Vu lan tại cổ tự Từ Hiếu: Khám phá câu chuyện về lòng hiếu thảo của một nhà sư

Ngày 27.8.2026, dịp lễ Vu lan (rằm tháng 7 âm lịch), không khí tại tổ đình Từ Hiếu (phường Thủy Xuân, thành phố Huế) trở nên lắng đọng hơn thường ngày. Đông đảo người dân, phật tử cùng du khách thập phương đã tìm về ngôi cổ tự này để đảnh lễ Phật.

Nằm nép mình dưới những hàng thông lâu năm, chùa Từ Hiếu sở hữu khuôn viên rộng khoảng 50.000 m². Nhìn từ trên cao, không gian nơi đây rợp bóng cây cổ thụ với những lối đi nhỏ len lỏi qua hồ nước, đồi thông, tạo nên bầu không khí tĩnh mịch, tách biệt hẳn với sự ồn ào của phố thị.

Nhiều người dân và du khách tìm đến chùa Từ Hiếu trong ngày Vu lan không chỉ bởi kiến trúc, không gian mà còn vì lịch sử ngôi chùa gắn liền với một câu chuyện cảm động về tình mẫu tử.

Theo các tài liệu lịch sử, tiền thân của chùa là am An Dưỡng - một thảo am bằng tre lợp tranh do hòa thượng Nhất Định (1784 - 1847) lập ra vào năm 1843. Ông vốn là tăng cang chùa Giác Hoàng trong Hoàng cung Huế, sau đó xin xuất gia về vùng đồi Dương Xuân để tịnh tu và phụng dưỡng mẹ già.

Truyền thuyết kể lại rằng, khi mẹ già lâm bệnh nặng, dù là bậc chân tu, hòa thượng Nhất Định vẫn không ngại lời đàm tiếu của thế thái nhân tình, hằng ngày lặn lội ra chợ mua cá tươi về nấu cháo nuôi mẹ.

ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN

Tấm lòng chí hiếu của ông sau đó đến tai vua Tự Đức. Bối phục trước đạo hiếu của nhà sư, sau khi hòa thượng viên tịch vào năm 1848, triều đình đã hỗ trợ mở rộng am An Dưỡng thành chùa với quy mô 3 gian 2 chái, có Thống Hội Đường, Lạc Thiện Đường, Ái Nhật Đường, lầu bia... và được vua ban biển "Sắc tứ Từ Hiếu Tự". Hiện nay, lăng mộ của hòa thượng Nhất Định vẫn được lưu giữ trang nghiêm trong khuôn viên chùa.

Bên cạnh câu chuyện về lòng hiếu thảo, tổ đình Từ Hiếu còn là nơi lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử. Ngôi chùa từng là nơi an dưỡng tuổi già và thờ tự các vị thái giám triều Nguyễn. Hiện nay khu nghĩa trang thái giám rộng khoảng 1.000 m² có tường bao quanh, là khu mộ thái giám duy nhất còn lại tại Việt Nam vẫn còn tồn tại và được nhà chùa chăm sóc.

Các phần mộ được bài trí thành 3 hàng theo cấp bậc, chức vụ của các quan thái giám triều Nguyễn xưa, ở giữa có tấm bia đá ghi nhận đóng góp của họ.

Đặc biệt, chùa Từ Hiếu cũng là nơi bắt đầu con đường tu học của thiền sư Thích Nhất Hạnh, đồng thời là nơi ngài lựa chọn trở về tịnh dưỡng trong những năm cuối đời.