Giọng mẹ à ơi

Nguyễn Tấn Ái

Nguyễn Tấn Ái

Quảng Nam

0 Thanh Niên Online
Người Quảng thường tự nhận xét chất giọng quê mình là ăn cục nói hòn, ăn sóng nói gió, ăn to nói lớn. Ngẫm cũng có lý.
Biển Cửa Đại, Quảng Nam /// Ảnh: Đào Ngọc Thạch Biển Cửa Đại, Quảng Nam - Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Biển Cửa Đại, Quảng Nam
Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Chất giọng đâu chỉ là sản phẩm của quỹ gien, đâu chỉ từ cha sinh mẹ đẻ, cái tiếng oa oa đầu đời con người nơi nào mà chẳng giống nhau, mà khi trưởng thành lại rõ nét vùng miền. Giọng người Quảng quê tôi thoát thai từ điều kiện môi trường, điều kiện lao động, từ giao thoa văn hóa, từ tính cách con người mà thành nét đặc trưng riêng: một mặt cứ thâm trầm sâu lắng, mặt khác thô, mộc, chắc nịch, ít khi dùng uyển ngữ.
Trước hết là khởi nguồn giọng nói. Giọng Quảng quê tôi là giọng điệu được gánh theo trên quang gánh của người Việt di cư trên đường từ Bắc xuống Nam, hòa âm cùng chất giọng vùng miền trong quá trình cộng cư Chăm - Việt, là giọng của người cha Việt thương nhớ quê cha đất tổ nên sâu lắng cảm thương, hòa cùng giọng người mẹ Chăm hoài cổ thành nhiều ngắc ngứ trắc ẩn. Chẳng thế mà trong câu nói người Quảng rất nhiều những “thì”, “mà”, “là”… như những nỗi niềm khó chuyển thành lời.
Giọng mẹ à ơi - ảnh 1

Chợ quê ở làng Triêm Tây, Quảng Nam

Ảnh: Mai Thành Chương

Rồi trong hành trình di dân, mảnh đất Quảng Nam chưa mưa đã thấm níu kéo bước chân người khai phá. Giọng nói hình thành trong quá trình lao động như một thói quen. Tôi cứ mường tượng ra ông cha sau một thôi một hồi cạy cục vỡ từng hòn đất lại phì phà khói thuốc trò chuyện cùng nhau tiếng được tiếng mất chen ra trong hơi thở mệt nhọc. Đó, cha ông tôi ăn cục nói hòn từ đó.
Rồi kẻ lên nguồn người xuống biển. Biển miền Trung dữ dội những gió bão, biển khơi quanh năm ầm ào mà ít khi rì rào êm dịu, kẻ chèo người lái cứ phải gào lên. Đó là cái giọng ăn sóng nói gió của người cha biển, người mẹ biển.
Quảng Nam quê tôi tự hào với Hoàng Diệu tuẫn tiết, Ông Ích Khiêm lẫm liệt, Phan Chu Trinh can trường… và bao nhiêu vị thái phó dạy quân vương chữ Đức, chữ Nhân. Là tính cách Quảng Nam không chịu "thủ ý như bình" cho vừa lòng kẻ cầm quyền. Mà tính cách cương cường có phần cố chấp ấy phải chăng là nét di truyền từ buổi cha ông không cam phận tôi đòi, từ những thành phần ngoan cố bị chèn ép quyết lòng bỏ cố xứ mà tìm bầu trời tự do? Mà phẩm chất can trường ấy cứ như một nét son truyền đời được tuyên dương, được bảo toàn qua bao thế hệ.
Ấy đó, chính vì là sản phẩm của nhiều đời truyền lại như một bảo chứng văn hóa nên người Quảng Nam rất yêu tiếng nói của mình. Dầu ai đi đâu về đâu, gốc quê hãy giữ lấy giọng quê. Người Quảng gặp nhau nhất là đất khách quê người, xổ một bữa đã đời giọng quê cứ như nở gan nở ruột. Tôi một thời dạy học ở Tây nguyên, một trưa có cậu học trò thưa gửi: Ba mời thầy ghé nhà chơi. Tôi lần đến, chủ nhà hóa ra là người Quảng Nam. Tha hương ngộ cố tri, ông thầy thành bạn hữu. Anh em một thôi một hồi giọng Quảng râm ran mà mâm mồi nhậu còn nguyên. Ra về chủ nhà ôm tôi thân thiết: Bữa ni được một bữa giọng Quảng Nam đã đời!
Nhạc sĩ Trần Quế Sơn có lời tâm tình đến tội:
Ôi, nghe yêu sao
cái chi răng mà rứa hỉ
Ôi nghe thương sao
cái chu choa hung he
Đất Quảng ân tình em yêu từ thơ bé
Ừ, từ thơ bé những mô tê răng rứa… đã chí khú bầu bạn cùng những đứa trẻ dáng nâu, và những đứa trẻ nắng gió ấy sẽ mang âm thổ đi suốt đời mình.
Là tình yêu mà cũng là chí nguyện của người Quảng Nam!
 
