Từ vụ xe Mercedes bị cào xước, có phải đòi bồi thường bao nhiêu cũng được?

Trong vụ án xe Mercedes bị cào xước vì đậu trước cổng nhà, tòa tuyên phạt chủ nhà 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội cố ý làm hư hỏng tài sản.

Đáng chú ý, quá trình xét xử, chủ xe yêu cầu bồi thường 470 triệu đồng, bao gồm hơn 116 triệu đồng chi phí sửa chữa theo báo giá của hãng, 245 triệu đồng do không thể cho thuê xe (35 triệu đồng x 7 tháng), 100 triệu đồng do giảm giá trị xe và 5,2 triệu đồng chi phí thuê xe công nghệ trong những ngày không có phương tiện sử dụng.

Tuy nhiên, căn cứ kết luận giám định và định giá, hội đồng xét xử xác định hành vi của bị cáo chỉ gây thiệt hại hơn 6,8 triệu đồng. Do đó, buộc bị cáo bồi thường 6,2 triệu cho bảo hiểm và hơn 671.000 đồng trực tiếp cho chủ xe. Các yêu cầu bồi thường khác không được chấp nhận vì không có căn cứ.

ẢNH: B.N

Theo dõi vụ việc, nhiều ý kiến băn khoăn về sự chênh lệch mức tiền bồi thường giữa yêu cầu của chủ xe và phán quyết của tòa.

Vậy pháp luật quy định ra sao về vấn đề này, có phải người bị gây thiệt hại về tài sản muốn yêu cầu bồi thường bao nhiêu cũng được, tòa sẽ căn cứ vào đâu để chấp nhận yêu cầu bồi thường…?

Luật sư Hoàng Hà, Đoàn luật sư TP.HCM, viện dẫn điều 85 bộ luật Tố tụng hình sự, quy định một trong những vấn đề cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh là "tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra".

Vụ án trên, chủ xe yêu cầu mức bồi thường hơn 116 triệu đồng, là chi phí sửa chữa theo báo giá của hãng. Tuy nhiên, cơ quan tiến hành tố tụng không lấy toàn bộ các vết xước, hư hỏng mà chủ xe trình báo để quy cho bị cáo, mà dựa trên camera, giám định dấu vết, định giá và các chứng cứ khác để xác định các vị trí đủ căn cứ chứng minh do hành vi của bị cáo gây ra.

Do vậy, dù chi phí sửa chữa thực tế là 8,2 triệu đồng, hoặc hơn 116 triệu đồng như báo giá, nhưng không mặc nhiên được sử dụng toàn bộ làm hậu quả hình sự.

"Người gây thiệt hại chỉ phải chịu trách nhiệm đối với hậu quả có quan hệ nhân quả với hành vi của mình, không phải toàn bộ những hư hỏng có trên chiếc xe", ông Hà nói.

Tính sao với chi phí thuê xe đi lại, xe giảm giá sau sửa chữa?

Song, luật sư Hoàng Hà cũng cho rằng, phần tài sản bị hư hỏng do hành vi của bị cáo gây ra được xác định là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự như đã nêu, không đồng nghĩa toàn bộ thiệt hại dân sự chỉ gói gọn trong con số này.

Điều 589 bộ luật Dân sự quy định thiệt hại do tài sản bị xâm phạm không chỉ gồm bản thân tài sản bị hư hỏng, mà còn gồm lợi ích gắn với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất hoặc giảm sút và chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại. Đồng thời, điều 585 bộ luật nêu rõ nguyên tắc "thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời".

Do đó, ngoài thiệt hại xe bị hư hỏng bởi hành vi của bị cáo gây ra, cần xem xét đến các thiệt hại thực tế khác có thể xảy ra.

Chẳng hạn với khoản yêu cầu bồi thường do không thể cho thuê xe, nếu có căn cứ chứng minh hợp đồng cho thuê được giao kết trước khi xảy ra vụ việc, có khả năng thực hiện và khoản thu nhập ấy thực tế bị mất, thì thiệt hại cần được xem xét.

Dĩ nhiên, không có nghĩa phải chấp nhận toàn bộ số tiền mà chủ xe đưa ra. Tòa sẽ xem xét thời gian hợp lý xe phải ngừng khai thác, nguyên nhân nào khiến xe không thể giao, khoảng thời gian bị giữ làm vật chứng có quan hệ nhân quả đến đâu với hành vi phạm tội, khả năng hạn chế thiệt hại của bị hại và các yếu tố khác…

Hoặc trong trường hợp xác định hợp đồng cho thuê không đủ độ tin cậy, không chứng minh được thu nhập bị mất là hậu quả từ hành vi của bị cáo, thì tòa có thể bác bỏ yêu cầu.

Hay như khoản yêu cầu bồi thường do xe giảm giá. Thực tế cho thấy, có những tài sản bị hư hỏng dù đã khôi phục về hình thức vật lý nhưng lại không thể khôi phục hoàn toàn giá trị thị trường. Khi tính toán giá trị bồi thường cũng nên xem xét.

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa đưa ra một công thức riêng cho giảm giá trị thương mại của ô tô sau sửa chữa. Vì thế, gánh nặng chứng minh sẽ nghiêng về phía người yêu cầu bồi thường.

Theo luật sư, ngưỡng giảm giá không thể chỉ căn cứ vào con số do chủ xe cung cấp dựa trên tham khảo một vài cơ sở kinh doanh, mà phải thông qua kết quả thẩm định giá hoặc dữ liệu so sánh thị trường đủ tin cậy.

Tương tự với yêu cầu bồi thường chi phí đi xe công nghệ do không có phương tiện sử dụng, cần xem xét có thuộc chi phí thực tế, có cần thiết phát sinh do không sử dụng được chiếc xe hay không, thời gian bao lâu là hợp lý và có bị trùng với yêu cầu bồi thường khác hay không…