Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu giáo dục, vì sao?

ẢNH: NGỌC LONG

Kiểm định là yếu tố then chốt để xuất khẩu giáo dục

Trở thành trung tâm giáo dục quốc tế của khu vực Đông Nam Á là mục tiêu được Việt Nam cụ thể hóa qua nhiều chiến lược và chính sách cấp quốc gia, đơn cử như Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT, Quyết định 1600 của Thủ tướng phê duyệt đề án Hội nhập quốc tế trong GD-ĐT tới năm 2030 với các yêu cầu về tỷ lệ sinh viên quốc tế, chất lượng chương trình liên kết đào tạo, số lượng phân hiệu nước ngoài..., hoặc Nghị quyết 50 của Chính phủ, trong đó nêu rõ phải thúc đẩy hình thành các khu giáo dục quốc tế tại Việt Nam.

Một số yêu cầu nêu trên đều liên quan mật thiết đến TNE, bởi các chương trình này sẽ bao gồm hợp tác nghiên cứu, thiết kế chương trình đào tạo, trao đổi giảng viên - người học giữa các trường ĐH trong nước và quốc tế; liên kết đào tạo và cấp bằng; trường nước ngoài mở văn phòng đại diện và phân hiệu quốc tế tại Việt Nam...

Đó cũng là nguyên nhân TNE là một trong những động lực then chốt để nước ta có thể trở thành một trung tâm giáo dục quốc tế tại Đông Nam Á, theo bà Hoàng Vân Anh, Giám đốc Chương trình giáo dục của Hội đồng Anh ở Việt Nam.

"Chúng ta có tiềm năng xuất khẩu giáo dục, từ thu hút sinh viên quốc tế đến học trong nước tới thành lập phân hiệu của các trường ĐH Việt Nam tại nước ngoài, nhất là tại những nước láng giềng", bà Vân Anh nhận định với Thanh Niên bên lề tuần lễ giáo dục Đông Á tổ chức mới đây ở Indonesia.

Điều này càng có thêm cơ sở khi chỉ vài ngày trước, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Lào, Bộ Giáo dục và Thể thao Lào cùng Bộ GD-ĐT Việt Nam trao hai văn kiện hợp tác, một trong số đó là bản ghi nhớ hai nước sẽ phối hợp thành lập một Trường ĐH Việt Nam tại Lào. Trường này sẽ ưu tiên đào tạo các lĩnh vực như khoa học tự nhiên, công nghệ thông tin, sư phạm... mà nước Lào đang cần.

Dự kiến, đây là ĐH đầu tiên của Việt Nam ở nước ngoài, mở ra bước tiến mới về năng lực xuất khẩu giáo dục của Việt Nam. Lào cũng là quốc gia có đông sinh viên du học Việt Nam nhất trong năm 2024 với hơn 6.000 người, theo dữ liệu từ Viện Thống kê UNESCO (UIS).

ẢNH: MOET

Bà Vân Anh cũng chỉ ra rằng trong lĩnh vực TNE hợp tác với Anh, nước ta vừa là thị trường lớn thứ 5 trong khu vực Đông Á vừa là nước có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong top 5. Tính riêng năm học 2023-2024, TNE Anh ở Việt Nam góp tới 80% tăng trưởng tại khu vực Đông Nam Á. Tính riêng các chương trình liên kết đào tạo, nước ta hiện có 70 chương trình với các trường ĐH Anh và hàng trăm chương trình với các ĐH khác ở Mỹ, Úc, Pháp...

Điều này, cùng với xu hướng quốc tế hóa giáo dục ngày càng lan rộng, đã góp phần thu hút đông đảo sinh viên quốc tế có ý định tới học toàn thời gian hay tham gia khóa trao đổi ngắn hạn tại trường ĐH Việt Nam.

Bà Vân Anh lưu ý thêm, để tăng khả năng xuất khẩu giáo dục, Việt Nam cần phải tham gia vào "cuộc chơi" đảm bảo chất lượng theo các tiêu chuẩn thế giới. Song song đó, các chương trình đào tạo trong nước còn phải được tổ chức quốc tế kiểm định. "Điều này sẽ giúp trường ĐH Việt Nam xây dựng lòng tin, sự an tâm với sinh viên quốc tế và các đối tác nước ngoài", nữ giám đốc chia sẻ.

