bồi hồi khó gọi tên.

Nhạc sĩ Ngô Tín
ẢNH: NVCC
Với nhiều người Quy Nhơn (Bình Định, nay thuộc Gia Lai), con đường ấy có thể là Gia Long xưa, nay là Trần Hưng Đạo. Từ những ngày đầu đô thị Quy Nhơn hình thành và phát triển, con đường đã sớm trở thành một trong những trục phố chính, nơi hội tụ các cửa hiệu, hội quán và nhịp sống sôi động của một đô thị ven biển. Qua bao biến thiên của thời gian, phố đã đổi thay nhưng những dấu ấn của một thời vẫn lặng lẽ neo lại trong ký ức nhiều thế hệ.
Một buổi chiều Quy Nhơn, trong quán cà phê nhỏ trên đường Trần Hưng Đạo, phía đối diện là nhà sách Trinh Vương, gần đó là ngôi nhà thờ cổ kính với ngọn tháp nhọn quen thuộc, tôi có dịp ngồi trò chuyện cùng nhạc sĩ Ngô Tín, một người con Quy Nhơn hiện đang sinh sống tại Mỹ. Câu chuyện, như một lẽ tự nhiên, lại trở về với ca khúc Quy Nhơn mênh mang niềm nhớ - nhạc phẩm đã chạm đến miền hoài niệm của không ít người yêu thành phố này.
Trong ca khúc có câu hát: "Chiều tan lớp Trinh Vương, rộn ràng phố Gia Long". Hai tên gọi, một ngôi trường và một con phố, chỉ được nhắc đến trong vài chữ nhưng đủ mở ra cả một không gian ký ức.
Tìm hiểu thêm, tôi được biết Trường trung học Trinh Vương trước năm 1975 tọa lạc trên đường Gia Long, cạnh nhà thờ Nhọn, nay là Trường CĐ Y tế. Ngôi trường do các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá Quy Nhơn quản trị, dành riêng cho nữ sinh. Nhà văn, thầy giáo Nguyễn Mộng Giác, tác giả bộ tiểu thuyết Sông Côn mùa lũ, từng nhắc đến Trường Trinh Vương như một trong những biểu tượng của nữ sinh Quy Nhơn thuở ấy.
Một ngôi trường, dẫu chỉ hiện diện trong một giai đoạn lịch sử nhất định, vẫn có thể để lại dấu ấn lâu dài trong đời sống, tình cảm của nhiều người. Bởi trường học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà còn là nơi lưu giữ tuổi trẻ, nuôi dưỡng những ước mơ và hình thành những ký ức theo con người suốt cuộc đời.
Trong ký ức của nhiều người, cảnh tan trường Trinh Vương mang một vẻ đẹp rất riêng, vừa thơ mộng vừa lãng mạn: những tà áo dài trắng thấp thoáng dưới hàng cây, tiếng guốc gỗ gõ nhịp trên sân, dòng nữ sinh rộn ràng bước ra phố. Đâu đó, trước cổng trường, không ít chàng trai đứng chờ, dõi theo bóng dáng những nữ sinh vừa tan lớp. Khung cảnh ấy dễ khiến người ta liên tưởng đến câu hát quen thuộc trong ca khúc Ngày xưa Hoàng Thị của nhạc sĩ Phạm Duy: "Em tan trường về, anh theo Ngọ về…".
Nhạc sĩ Ngô Tín bồi hồi kể với tôi: "Ngày ấy, em gái tôi học Trinh Vương. Chiều nào tôi cũng đến đón em trước cổng trường, nơi có tiếng guốc gỗ lao xao, có dáng áo dài thấp thoáng dưới hàng cây. Những âm thanh, hình ảnh ấy trở thành một phần ký ức, thấm vào máu thịt tôi, chẳng bao giờ phai mờ".
Có lẽ từ những buổi chiều như thế, từ những âm thanh và hình ảnh bình dị ấy, ông đã chắt lọc nên những câu hát chan chứa tình cảm:
Tiếng chuông nhà thờ vọng đâu đây,
Đưa ta đến lớp guốc vang sân trường…
Quy Nhơn ơi! Chiều tan lớp Trinh Vương,
Rộn ràng phố Gia Long, ngập ngừng áo ai bay…

