WHO cảnh báo nguy cơ ung thư tăng vọt

Theo báo cáo Tình trạng ung thư toàn cầu 2026 do Tổ chức y tế thế giới (WHO) hợp tác cùng Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) công bố ngày 8.7, thế giới hiện ghi nhận khoảng 20,6 triệu ca ung thư mới và gần 10 triệu ca tử vong mỗi năm. Cơ quan này cảnh báo số ca mắc mới có thể tăng lên gần 35 triệu vào năm 2050 nếu các quốc gia không đẩy mạnh các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh.

ẢNH: REUTERS

Báo cáo nêu rõ ung thư vẫn là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trên toàn cầu. 

Bên cạnh số ca mắc ngày càng nhiều, WHO cũng cảnh báo tình trạng bất bình đẳng kéo dài trong tiếp cận dịch vụ phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc ung thư. Theo đó, tỷ lệ sống sót sau 5 năm đối với ung thư vú ở nữ giới có thể đạt khoảng 87% tại các quốc gia thu nhập cao, trong khi lại dưới 42% ở các nước thu nhập thấp do hạn chế về sàng lọc, chẩn đoán sớm và điều trị chuyên sâu.

Các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thấp vẫn khó tiếp cận các cơ sở xạ trị và loại thuốc điều trị ung thư thiết yếu, khi tỷ lệ sẵn có của 20 loại thuốc điều trị ung thư ưu tiên chỉ đạt 9 - 54%. Trong khi đó, ở các quốc gia thu nhập cao, con số này dao động từ 68 - 94%.

Theo The Guardian, 2/3 số quốc gia không đưa ung thư vào các gói bảo hiểm y tế toàn dân, và chi phí cao khiến tới 90% bệnh nhân ở một số nơi bỏ ngang điều trị.

Phát biểu về báo cáo, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus ngày 8.7 nhấn mạnh: "Ung thư là căn bệnh ảnh hưởng đến gần như tất cả chúng ta. Nhưng cơ hội sống sót của một người không bao giờ nên phụ thuộc vào nơi họ sinh ra hay mức thu nhập của họ". Theo ông, những bất bình đẳng này không phải là điều tất yếu mà là hệ quả của các lựa chọn chính sách, hoàn toàn có thể được khắc phục nếu tăng cường hành động.

Bên cạnh những thách thức, WHO và IARC cũng ghi nhận nhiều tiến triển trong công tác phòng, chống ung thư. Nhiều quốc gia đã đạt kết quả tích cực trong kiểm soát thuốc lá, mở rộng phạm vi tiêm chủng, đồng thời tăng cường các chương trình sàng lọc, phát hiện sớm đối với bệnh có thể phòng ngừa như HPV, viêm gan B và C.

Tuy nhiên, tiến sĩ Elisabete Weiderpass, Giám đốc Cơ quan IARC của WHO, cho biết: "Mặc dù chúng ta đang thấy tỷ lệ mắc một số loại ung thư giảm ở những quốc gia đã thực hiện các chính sách phòng ngừa, nhưng tiến độ vẫn còn quá chậm". Theo bà, quyết sách phòng ngừa ung thư luôn phải là ưu tiên hàng đầu vì hồ sơ bệnh đang ngày càng bị ảnh hưởng bởi tỷ lệ béo phì gia tăng, thiếu vận động thể chất, chế độ ăn uống không lành mạnh và ô nhiễm không khí.

Các chuyên gia cũng kêu gọi các chính phủ, tổ chức quốc tế, khu vực tư nhân lấy con người làm trung tâm với 3 ưu tiên chiến lược gồm: nâng cao năng lực, tăng cường bảo vệ và tối ưu hóa giá trị đầu tư để cải thiện hiệu quả phòng, chống ung thư trên toàn cầu.