Ông Leighton Ernsberger, Giám đốc Chương trình giáo dục và tiếng Anh khu vực Đông Á của Hội đồng Anh, nhận định với Thanh Niên rằng Việt Nam hiện sở hữu hai động lực quan trọng: Thứ nhất là đà phát triển tích cực và thứ hai là một chính phủ rất chủ động cũng như thực sự đóng vai trò dẫn dắt. Yếu tố này có thể giúp nước ta phát triển thành trung tâm giáo dục quốc tế trong khu vực.

Ở thời điểm hiện tại, ông Ernsberger cho rằng Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn xây dựng nền tảng hợp tác với các bên liên quan. Chỉ khi thiết lập được các quan hệ đối tác phù hợp, Việt Nam mới có thể vươn ra toàn khu vực, theo nam giám đốc.

ẢNH: NGỌC LONG

Cần gì để thu hút phân hiệu trường nước ngoài?

Một yếu tố quan trọng khác để trở thành trung tâm giáo dục quốc tế là thu hút những cơ sở giáo dục ĐH có uy tín trên trường quốc tế mở phân hiệu tại nước mình. Các phân hiệu này không chỉ đào tạo người học mà còn đóng vai trò nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy quốc tế hóa giáo dục ĐH ở nước sở tại.

Để thành công thu hút phân hiệu quốc tế, quan trọng nhất là Việt Nam phải đưa ra quy trình pháp lý minh bạch và rõ ràng để các trường có thể tuân theo, theo giáo sư Simon Guy, Phó hiệu trưởng phụ trách toàn cầu tại ĐH Lancaster (Anh) - đơn vị đang mở phân hiệu ở nhiều quốc gia trên thế giới. Một số yếu tố khác được ông kể đến là nhu cầu về bằng cấp quốc tế và có được đối tác phù hợp ở nước sở tại.

Sở dĩ quy trình pháp lý quan trọng nhất là bởi các trường cần được đảm bảo rằng, sau khi đầu tư nhiều nguồn lực và công sức theo quy trình mà chính phủ đề ra, phân hiệu sẽ được cấp phép hoạt động. Thực tế chỉ ra rằng, tại nhiều quốc gia, có thể một bộ rất ủng hộ, trong khi những bộ khác lại kém ủng hộ hơn. Điều này gây ra nhiều khó khăn, theo nam giáo sư.

"Vì vậy, trách nhiệm của chính phủ là phải đảm bảo các bộ ngành thống nhất, đồng bộ yêu cầu. Nếu các điều kiện được đáp ứng, trường ĐH mới có thể triển khai việc lập phân hiệu", đại diện ĐH Lancaster chia sẻ với Thanh Niên.

ẢNH: NGỌC LONG

Minh chứng cụ thể, giáo sư Guy đề cập đến Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto - một người rất chủ động trong việc khuyến khích các ĐH Anh tới nước này tìm hiểu cơ hội. Mới đây, vị tổng thống này còn đích thân sang Anh gặp gỡ các lãnh đạo các trường để không chỉ mời gọi họ tới đất nước mình mà còn chia sẻ về tầm nhìn quốc gia, cũng như nêu rõ vai trò then chốt của giáo dục và cách mà các ĐH quốc tế có thể đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

"Sự ủng hộ mạnh mẽ từ cấp lãnh đạo cao nhất đã tạo động lực rất lớn", giáo sư Guy nói.

"Và sau cùng, tôi tin rằng đằng sau tất cả những con số hay báo cáo khô khan, luôn tồn tại một cảm xúc đặc biệt khi ta trực tiếp tới nơi nào đó. Đó là cảm giác liệu mình có được chào đón, liệu nơi này có khơi gợi sự hào hứng và liệu nó có khiến mình phải thốt lên rằng: 'Đây chính là nơi tôi muốn đặt phân hiệu' hay không. Khía cạnh vô hình đó thực ra đóng vai trò cực kỳ quan trọng", giáo sư Guy bộc bạch.