'Xếp hàng mua sách giáo khoa như đi săn vé concert', giải pháp nào?

Vì đâu 'xếp hàng mua sách giáo khoa như đi săn vé concert'?

Những ngày qua, nhiều phụ huynh vất vả để mua đủ bộ sách giáo khoa cho con, dù năm học mới 2026 - 2027 đã cận kề. Ghi nhận của phóng viên các ngày thứ bảy, chủ nhật vừa qua và tới sáng qua (24.8), ở cửa hàng sách giáo dục số 231 đường Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP.HCM hay nhà sách và thiết bị trường học số 223 Nguyễn Tri Phương, phường An Đông, TP.HCM đều đông nghịt, phụ huynh xếp hàng mua sách. Hôm qua chủ yếu phụ huynh tới cửa hàng tìm mua các cuốn sách giáo khoa lẻ còn bị thiếu.

ẢNH: THIÊN HÀ

Bạn đọc Báo Thanh Niên gửi hàng loạt ý kiến về vấn đề này. Bạn đọc Nguyễn Thị Ngân Hà, cảm thán "Xếp hàng mua sách giáo khoa mà cứ như đi săn vé concert vậy. Không biết do tâm lý hay thật sự sợ thiếu nữa".

Bạn đọc Vũ Thị Thu Hương nhận xét "Mới đầu năm học mà cảnh xếp hàng mua sách giáo khoa nhìn đông như đi mua vé liveshow ca sĩ nổi tiếng vậy đó".

Phụ huynh Phạm Dương Hằng phân tích: "Có thể việc xếp hàng không phải do người dân cùng thích đi mua sách giáo khoa sát ngày, mà do nhiều khâu trước đó cũng bị dồn lại. Trường thông báo muộn một chút, danh sách sách giáo khoa thay đổi hoặc chưa rõ việc mượn sách; phụ huynh chờ thêm vài ngày; nhà sách lại chưa đủ một số đầu sách… Mỗi chỗ chậm một ít, cuối cùng tất cả cùng dồn vào một tuần. Nhìn hàng người đông, nhiều người trách phụ huynh “sao không mua sớm” thì chưa chắc công bằng".

Theo phụ huynh Phạm Dương Hằng, "Muốn biết nguyên nhân phải xem toàn bộ quá trình từ lúc trường chốt mua sách đến khi sách có mặt tại điểm bán. Tôi rất muốn biết giữa trường và đơn vị cung ứng có cơ chế đối chiếu nhu cầu trước bao lâu, có phát hiện khu vực nào thiếu sớm để điều chuyển hay không?... Những việc này nếu được xử lý chủ động thì cao điểm sẽ giảm. Năm nào cũng có mùa tựu trường, tức là có thể dự báo".

Trong khi đó, bạn đọc Hoàng Lê Hưng nêu góc nhìn: "Đi mua sách mà giống đi "săn hàng" thì có gì đó chưa ổn. Chuyện này không nhất thiết đồng nghĩa với thiếu sách trên diện rộng, nhưng chắc chắn đang có chỗ lệch giữa nguồn hàng và nhu cầu. Nếu một điểm bán rất đông người vì ở đó có đủ sách, còn những nơi khác phụ huynh ghé qua lại thiếu vài cuốn, thì người mua sẽ tự dồn về chỗ có hàng. Thế là xếp hàng dài".

ẢNH: THIÊN HÀ

Trong khi đó, bạn đọc Dương Thế Tùng nêu ra ý kiến cá nhân, lý giải cho tình trạng xếp hàng mua sách giáo khoa những ngày qua: "Nếu từ sớm, nhà trường chốt danh sách lớp, bộ sách sử dụng, số học sinh đăng ký mua hay mượn thì đã có thể ước lượng khá sát số lượng cần thiết. Từ đó, thông tin đó được chuyển sớm cho nhà phát hành, thì sẽ chuẩn bị được lượng sách tương ứng. Còn nếu đến sát ngày học mới thấy nơi này hết vài cuốn, nơi kia thiếu cả bộ, phụ huynh lại phải chạy vòng vòng thì có vẻ khâu phối hợp chưa nhịp nhàng. Phụ huynh không phải ai cũng chờ đến phút cuối mới mua sách, bởi có người chờ thông báo của trường, có người chưa biết nên mua ở đâu, có người đi vài nơi vẫn thiếu. Những trường hợp đó cộng lại mới tạo ra cảnh đông nghẹt".

Chính sách cho mượn sách miễn phí là tốt, nhưng nên rõ ràng thông tin để phụ huynh không bị động

Bạn đọc Tô Thành Bách gửi ý kiến rất tâm huyết về Báo Thanh Niên. Anh viết: "Chính sách cho học sinh mượn sách miễn phí là rất tốt, nhất là với những gia đình muốn tiết kiệm khoản chi đầu năm. Nhưng đã cho phụ huynh đăng ký, cần có mốc thời gian trả lời rõ ràng. Đăng ký từ trước mà gần tới ngày tựu trường vẫn chưa biết con có được nhận sách hay không thì phụ huynh rất khó xoay xở. Phụ huynh chờ tiếp thì sợ đến lúc đi học chưa có sách, còn quyết định mua thì lại rơi đúng vào những ngày nhà sách đông nghẹt. Gia đình nào cũng phải tính toán chứ đâu thể vừa mua một bộ mới, sau đó trường báo có sách cho mượn thì để đó".

