‘Vũ trụ’ robot phẫu thuật & các siêu máy Tâm Anh - chuẩn mực y khoa mới

Tại các phòng mổ của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, những cánh tay robot thao tác chính xác trong không gian giải phẫu chật hẹp. Trên màn hình, hình ảnh các cơ quan, bộ phận trong cơ thể người được phóng đại từ hàng chục đến hàng trăm lần cộng hưởng với 'mắt thần' camera, cho hình ảnh rõ nét đến từng chi tiết mạch máu, bó sợi thần kinh.

Dữ liệu hình ảnh CT, MRI, DTI, DSA, X-quang… trước đó được phần mềm chuyên dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp trong các robot kết nối "hòa hình" tạo sự đồng nhất và chính xác trên cùng một hình ảnh 3D siêu rõ nét. Bác sĩ trở thành "siêu nhân" khi có "mắt thần" để nhìn rõ và cánh tay robot để thao tác chính xác trên các vùng cơ thể cần can thiệp.

Ở một vị trí khác trong phòng mổ, phẫu thuật viên điều khiển robot, bên cạnh là bác sĩ gây mê hồi sức, điều dưỡng, kỹ thuật viên và kỹ sư công nghệ cùng phối hợp. Đó là một "vũ trụ" mới của y học Việt Nam - nơi robot, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu y khoa từ các siêu máy liên quan và những con người giàu kinh nghiệm cùng hội tụ để chinh phục những ca bệnh khó.

Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, "vũ trụ" ấy được xây dựng theo một chiến lược toàn diện. Ở đó không chỉ đầu tư robot hiện đại, mà hình thành một hệ sinh thái hiện đại đồng bộ ở tất cả lĩnh vực, từ chẩn đoán - xét nghiệm - giải phẫu bệnh - phẫu thuật điều trị đến đào tạo - chuyển giao công nghệ, hướng tới những chuẩn mực mới trong phẫu thuật công nghệ cao.

Đây cũng là một trong những cách hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 72 về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

"Vũ trụ" của những siêu robot và siêu máy

PGS-TS-BS Trần Quang Bính, Giám đốc chuyên môn Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết từ định hướng chiến lược với tầm nhìn xa, Tâm Anh tiên phong đầu tư, kiến tạo và vận hành Trung tâm Robot phẫu thuật công nghệ cao chuẩn quốc tế, dẫn đầu về số lượng robot thế hệ mới, tích hợp AI hiện đại top đầu thế giới.

Trung tâm đã thực hiện can thiệp, phẫu thuật hàng nghìn ca thành công và số lượng tiếp tục tăng nhanh khi nhu cầu khám chữa bệnh công nghệ cao ngày càng lớn.

Nếu hình dung Trung tâm Robot như một "vũ trụ", mỗi robot ở đây là một "chuyên gia" đảm nhiệm nhiệm vụ riêng. Robot Da Vinci Xi chuyên phẫu thuật hơn 120 loại ung thư và bệnh khó.

Robot AI Modus V Synaptive đảm nhiệm phẫu thuật thần kinh, sọ não, cột sống, tủy sống - những vùng giải phẫu đặc biệt nhạy cảm.

Robot AI CUVIS-Joint chuyên phẫu thuật thay khớp chủ động, đặc biệt hiệu quả với cả các ca bệnh khó, phức tạp.

Trong lĩnh vực tim mạch - mạch máu, Tâm Anh có hệ thống robot can thiệp Artis Pheno, Philips Azurion Robotic Ceiling FlexArm; cùng robot cầm tay chuyên can thiệp bệnh đường tiêu hóa, robot lượng giá chức năng dây chằng…

Nhưng "vũ trụ" ấy không chỉ có robot, song hành là những "siêu máy" cận lâm sàng như CT ứng dụng AI hơn 100.000 lát cắt, CT 1975 lát cắt, MRI 1,5 - 3 Tesla, hệ thống nội soi phóng đại đến 150 lần, siêu âm, xét nghiệm, sinh thiết, giải phẫu bệnh công nghệ cao…

Tâm Anh đồng thời đầu tư mạnh cho chuyển đổi số. Dữ liệu CT, MRI, X-quang, siêu âm, xét nghiệm… được tích hợp thành hồ sơ sức khỏe điện tử tổng thể, làm nền tảng cho cá thể hóa điều trị và mô phỏng trước phẫu thuật.