Nhà sách Trinh Vương trên đường Trần Hưng Đạo, Quy Nhơn
ẢNH: TRẦN XUÂN TOÀN
Những địa danh xuất hiện trong ca khúc như: Trinh Vương, nhà thờ, tháp Đôi, cầu Đôi… không chỉ là những điểm đến mà còn là những tọa độ của ký ức, nơi không ít người từng gắn bó với Quy Nhơn có thể tìm thấy một phần đời mình. Đặc biệt, Trường Trinh Vương đã vượt ra khỏi khuôn viên một ngôi trường để trở thành hình ảnh gợi nhớ về một thời áo trắng, về nét duyên dáng của nữ sinh Quy Nhơn và về một nếp sinh hoạt đô thị đã lùi xa.
Giữa nhiều ca khúc viết về Quy Nhơn, Quy Nhơn mênh mang niềm nhớ có một vị trí riêng bởi chất hoài niệm sâu lắng ấy. Ca từ phỏng theo ý thơ của bà Xuân Thi, cũng là một người con Quy Nhơn, qua giai điệu của nhạc sĩ Ngô Tín như những mảnh ghép ký ức được kết nối bằng tình yêu quê hương. Nhạc sĩ từng chia sẻ đó là nỗi lòng của một người con xa xứ. Nỗi nhớ không ồn ào mà âm ỉ, không dữ dội mà day dứt. Với ông, Quy Nhơn giống như một người mẹ, đi đâu cũng nhớ.
Âm nhạc không chỉ để nghe mà còn để giữ lại những khoảnh khắc đã xa. Một câu hát có thể đưa người nghe trở về với mái trường cũ, với thầy cô, bạn bè, với buổi tan lớp và con đường từng in dấu chân mình. Trong thơ ca và âm nhạc, không thiếu những con đường đã hóa thành biểu tượng của một thời, như: Con đường Duy Tân cây dài bóng mát; đường Cổ Ngư xưa chầm chậm bước ta về… Với Quy Nhơn, phố Gia Long trong ca khúc của Ngô Tín cũng mang ý nghĩa như thế. Con đường ấy không chỉ có những ngôi nhà, cửa hiệu hay nhịp phố thân quen, mà còn có Trinh Vương - nơi bao thế hệ nữ sinh đã đi qua một thời tuổi trẻ.
Thời gian trôi, tên phố, trường xưa đã thay đổi, hàng cây đã già đi và những ngôi nhà cũ đã nhường chỗ cho công trình mới. Nhưng những gì thuộc về ký ức thì không dễ mất đi. Đặc biệt, ký ức về mái trường thường có sức sống bền bỉ, bởi ở đó không chỉ có những bài học đầu đời mà còn có tình thầy trò, tình bạn và những rung động trong trẻo của tuổi thanh xuân.
Để rồi, một chiều nào đó, giữa phố xá hôm nay, bất chợt nghe câu hát "Chiều tan lớp Trinh Vương…", lại như thấy trở về với con đường xưa đầy kỷ niệm. Ở đó, tiếng chuông nhà thờ vẫn ngân lên trong miền nhớ, tiếng guốc gỗ vẫn lao xao trên sân trường và những tà áo trắng vẫn ngập ngừng bay trong gió chiều.
Một ngôi trường, một con phố, một câu hát - đôi khi chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ làm nên cả một miền thương nhớ. Có lẽ đó cũng là cách đẹp nhất để những giá trị của một mái trường tiếp tục sống trong ký ức và tình cảm của bao thế hệ học trò.










Bình luận (0)