Giọng mẹ à ơi - ảnh 2

Bình luận

User
Gửi bình luận
Hãy là người đầu tiên đưa ra ý kiến cho bài viết này!

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Người miền khác đôi lần đi qua miền Trung vẫn e sợ cái nắng nóng của miền gió Lào cát trắng, sợ “chảo rang mùa hè” của dải đất eo thắt này /// Ảnh: Quỳnh Thư

“Đặc sản” gió Lào

"... Ngọn gió bỏng khi đi thành nỗi nhớ
Cát khô cằn ở mãi hóa yêu thương"
Những vần thơ của nữ sĩ Xuân Quỳnh bộc lộ tấm lòng thiết tha gắn bó với mảnh đất miền Trung nắng gió…
 
Món dưa món ăn kèm với bánh chưng, bánh tét ngày tết thì không một món cao lương mỹ vị nào sánh kịp /// Ảnh: Saigonamthuc.vn

Dưa món của mạ...

Khi đất trời chuyển giao, mưa xuân lất phất bay, những khúc ca xuân vang lên là lúc mạ tôi lại chuẩn bị những món ăn cổ truyền cho dịp Tết Nguyên đán.
Với những đứa trẻ sinh ra và lớn lên từ làng muối như chúng tôi, cây rau nhót gắn bó với cả tuổi thơ nhọc nhằn, nhiều kỷ niệm... /// Ảnh: Tác giả cung cấp

Rau nhót quê tôi

Đến với mảnh đất Quỳnh Lưu nơi địa đầu xứ Nghệ, ngoài thưởng thức các món ngon từ biển, du khách sẽ khó quên được hương vị đặc trưng của nộm rau nhót - thứ quà quê dân dã mang đậm vị mặn mòi, nắng gió nơi đây.
Giờ đây khi đã về quê ở hẳn, hầu như mỗi ngày tôi đều đi trên con đường quê quen thuộc. Một con đường gắn liền với biết bao kỷ niệm của trước đây, bây giờ và còn sau này nữa, trong tôi... /// Ảnh: Thiên Anh

Con đường quê của tôi

2 giờ sáng của một đêm tuổi trẻ trong đời, tôi mở mắt, tay huơ huơ vội tìm điện thoại, linh cảm chẳng lành. Tin nhắn đến báo ngoại tôi mất rồi...
Một góc thị xã Quảng Trị và sông Thạch Hãn, nhìn từ trên cao /// Ảnh: Độc Lập

Yêu lắm con sông Thạch quê tôi

“Quê tôi ai cũng có một dòng sông bên nhà. Con sông quê gắn bó với tuổi thơ đời tôi…”.
Ký ức tuổi thơ tôi gắn liền với dòng sông Thạch Hãn êm đềm. Quê tôi Bích Khê nằm dọc theo triền sông Thạch Hãn thơ mộng.