Từng bước chuyển đổi hệ trung cấp, 9+ sang trung học nghề trong năm nay

Chìa khóa quan trọng của trung học nghề

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân đề nghị các trường chủ động đăng ký tham gia các hội nghị, tọa đàm và chương trình hỗ trợ kỹ thuật để triển khai mô hình trung học nghề trong các lĩnh vực như kỹ thuật, STEM, nghệ thuật... Theo ông, mô hình này đã được tính toán trong luật, năm nay sẽ chuyển đổi dần dần các hệ trung cấp hoặc mô hình 9+ sang trung học nghề. Việc chuyển đổi sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn và nâng cao chất lượng đào tạo.

Theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân, trung học nghề phải được phát triển theo hướng hiện đại, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Các trường cần đầu tư xây dựng môi trường học tập "sạch - đẹp - thông minh", đẩy mạnh ứng dụng AI trong quản trị và giảng dạy, đồng thời chia sẻ những mô hình thành công để nhân rộng trong toàn hệ thống.

"Đó là chìa khóa quan trọng cho trung học nghề. Trung học nghề phải có những phòng thực hành STEM hiện đại, phòng lab, nơi học sinh có thể thiết kế, mô phỏng và thử nghiệm các sản phẩm công nghệ", Thứ trưởng Lê Quân nói.

Một yêu cầu khác được Thứ trưởng Lê Quân đặt ra là xây dựng cơ sở dữ liệu số kết nối toàn bộ hoạt động đào tạo. Các phòng học thông minh cần được kết nối với hệ thống dữ liệu chung để hình thành kho dữ liệu về người học, giảng viên và quá trình đào tạo. Trên nền tảng đó, nhà trường có thể phân tích dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả quản trị cũng như phát triển mạnh các nền tảng đào tạo trực tuyến.

Theo lãnh đạo Bộ GD-ĐT, mục tiêu cuối cùng của mô hình trung học nghề không chỉ là đào tạo lao động có tay nghề mà còn hình thành một thế hệ học sinh có năng lực sáng tạo, làm chủ công nghệ và đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn phát triển mới.

ẢNH: T.N

Liên kết doanh nghiệp phải thực chất

Chia sẻ tại hội nghị, TS Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường CĐ Kỹ thuật Cao Thắng, cho biết nhiều năm qua, chương trình đào tạo của trường đều được xây dựng trên cơ sở bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường lao động. Để làm được điều đó, trường thành lập Ban Cố vấn công nghiệp cho từng ngành nghề.

Thành phần ban cố vấn là các kỹ sư, chuyên gia và cán bộ quản lý đang làm việc tại doanh nghiệp. Đây cũng là những người trực tiếp hướng dẫn, đánh giá sinh viên trong quá trình thực tập và sau khi tuyển dụng nên hiểu rõ điểm mạnh, hạn chế cũng như mức độ đáp ứng công việc của người học. Từ những phản hồi thực tế này, Ban Cố vấn công nghiệp cùng nhà trường xây dựng mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra, cập nhật chương trình học, nội dung thực hành, thực tập và đề xuất đầu tư trang thiết bị để sinh viên được tiếp cận công nghệ, quy trình sản xuất đang được doanh nghiệp sử dụng.

Trong khi đó, ông Phạm Tiềm, Hiệu trưởng Trường CĐ THACO, cho rằng khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn còn khá lớn dù luật Giáo dục nghề nghiệp đã quy định nhiều quyền và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Theo ông, thực tế nhiều trường vẫn ở thế bị động trong việc tìm nơi thực tập cho sinh viên. Khi doanh nghiệp thiếu lao động thì sẵn sàng tiếp nhận, nhưng lúc sản xuất khó khăn hoặc đơn hàng giảm lại từ chối. Thậm chí có trường hợp sinh viên được bố trí làm những công việc không đúng chuyên ngành đào tạo.

"Chúng ta nói nhiều về trách nhiệm của doanh nghiệp, nhưng nếu không có cơ chế đủ mạnh thì rất khó yêu cầu doanh nghiệp tham gia từ khâu góp ý chương trình đào tạo, xây dựng chuẩn đầu ra đến tiếp nhận sinh viên thực tập", ông Phạm Tiềm nói.

ẢNH: Y.T

Từ thực tế đó, ông kiến nghị cần tạo điều kiện để các trường công lập được thành lập doanh nghiệp hoặc đơn vị dịch vụ trực thuộc. Với những ngành như công nghệ ô tô hay cơ khí, nhà trường có thể mở gara sửa chữa hoặc trung tâm dịch vụ kỹ thuật vừa phục vụ đào tạo, vừa khai thác hiệu quả hệ thống máy móc, thiết bị.

Phản hồi ý kiến này, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân cho biết hành lang pháp lý hiện nay đã "mở" hơn, cho phép các trường thành lập doanh nghiệp và triển khai nhiều mô hình dịch vụ. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, điều quan trọng là phải thay đổi tư duy hợp tác với doanh nghiệp.

"Cái chúng ta cần là doanh nghiệp mang công nghệ, thiết bị và quy trình vào nhà trường để phục vụ đào tạo. Nếu chỉ tận dụng thiết bị được đầu tư cho đào tạo để làm dịch vụ thì phải hết sức công khai, minh bạch và đúng quy định", Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh.