Từ bản vẽ của Ngô Viết Thụ đến biểu tượng Dinh Độc Lập

Lê Công Sơn- lecongsontn@gmail.com

28/10/2026 15:38 GMT+7

Kết hợp kiến trúc hiện đại với triết lý Á Đông, thích ứng khí hậu phương Nam và đậm bản sắc Việt, bản vẽ của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ cùng cộng sự đã vượt qua nhiều phương án khác để được chọn xây dựng Dinh Độc Lập.

Ngày 28.10, tại Dinh Độc Lập, Hội trường Thống Nhất khai mạc trưng bày chuyên đề "Từ bản vẽ đến biểu tượng", giới thiệu quá trình hình thành công trình từ những ý tưởng, bản vẽ thiết kế đến một biểu tượng kiến trúc mang giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt của Việt Nam. Sự kiện hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23.11) và Ngày Văn hóa Việt Nam lần đầu tiên (24.11.2026).

Tham dự có bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM; bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản TP.HCM, cùng lãnh đạo các bảo tàng và đông đảo du khách.

Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở VH-TT TP.HCM Trần Thế Thuận nhấn mạnh Dinh Độc Lập là một trong 4 di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn thành phố, có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và kiến trúc. Theo ông, mỗi tư liệu, không gian và dấu tích tại đây đều góp phần kể lại lịch sử dân tộc, quá trình hình thành và phát triển của TP.HCM. Vì vậy, bảo tồn và phát huy giá trị di tích không chỉ là trách nhiệm của đơn vị quản lý mà còn là nhiệm vụ quan trọng trong công tác gìn giữ di sản văn hóa thành phố.

Đồ án Dinh Độc Lập được hoàn thiện tại Đà Lạt

Dinh Độc Lập ngày nay được xây dựng trên nền Dinh Norodom, công trình do chính quyền Pháp xây dựng tại Sài Gòn, hoàn thành năm 1871. Ban đầu, đây là nơi ở và làm việc của Thống đốc Nam Kỳ, sau đó được sử dụng làm nơi ở và làm việc của Toàn quyền Đông Dương.

Ngày 8.9.1954, Dinh Norodom đổi tên thành Dinh Độc Lập sau khi Thủ tướng Ngô Đình Diệm nhận bàn giao công trình từ đại diện chính quyền Pháp. Ngày 27.2.1962, hai phi công thuộc Không lực Việt Nam Cộng hòa là Phạm Phú Quốc và Nguyễn Văn Cử ném bom dinh, khiến công trình hư hại nghiêm trọng, đặc biệt ở khu vực cánh trái. Sự kiện đặt ra yêu cầu tái thiết, đồng thời mở ra quá trình tìm kiếm phương án kiến trúc cho công trình mới.

Theo tư liệu của Hội trường Thống Nhất, nhiều phương án đã được nghiên cứu trước khi đồ án của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ cùng cộng sự được lựa chọn. Chịu ảnh hưởng của trường phái kiến trúc hiện đại, nhóm thiết kế kết hợp kết cấu bê tông cốt thép với ngôn ngữ tạo hình tiết chế, đồng thời vận dụng triết lý Á Đông, nghệ thuật trang trí Việt Nam và giải pháp thích ứng với khí hậu nhiệt đới phương Nam.

Dinh Độc Lập bị ném bom ngày 27.2.1962 (góc phải bên dưới) và công trình trong quá trình thi công

Ảnh: TƯ LIỆU HỘI TRƯỜNG THỐNG NHẤT

Ngô Viết Thụ tốt nghiệp kiến trúc tại Trường cao đẳng Mỹ thuật Paris và đoạt Giải thưởng Khôi nguyên La Mã (Premier Grand Prix de Rome) năm 1955. Năm 1962, ông được Viện Kiến trúc Hoa Kỳ trao danh hiệu Viện sĩ Danh dự (Honorary Fellow of the American Institute of Architects – Hon. FAIA).

Từ ngày 15 đến 22.12.1962, nhóm thiết kế gồm kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, điêu khắc gia Nguyễn Văn Thế và các cộng sự hoàn thiện đồ án thiết kế tổng thể Dinh Độc Lập tại Đà Lạt. Phương án được lựa chọn để triển khai xây dựng, mở đầu cho quá trình hình thành công trình như ngày nay.

Tháng 2.1963, việc xây dựng lại khối thân giữa được khởi công từ nền móng. Đến tháng 6.1963, phần thân sau được tháo dỡ để điều chỉnh công năng, bổ sung sân đậu trực thăng; móng khối thân sau được thi công từ tháng 8 cùng năm.