Các hệ thống đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có ISO 15189:2022 trong xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và giải phẫu bệnh - tế bào, góp phần chuẩn hóa quy trình, nâng cao độ tin cậy của chẩn đoán và hỗ trợ quyết định điều trị, đặc biệt trong các ca phẫu thuật phức tạp.

Robot vì thế không phải một siêu máy đứng riêng trong phòng mổ. Nó là điểm hội tụ của cả một chuỗi công nghệ và tri thức y khoa.

Những người làm chủ "vũ trụ robot"

Nhưng nếu robot là những siêu máy làm nên chuẩn mực mới cho y khoa, ai thực sự làm chủ chúng? Câu trả lời nằm ở những con người đứng sau mỗi ca mổ. Tâm Anh hiện quy tụ đội ngũ chuyên gia phẫu thuật nói chung và phẫu thuật robot nói riêng đông đảo thuộc top đầu Việt Nam và tầm cỡ Đông Nam Á, có khả năng thực hiện thành thục, làm chủ hàng trăm loại phẫu thuật phức tạp với thiết bị hiện đại. Mặt khác, bác sĩ gây mê hồi sức, điều dưỡng, kỹ thuật viên và kỹ sư chuyên trách đều phải được đào tạo chuyên sâu, huấn luyện thực hành và tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật trực tiếp từ chuyên gia quốc tế trong mổ robot.

PGS-TS-BS Vũ Lê Chuyên hiện là chuyên gia Việt Nam duy nhất được hãng robot Intuitive Surgical (Mỹ) cấp quyền trực tiếp đào tạo, thẩm định và chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật robot Da Vinci Xi cho các bệnh viện quốc tế trong khu vực. Ông đã thực hiện hơn 250 ca phẫu thuật robot Da Vinci, thường xuyên được mời tham gia các chương trình đào tạo và thẩm định trong, ngoài nước.

PGS-TS-BS Vũ Hữu Vĩnh, "cây đại thụ" trong ngành ngoại lồng ngực tại Việt Nam, hơn 40 năm kinh nghiệm và là người tiên phong đưa siêu robot Da Vinci Xi vào điều trị đỉnh cao cho các ca ung thư phổi, u trung thất phức tạp.

BS-CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi - chuyên gia đầu tiên tại Việt Nam phẫu thuật phụ khoa bằng robot Da Vinci Xi thế hệ mới nhất.

Ở lĩnh vực phẫu thuật thần kinh, TTƯT-ThS-BS-CKII Chu Tấn Sĩ là Kỷ lục gia châu Á, người đầu tiên phẫu thuật não, thần kinh bằng robot AI Modus V Synaptive. Ông và êkip Tâm Anh còn lập cú đúp kỷ lục châu Á và kỷ lục Việt Nam về số lượng ca phẫu thuật não, thần kinh, cột sống bằng robot AI thành công nhiều nhất trong giai đoạn 2023 - 2025.

Ở lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, TS-BS Lê Văn Tuấn - chuyên gia đầu ngành tại Việt Nam, được đào tạo chuyên sâu và làm chủ công nghệ robot CUVIS-Joint chuyên thay khớp…

Với phẫu thuật thay khớp bằng robot AI, Tâm Anh được trao cùng lúc 3 chứng nhận quốc tế: Trung tâm xuất sắc phẫu thuật thay khớp bằng Robot AI; Trung tâm Đào tạo quốc tế kỹ thuật thay khớp bằng Robot AI; và Giảng viên quốc tế đào tạo lâm sàng phẫu thuật thay khớp bằng Robot AI. Chứng nhận do CUREXO - nhà sản xuất robot thay khớp chủ động uy tín trên thế giới trao, dựa trên những tiêu chí nghiêm ngặt về cơ sở hạ tầng, công nghệ, kinh nghiệm lâm sàng, ứng dụng robot liên tục và hoạt động đào tạo.

Hay ở lĩnh vực tiêu hóa, TS-BS Đỗ Minh Hùng đã ứng dụng robot Da Vinci Xi phẫu thuật hàng loạt ca ung thư và bệnh phức tạp ở đường tiêu hóa, có những ca mắc cùng lúc hai ung thư phức tạp.

