Tuần tới, thượng đỉnh Mỹ - Trung sẽ về đâu ?

Cuộc gặp diễn ra khi thỏa thuận Busan, vốn được hai nhà lãnh đạo đồng ý "ngừng bắn" đối với cuộc thương chiến đang diễn ra giữa hai bên, sắp hết hiệu lực vào ngày 10.11 tới đây. Thời gian qua, Washington và Bắc Kinh tiếp tục có nhiều căng thẳng xoay quanh vấn đề Đài Loan, trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại cũng như Iran.

Tình thế hai bên

Giữa bối cảnh như vậy, hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung dự kiến diễn ra vào ngày 24.9 có thể đạt kết quả như thế nào? Một số chuyên gia quốc tế đã chia sẻ nhận định khi trả lời phỏng vấn Thanh Niên.

ẢNH: REUTERS

GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá: "Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung lần này là phần thứ hai trong chuỗi các cuộc gặp gỡ diễn ra năm nay nhằm xây dựng sự đồng thuận song phương mới cho mối quan hệ giữa hai nước. Bắc Kinh dường như tin rằng đảng Cộng hòa sẽ thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, khiến vị thế của Tổng thống Trump suy yếu trong 2 năm cuối của nhiệm kỳ tổng thống. Nếu như vậy, Bắc Kinh sẽ cố gắng chờ đợi kết quả bầu cử rồi mới chốt một thỏa thuận mang tính ổn định, nhằm tích lũy nguồn lực để cạnh tranh với Mỹ trong giai đoạn hậu Trump. Ngược lại, Washington muốn đạt được thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ để tận dụng làm lợi thế chính trị nhằm giành chiến thắng".

GS Nagy phân tích thêm: "Washington cũng hiểu rõ rằng nền kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng mang tính cả chu kỳ lẫn cơ cấu; điều này đồng nghĩa với việc Bắc Kinh đang hoặc đã bước vào giai đoạn trì trệ kéo dài, dẫn đến sự suy giảm tương đối về mặt kinh tế. Cả hai bên đều đang nỗ lực dàn xếp một thỏa thuận mang lại lợi ích cho cả hai nhà lãnh đạo vốn đều đang đối mặt với các vấn đề chính trị và kinh tế nan giải tại nước mình".

Khó kỳ vọng đột phá

Dự báo về triển vọng của cuộc gặp, bà Bonnie Glaser (Giám đốc Chương trình Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Quỹ nghiên cứu Marshall Đức) cho rằng: "Kỳ vọng của cả hai bên đều ở mức rất thấp. Bắc Kinh chủ yếu quan tâm hình ảnh và các yếu tố mang tính biểu tượng. Washington sẽ đề cập việc Bắc Kinh ủng hộ Iran và sự chậm trễ trong vấn đề cung cấp nguyên liệu nam châm đất hiếm cho các công ty Mỹ (cũng như lệnh cấm xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản). Một số thỏa thuận mua nông sản và có thể là máy bay từ Trung Quốc sẽ được công bố. Chắc chắn Chủ tịch nước Tập Cận Bình sẽ nêu rõ sự phản đối đối với việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Hai nhà lãnh đạo có thể sẽ tái khẳng định ý định gặp gỡ tại các hội nghị APEC và G-20. Cả hai bên đều muốn duy trì sự ổn định nhất định trong quan hệ song phương và tránh để xảy ra đổ vỡ, đồng thời tiếp tục giảm thiểu các điểm yếu của mình và thực hiện các biện pháp cạnh tranh lẫn nhau".

Tương tự, TS Zack Cooper, chuyên gia cao cấp của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI, trụ sở Washington D.C), đánh giá: "Tôi cho rằng sẽ không có diễn biến nào thực sự đáng kể vào tuần tới. Cuộc gặp có thể có nhiều tấm hình chụp chung ấn tượng, nhưng không có đột phá nào cả. Tôi dự đoán AI và Iran sẽ được đề cập đến, nhưng cũng không kỳ vọng đạt được bước tiến khả dĩ nào. Thay vào đó, Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Tập có thể sẽ tập trung nhiều hơn vào việc gia hạn thỏa thuận Busan thêm 6 tháng, nhưng cũng không loại trừ việc này bị trì hoãn khoảng 1 tháng cho đến khi gần tới thời hạn chót vào tháng 11".

Cùng quan điểm, TS Patrick Cronin (Chủ tịch Chương trình an ninh châu Á - Thái Bình Dương, Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) dự báo: "Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Tập Cận Bình có thể cam kết duy trì mối quan hệ ổn định bất chấp những bất đồng về công nghệ và an ninh khu vực. Tôi kỳ vọng hội nghị thượng đỉnh này sẽ là bước tiếp theo trong chuỗi các bước hướng tới việc duy trì các cuộc thảo luận thường xuyên giữa hai nhà lãnh đạo. Tuy nhiên, không ai kỳ vọng sẽ có những thay đổi mang tính đột phá, ngay cả khi xuất hiện một số đồng thuận mới liên quan thương mại và AI".