TP.HCM thống nhất chủ trương nghiên cứu đầu tư nhà máy xử lý rác tại khu vực Hầm Đất, Bến Đầm, thay cho vị trí từng được lựa chọn trong Vườn quốc gia Côn Đảo. Vị trí mới được kỳ vọng vừa đáp ứng nhu cầu xử lý rác tồn đọng, vừa bảo đảm mục tiêu bảo tồn rừng và phát triển bền vững đặc khu.
Chọn vị trí mới để tránh tác động đến rừng tự nhiên
UBND TP.HCM vừa có quyết định thu hồi các quyết định liên quan đến chủ trương đầu tư và chuyển mục đích sử dụng đất rừng để xây dựng nhà máy xử lý rác tại Côn Đảo do UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây ban hành. Động thái này mở đường cho việc lựa chọn địa điểm mới, phù hợp hơn với yêu cầu bảo vệ môi trường và định hướng phát triển của đặc khu.
Nhà máy xử lý rác thải hiện tại của Côn Đảo nằm ở Bãi Nhác
ẢNH: NGUYỄN LONG
Côn Đảo có vị trí đặc biệt quan trọng về chính trị, quốc phòng - an ninh, đồng thời sở hữu hệ sinh thái tự nhiên có giá trị cao. Vì vậy, việc phát triển kinh tế tại đây phải gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ cảnh quan và duy trì tỷ lệ che phủ rừng, hướng đến tăng trưởng xanh, bền vững.
Tuy nhiên, nhiều năm qua, công tác xử lý rác thải tại Côn Đảo vẫn gặp khó khăn do nhà máy hiện hữu chưa được đầu tư hiện đại, quy mô và công suất không đáp ứng nhu cầu thực tế. Lượng rác tồn đọng ngày càng tăng, với khối lượng hơn 100.000 tấn đang tập kết tại Bãi Nhát, trên tuyến đường từ cảng Bến Đầm về trung tâm Côn Đảo.
Trước tình trạng này, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây đã triển khai các thủ tục đầu tư nhà máy xử lý rác công nghệ hiện đại, công suất lớn. Trong giai đoạn từ năm 2022 đến đầu năm 2025, các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành nhiều quyết định liên quan đến chủ trương đầu tư, lựa chọn địa điểm và thu hồi đất phục vụ dự án.
Theo phương án ban đầu, nhà máy dự kiến được xây dựng trên khu đất rộng gần 2 ha nằm trong Vườn quốc gia Côn Đảo. Đây là diện tích rừng đặc dụng tự nhiên, có nhiều cây rừng cổ thụ xung quanh.
Trong quá trình triển khai thu hồi đất rừng, Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo cùng các chuyên gia, nhà khoa học đã kiến nghị xem xét lại địa điểm, đồng thời đề nghị tạm ngưng dự án để tìm vị trí thay thế. Các ý kiến cho rằng việc xây dựng nhà máy tại đây có thể gây tác động đến hệ sinh thái, cảnh quan và chưa hài hòa với các yêu cầu bảo tồn thiên nhiên, ứng phó biến đổi khí hậu.
Hầm Đất được chọn làm địa điểm nghiên cứu đầu tư
Tháng 1.2026, thực hiện chỉ đạo của UBND TP.HCM, Thanh tra thành phố đã quyết định thanh tra việc chấp hành pháp luật trong quá trình chuyển mục đích sử dụng rừng đặc dụng để xây dựng nhà máy xử lý rác Côn Đảo.
Nhà máy xử lý rác hiện nay nằm gần biển Bãi Nhác, từng gây ô nhiễm nguồn nước bãi biển này
ẢNH: NGUYỄN LONG
Qua thanh tra, cơ quan chức năng phát hiện những thiếu sót về trình tự, thủ tục và thành phần hồ sơ triển khai dự án. Trên cơ sở đó, UBND TP.HCM đã thu hồi các quyết định liên quan của chính quyền tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây.
Sau quá trình rà soát, lãnh đạo đặc khu Côn Đảo và Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo tổ chức khảo sát nhiều địa điểm nhằm tìm phương án phù hợp. Kết quả, khu vực Hầm Đất tại Bến Đầm được thống nhất đề xuất làm nơi nghiên cứu đầu tư nhà máy.
Khu đất có diện tích khoảng 2,2 ha, nằm ngoài ranh giới Vườn quốc gia Côn Đảo và do UBND đặc khu Côn Đảo quản lý. Hiện trạng chủ yếu là đất trống, cây bụi, cỏ dại, một số cây trứng cá và dây leo mọc rải rác. Khu vực rừng xung quanh đã chịu tác động, hiện chủ yếu là rừng thứ sinh chất lượng thấp. Dân cư tại đây thưa thớt, cách xa các điểm tập trung dân cư hiện hữu.
Theo UBND đặc khu Côn Đảo, địa điểm này phù hợp với quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 566 ngày 26.6.2024, trong đó xác định vị trí nhà máy xử lý rác nằm ở cuối đường Bến Đầm.
Theo một cán bộ Vườn quốc gia Côn Đảo, khu vực Hầm Đất có địa hình tương tự một thung lũng, được bao quanh bởi núi cao và thảm thực vật rừng. Đặc điểm này giúp công trình được bố trí hài hòa với địa hình tự nhiên, hạn chế tác động đến cảnh quan khu vực lân cận. Bên cạnh đó, vị trí này được đánh giá là phù hợp với quy hoạch, góp phần bảo đảm mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng, đồng thời tạo điều kiện xử lý lượng rác tồn đọng tại Bãi Nhát với hiệu quả kinh tế cao hơn.
Cuối tháng 7.2026, UBND đặc khu Côn Đảo đã đề xuất UBND TP.HCM lựa chọn Hầm Đất làm địa điểm xây dựng nhà máy. Đến giữa tháng 8.2026, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh chấp thuận chủ trương về khu vực, vị trí mới để nghiên cứu đầu tư dự án theo đề xuất này.
Lãnh đạo thành phố cũng thống nhất định hướng đầu tư nhà máy xử lý rác Côn Đảo theo hình thức xây dựng - chuyển giao, sử dụng công nghệ đốt rác phát điện hiện đại, tiên tiến.
Bình luận (0)