"Vũ trụ robot phẫu thuật" đang được xây dựng tại Tâm Anh không phải thế giới nơi robot thay thế bác sĩ, mà là nơi robot mở rộng đôi tay của phẫu thuật viên, AI mở rộng khả năng phân tích, định vị, tính toán, dữ liệu mở rộng khả năng nhìn thấy rõ căn bệnh, còn kinh nghiệm và bản lĩnh của bác sĩ quyết định cách tất cả công nghệ ấy được sử dụng.

Tâm Anh đầu tư robot, người bệnh nhận lại điều gì?

Định hướng xây dựng Trung tâm Robot phẫu thuật của Tâm Anh xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng điều trị trên nền tảng công nghệ hiện đại. Robot, AI cùng các "siêu máy" có thể giúp rút ngắn thời gian phát hiện, xử lý; hỗ trợ bác sĩ xây dựng phác đồ chính xác cao, phù hợp hơn; nâng cao hiệu quả điều trị ngang tầm thế giới.

Với những bệnh lý và chỉ định phù hợp, phẫu thuật robot mở ra khả năng tiếp cận các phương pháp ít xâm lấn, hỗ trợ bác sĩ thao tác chính xác trong những vùng giải phẫu sâu, hẹp và phức tạp, qua đó có thể giảm tổn thương không cần thiết, hỗ trợ giảm đau và rút ngắn thời gian hồi phục. Nhưng lợi ích lớn hơn là người bệnh Việt Nam có thể tiếp cận kỹ thuật hiện đại ngay trong nước.

Những bệnh khó, ung thư phức tạp từng khiến người bệnh phải tìm đến các trung tâm y tế nước ngoài nay có thêm cơ hội được điều trị tại Việt Nam. Người bệnh giảm nhu cầu di chuyển, gia đình giảm chi phí phát sinh, đồng thời góp phần giữ lại nguồn lực và dòng ngoại tệ trong nước.

Theo PGS-TS-BS Quang Bính, phẫu thuật robot được định hướng mở rộng trên nhiều chuyên khoa nhằm khai thác hiệu quả công nghệ và mở rộng chỉ định điều trị, góp phần thay đổi quan niệm về giới hạn kỹ thuật trong y khoa và nâng cao vị thế Việt Nam trong lĩnh vực phẫu thuật công nghệ cao.

Việc triển khai đồng thời nhiều hệ thống robot cũng được kỳ vọng giúp tối ưu nguồn lực, tăng hiệu quả phối hợp liên chuyên khoa và mở rộng phạm vi ứng dụng. Tâm Anh tiếp tục đầu tư các thế hệ robot mới, đào tạo nhân lực chuyên sâu và chuẩn hóa quy trình nhằm giúp người bệnh tiếp cận các phương pháp ít xâm lấn và hỗ trợ rút ngắn thời gian hồi phục.

Robot phẫu thuật là công nghệ đắt đỏ. Vì vậy, bài toán tiếp theo không chỉ là làm thế nào để bệnh viện có thêm robot, mà là làm thế nào để ngày càng nhiều người bệnh có thể tiếp cận robot. Theo PGS-TS-BS Trần Quang Bính, về lâu dài cần sự tham gia của các đơn vị nhà nước, đặc biệt là hệ thống bảo hiểm y tế. Nếu phẫu thuật robot được công nhận và có cơ chế chi trả phù hợp, người bệnh có thể được bảo hiểm chi trả toàn phần hoặc một phần, giảm gánh nặng chi phí. Bởi một công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó trở thành cơ hội điều trị thực tế cho người bệnh.

Những năm gần đây, Tâm Anh không chỉ tiếp nhận hàng triệu người bệnh trong nước mà còn đón hàng chục ngàn kiều bào và khách quốc tế đến Việt Nam điều trị mỗi năm, với chất lượng chuyên môn ngày càng nâng cao cùng chi phí hợp lý hơn so với nhiều quốc gia khác.

Thực tế, Tâm Anh đang chứng kiến một làn sóng "du lịch y tế ngược" mạnh mẽ. Kiều bào và người nước ngoài bay về Việt Nam để đăng ký phẫu thuật robot tại bệnh viện đã chiếm tới gần 20% tổng số ca phẫu thuật.

Từ chỗ người Việt phải ra nước ngoài tìm kiếm kỹ thuật tiên tiến, Việt Nam đang từng bước trở thành điểm đến để người nước ngoài và kiều bào tìm kiếm phẫu thuật công nghệ cao. Đó không chỉ là thay đổi về công nghệ. Đó là thay đổi về vị thế.