Từ đó, phụ huynh Tô Thành Bách nêu quan điểm: "Tôi nghĩ ngay khi tổng hợp xong số lượng đăng ký mượn sách, trường nên thông báo cho từng phụ huynh: trường có đủ hay chưa, dự kiến ngày nào phát, trường hợp nào cần tự mua. Nếu chưa chắc nguồn sách thì cũng nói sớm để phụ huynh chủ động. Chính sách hỗ trợ muốn thật sự có ý nghĩa thì ngoài chuyện miễn phí còn phải giúp phụ huynh yên tâm".

Cũng quan điểm này, bạn đọc Lưu Trang Anh cho hay: "Đã đăng ký mượn sách của trường thì tâm lý bình thường của phụ huynh sẽ là chờ, vì nghĩ rằng nhà trường đã ghi nhận nhu cầu và sẽ bố trí. Nhưng nếu đến sát năm học vẫn chưa có thông báo chính thức thì lúc ấy rất khó quyết định. Nếu phụ huynh chạy đi mua sớm thì sợ tốn một khoản không cần thiết; tiếp tục chờ thì lại lo hết những đầu sách cần dùng. Cuối cùng, chỉ cần nghe người quen nói nhà sách này còn đủ là phụ huynh lại đổ đến mua, chuyện xếp hàng càng dễ xảy ra".

Do đó, phụ huynh này đề xuất: "Trường nên có một hạn chót rất cụ thể. Chẳng hạn trước ngày nào đó phải xác nhận cho từng gia đình rằng học sinh được mượn đủ bộ sách giáo khoa, mượn một phần hay không có sách để mượn", từ đó gia đình chủ động hơn trong chuẩn bị sách cho con.

ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH

Nên số hóa, cập nhật liên tục tình hình sách giáo khoa ở các nhà sách

Độc giả Phạm Xuân Hùng chia sẻ: "Nhà tôi từng gặp cảnh thiếu đúng vài cuốn, mua được gần trọn bộ nhưng vẫn phải chờ hoặc đi tìm thêm. Khổ nhất là không biết chỗ nào còn hàng, cứ hỏi từng nơi". Do đó, người này đề xuất: "Nếu ngành giáo dục và đơn vị phát hành đã nắm được số học sinh từng khối, sách mà các trường sử dụng thì hoàn toàn có thể dự báo nhu cầu theo khu vực để phân phối sát hơn. Không nhất thiết nhà sách nào cũng phải có mọi thứ, nhưng ít nhất phải có thông tin rõ nơi nào còn sách để người dân khỏi đi lòng vòng".

"Tôi nghĩ một điểm rất đơn giản là phụ huynh không biết chính xác chỗ nào đang có sách. Một nhà sách hết bộ A nhưng cách đó vài cây số có thể vẫn còn, vậy mà người mua không có cách tra cứu nên cứ chạy từng nơi hỏi. Chỉ cần có danh sách điểm bán và tình trạng sách được cập nhật thường xuyên cũng giảm được nhiều chuyến đi vô ích. Còn phía trường, nếu biết phụ huynh cần mua thì nên thông báo sớm địa điểm nào có thể tìm được đúng bộ đang học", bạn đọc Phạm Quang Huy nêu ý kiến.

Đây cũng là ý tưởng của bạn đọc Phạm Khắc Việt Anh chia sẻ trên Báo Thanh Niên: "Nếu có một trang chính thức, phụ huynh chọn phường, chọn lớp, chọn sách rồi hiện ra những điểm nào còn hàng thì tiện biết bao. Không cần cập nhật từng phút, vài lần trong ngày cũng được, miễn là có nơi đáng tin để kiểm tra trước khi đi. Nhà sách nào hết tạm thời thì ghi rõ dự kiến khi nào có lại. Nếu cho đặt giữ sách trong vài giờ càng tốt, vì nhiều người đi làm không thể nghe tin có sách là chạy ngay tới mua". Giải pháp này vừa giảm xếp hàng vừa đỡ áp lực cho nhân viên bán lẻ.

Bên cạnh đó, bạn đọc Vũ Ngọc Hiếu Ngân cho rằng, cảnh xếp hàng mua sách năm nay rồi cũng sẽ qua, nhưng điều cần thiết là sau đó, cần có những người liên quan ngồi lại xem vì sao chuyện này xảy ra. Cần một báo cáo sau mùa sách, trả lời được những câu hỏi: bao nhiêu điểm bán lẻ từng thiếu cục bộ, có bao nhiêu đầu sách phải bổ sung gấp, phụ huynh thường tập trung đông ở đâu, khâu nào bị chậm. "Quan trọng hơn là sau khi biết nguyên nhân thì những ai cần có trách nhiệm sửa cho dịp cung ứng sách giáo khoa năm học mới 2027. Tôi nghĩ người dân sẽ rất ủng hộ nếu thấy mỗi năm việc cung ứng sách có bước cải thiện cụ thể", người này viết.