Câu 285 của Truyện Kiều

4 Thanh Niên
Câu 285 của Truyện Kiều đã được nhiều nhà phiên âm đọc là Tấc gang động khóa nguồn phong, trong đó có Đào Duy Anh, tại phần 'Văn bản Truyện Kiều' của Từ điển Truyện Kiều (NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1974, ảnh).
Bìa cuốn Từ điển Truyện Kiều /// Ảnh: A.C Bìa cuốn Từ điển Truyện Kiều - Ảnh: A.C
Bìa cuốn Từ điển Truyện Kiều
Ảnh: A.C
Trong phần từ điển ông đã viết rõ: “Động tỏa là cửa động khóa kín, nguyên phong là nguồn nước bọc kín, tức không có lối vào được chỗ động tiên, chỗ nguồn đào (Bùi Kỷ phiên là đồng tỏa nguyên phong mà giảng là cái khóa đồng cứ khóa mãi, thì sai). Theo Nguyễn Khắc Hiếu, phiên động khóa nguồn phong là đúng cách phiên chữ Nôm, chúng tôi theo thế”.
Đào Duy Anh khẳng định Nguyễn Khắc Hiếu phiên đúng cách phiên chữ Nôm chứ thực ra các văn bản Nôm có thể chứa nhiều từ, ngữ của tiếng Hán, mà riêng Truyện Kiều thì cũng có không ít: bỉ sắc tư phong (câu 5), giải cấu tương phùng (câu 159), quả kiếp nhân duyên (câu 201), tú khẩu cẩm tâm (câu 208), ngộ biến tòng quyền (câu 600)... Còn cấu trúc hai tiếng thì nhiều lắm. Huống chi lập luận của ông cũng không có sức thuyết phục. Ông cho biết “động tỏa” là “cửa động khóa kín”, “nguyên phong” là “nguồn nước bọc kín”, mặc nhiên xem đó là tiếng Hán, để kết luận rằng Nguyễn Khắc Hiếu phiên “động khóa” và “nguồn phong” là “đúng cách phiên chữ Nôm”. Nhưng Nguyễn Du đâu có dùng “động khóa” để dịch “động tỏa” và “nguồn phong” để dịch “nguyên phong” vì “nguyên phong” và “động tỏa” đâu có phải là những cấu trúc cố định - nghĩa là sẵn có - như bao nhiêu cấu trúc khác có thể thấy trong Truyện Kiều: phong tình, viên ngoại, gia tư, cốt cách, tinh thần, thu thủy, xuân sơn... Mà trong thực tế thì ta cũng không thể tìm ra hai cấu trúc “động tỏa” [峒鎖] và “nguyên phong” [源封] của Đào Duy Anh và nhiều nhà phiên âm khác trong bất cứ nguồn thư tịch nào. Chứ bốn chữ của Nguyễn Khắc Hiếu thì chính cống là tiếng Hán, như sẽ thấy ngay dưới đây.
Dù các bản Nôm có khắc những chữ đang xét như thế nào thì tự dạng của chúng cũng quy về bốn chữ đồng tỏa nguyên phong [銅鎖原封]. Trong khi ta không tìm ra được hai cấu trúc “động tỏa”
[峒鎖] và “nguyên phong” [源封] trong bất cứ nguồn thư tịch nào thì đồng tỏa [銅鎖] và nguyên phong [原封] có thể được tìm thấy một cách dễ dàng. Đồng tỏa [銅鎖] thì dĩ nhiên là cái ống khóa bằng đồng còn nguyên phong [原封] là hai chữ đầu của thành ngữ nguyên phong bất động [原封不動], có nghĩa là “còn giữ nguyên như lúc ban đầu”. Tấc gang đồng tỏa nguyên phong là chiếc ống khóa bằng đồng vẫn còn khóa chặt chứ không suy suyển tấc gang nào.
Đào Duy Anh đã rất sai khi viết: “Động tỏa là cửa động khóa kín, nguyên phong là nguồn nước bọc kín, tức không có lối vào được chỗ động tiên, chỗ nguồn đào”. Thực ra, đây chỉ là cảnh cửa đóng then cài của cơ ngơi nhà Vương ông trước con mắt của Kim Trọng mà thôi. Ông càng sai khi khẳng định: “Bùi Kỷ phiên là đồng tỏa nguyên phong mà cắt nghĩa là cái khóa đồng cứ khóa mãi, thì sai”. Thực ra thì Bùi Kỷ đã hoàn toàn đúng.

Bình luận 4

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Hưng

Hưng

Có ai thấy bài viết này hữu ích không ạ? Em ít chữ nên đọc tới cuối bài báo vẫn không hiểu để làm gì?
Nguyễn Lợi

Nguyễn Lợi

Đây thuộc về tài sản văn hóa của Vn . Những ai trên 60 tuổi mà phải rành về Hán nôm mới hiểu các bạn ạ ! Bài viết rất có ý nghĩa và giá trị.
tèo

tèo

Trời ơi ! cải cách Tiếng Việt chưa đủ sao mà bây giờ đòi cải cách Truyện Kiều nữa à ?!
vu

vu

Ý nói là: Bùi Kỷ đúng, Đào Duy Anh sai

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Như Quỳnh gọi Mạnh Quỳnh là 'người tình không chân dung'>

Mạnh Quỳnh tiết lộ vì sao ít song ca với Như Quỳnh

Là những nghệ sĩ nổi tiếng hàng đầu thị trường hải ngoại thế nhưng Như Quỳnh và Mạnh Quỳnh ít khi bắt cặp song ca. Sân khấu Đêm tình nhân 5 đánh dấu lần đầu tiên 'song Quỳnh' kết hợp tại Hà Nội.