Vừa qua, dư luận quan tâm hoàn cảnh của 2 em (người anh sinh viên năm 2, còn người em học lớp 5) ở Đà Nẵng khi cha mẹ qua đời vì bị điện giật.
Tại thời điểm xảy ra sự việc, cha mẹ 2 em còn khoản vay với tổng dư nợ khoảng 1,7 tỉ đồng tại Sacombank, bao gồm dư nợ phát sinh từ thẻ tín dụng. Khoản vay từng tham gia bảo hiểm nhưng đã dừng sau năm đầu tiên, có tài sản bảo đảm là căn nhà của gia đình và đã chuyển thành nợ quá hạn. Vì thế, sau khi cha mẹ qua đời, 2 em lo lắng không còn nhà để sinh sống.
Hôm 22.8, Sacombank đã quyết định miễn toàn bộ nghĩa vụ trả nợ của cha mẹ hai em đối với khoản dư nợ khoảng 1,7 tỉ đồng, giữ lại căn nhà để hai em có nơi sinh sống.
Con không đương nhiên phải trả nợ thay cha mẹ
Vậy theo quy định pháp luật, khi cha mẹ mất để lại nợ, các con là người thừa kế có phải trả nợ thay không? Hướng xử lý như thế nào đối với tài sản của người mất để lại?
Để làm rõ các vấn đề trên, Báo Thanh Niên có cuộc trao đổi với luật sư Đào Thị Bích Liên (Văn phòng luật sư Hà Hải và cộng sự). Theo luật sư, cha mẹ qua đời khi vẫn còn nợ chưa thanh toán không đồng nghĩa với việc con cái đương nhiên phải dùng tài sản riêng để trả toàn bộ khoản nợ.
Luật sư Đào Thị Bích Liên (Văn phòng luật sư Hà Hải và cộng sự)
ẢNH: NVCC
Theo điều 615 bộ luật Dân sự năm 2015, người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi di sản. Di sản gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung với người khác.
Do đó, pháp luật không quy định người con phải "gánh nợ" của cha mẹ chỉ vì quan hệ huyết thống. Nếu là người hưởng thừa kế, trách nhiệm của người con được xác định theo giá trị di sản mà người đó nhận được.
Chẳng hạn, nếu một người con được hưởng phần di sản trị giá 500 triệu đồng thì về nguyên tắc nghĩa vụ tài sản mà người đó phải thực hiện với tư cách người thừa kế cũng không vượt quá 500 triệu đồng.
Tuy nhiên, trường hợp người con đồng thời là người cùng vay, người có nghĩa vụ liên đới, người bảo lãnh hoặc có một cam kết nghĩa vụ độc lập khác thì trách nhiệm phải được xem xét riêng trên cơ sở giao dịch cụ thể. Tức là cần phân biệt rõ nghĩa vụ phát sinh do thừa kế với nghĩa vụ mà người con đã trực tiếp cam kết trong một giao dịch.
Phải ưu tiên thanh toán: cấp dưỡng, mai táng, thuế...
Một vấn đề khác mà người thừa kế là các con cần lưu ý là việc cha mẹ qua đời không làm cho giao dịch thế chấp đương nhiên chấm dứt.
Theo luật sư Bích Liên, các nghĩa vụ tài sản của người chết phải được thanh toán trước khi phần di sản còn lại được chia cho những người thừa kế.
Theo điều 658 bộ luật Dân sự năm 2015 quy định thứ tự ưu tiên thanh toán, trong đó có các khoản như chi phí mai táng hợp lý, tiền cấp dưỡng còn thiếu, chi phí bảo quản di sản, tiền bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ thuế và các khoản nợ đối với cá nhân, pháp nhân.
Có thể hiểu đơn giản, người thừa kế chỉ được nhận phần tài sản còn lại sau khi các nghĩa vụ của người chết đã được xác định và thanh toán theo thứ tự luật định.
Đối với tài sản đã được thế chấp để bảo đảm cho khoản nợ, việc người có tài sản hoặc người có nghĩa vụ qua đời không làm biện pháp thế chấp đương nhiên chấm dứt.
Nếu nghĩa vụ đến hạn mà không được thực hiện, hoặc thực hiện không đúng thì tài sản bảo đảm vẫn có thể được xử lý theo thỏa thuận và quy định pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
Vì vậy, trước khi xác định phần di sản thực tế được chia cho những người thừa kế, cần đồng thời xem xét quyền của bên nhận thế chấp đối với tài sản đã dùng để bảo đảm khoản nợ.
Sacombank miễn nợ không phải áp dụng cho mọi trường hợp
Theo luật sư Bích Liên, đối với trường hợp 2 em ở Đà Nẵng được Sacombank miễn toàn bộ nghĩa vụ trả nợ, là quyết định riêng của ngân hàng trên cơ sở xem xét hoàn cảnh cụ thể. Đây không phải hệ quả pháp lý đương nhiên áp dụng cho mọi trường hợp người vay qua đời.
Đối với những trường hợp khác mà các bên không thể thỏa thuận và phát sinh tranh chấp về nghĩa vụ trả nợ, phạm vi di sản, trách nhiệm của người thừa kế hoặc việc xử lý tài sản bảo đảm, các bên có quyền khởi kiện ra tòa án.
Bình luận (0)