Xóa bỏ điểm nghẽn thể chế, xác định 'rõ người rõ việc' để đưa nghị quyết vào cuộc sống

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước trong kỷ nguyên mới, việc khơi thông triệt để "điểm nghẽn của điểm nghẽn" về thể chế, gắn liền với cá nhân hóa trách nhiệm thực thi chính là "chìa khóa" quyết định để đưa chính sách vượt qua rào cản hành chính, đi thẳng vào đời sống.

Nghị quyết dù tầm vóc, đúng đắn đến đâu cũng không thể tự biến thành hiện thực nếu thiếu một bộ máy thực thi thông suốt, năng động và quyết liệt. Khâu tổ chức thực hiện lâu nay vẫn được đánh giá là "điểm yếu", tạo ra khoảng cách lớn giữa trí tuệ định hướng của Đảng và kết quả vận hành của bộ máy nhà nước.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị vào sáng 3.9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi: phải chuyển nhận thức thành hành động, quyết tâm thành kết quả, lấy lợi ích và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo cuối cùng.

Để thu hẹp tối đa khoảng cách giữa chính sách và năng lực thực thi, khâu then chốt hiện nay là phải tập trung xóa bỏ triệt để các điểm nghẽn thể chế, đồng thời xác định "rõ người - rõ việc - rõ trách nhiệm" trong từng công đoạn của quá trình cụ thể hóa quyết sách.

ẢNH: GIA HÂN

"Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm": Tránh dàn hàng ngang, nâng cao văn hóa thực thi

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng huấn thị: "Kế hoạch một phần, biện pháp phải hai phần, và quyết tâm phải ba phần". Chỉ dẫn sâu sắc của Người vạch rõ: Sự thành bại của chủ trương không nằm ở bản kế hoạch trên giấy, mà quyết định bởi tính sắc bén của giải pháp và quyết tâm hành động. 

Thực tiễn cho thấy, không ít chủ trương rất đúng nhưng lại chậm đi vào cuộc sống do "nghẽn ở khâu trung gian" hoặc "nóng trên, lạnh dưới". Nguyên nhân sâu xa là thiếu lộ trình triển khai mạch lạc, cơ chế phân công trách nhiệm cá nhân mờ nhạt, dẫn đến tình trạng đùn đẩy, né tránh.

Thấm nhuần tư tưởng của Bác để khắc phục triệt để căn bệnh này, mỗi quyết sách khi ban hành bắt buộc phải được "mã hóa" ngay thành chương trình hành động chi tiết. Các yếu tố: rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ đầu mối, rõ nguồn lực, rõ tiến độ, rõ sản phẩm và rõ người chịu trách nhiệm phải được thể hiện minh bạch, định lượng được. 

Việc xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của từng cá nhân - nhất là người đứng đầu - chính là giải pháp hữu hiệu nhất để kiểm soát quyền lực, khơi dậy "quyết tâm ba phần" và loại bỏ tư tưởng "cha chung không ai khóc".

Bên cạnh đó, việc điều phối công việc đòi hỏi tư duy khoa học và bản lĩnh vững vàng. Với những vấn đề đã rõ, đã chín, thực tiễn chứng minh là đúng thì phải kiên quyết "làm ngay". 

Với lĩnh vực mới, chưa có tiền lệ hoặc phức tạp, cần dũng cảm áp dụng cơ chế "thí điểm thận trọng", vừa làm vừa đánh giá để rút kinh nghiệm và nhân rộng; tuyệt đối tránh làm theo phong trào, dàn hàng ngang trải mỏng lực lượng gây lãng phí nguồn lực quốc gia.

Đặc biệt, việc xử lý sự chồng chéo chức năng giữa các cơ quan là đòi hỏi cấp thiết. Phải triệt để bảo đảm nguyên tắc: "Một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì; mọi nhiệm vụ đều phải có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng". Có như vậy mới chấm dứt được tình trạng bộ máy phình to nhưng hiệu lực thực thi lại suy giảm.

Thể chế hóa kịp thời: Xóa rào cản, dẹp bỏ tư duy "thuận cán bộ, khó nhân dân"

Thể chế vừa là mục tiêu, vừa là động lực, nhưng nếu chậm đổi mới thì chính thể chế lại trở thành rào cản lớn nhất. Nghị quyết của Đảng mở đường, vạch ra tầm nhìn, nhưng nếu hệ thống pháp luật của Nhà nước chậm được cụ thể hóa hay sửa đổi thì chính sách sẽ nghẽn ngay từ vạch xuất phát. Do đó, công tác thể chế hóa phải được tiến hành đồng bộ, thần tốc, khắc phục tận gốc tình trạng "nợ đọng" văn bản hướng dẫn hoặc quy định thiếu tính khả thi.

Trong bộ máy hành chính, chính quyền các cấp - nhất là cấp cơ sở - cần căn cứ thực tiễn địa phương để chủ động điều chỉnh linh hoạt trong phạm vi thẩm quyền vì mục tiêu phát triển chung. Kiên quyết loại bỏ tư duy quản lý co cụm, chỉ lo "tròn vai", tìm giải pháp an toàn cho bộ máy nhưng làm ngưng trệ các dòng chảy nguồn lực xã hội.

Quan trọng hơn cả là sự chuyển biến sâu sắc về tư duy phụng sự. Hệ thống thể chế mới phải kiên quyết dẹp bỏ tư tưởng thuận cho công tác quản lý của cán bộ nhưng gây phiền hà, tốn kém cho nhân dân và doanh nghiệp. Chuyển mạnh từ tư duy "quản lý, ban cấp" sang "kiến tạo, phụng sự". Mọi thể chế, thủ tục hành chính khi thiết kế hay sửa đổi đều phải lấy sự thuận tiện của người dân, sự bứt phá của doanh nghiệp làm thước đo tối cao để đánh giá hiệu quả.

ẢNH: GIA HÂN

Vận hành thông suốt, đo lường bằng kết quả thực chất

Đưa quyết sách vào cuộc sống không thể dàn trải, kéo dài vô thời hạn mà phải gắn với mốc thời gian chiến lược và kỷ cương thực thi nghiêm ngặt. Toàn bộ hệ thống chính trị phải đặt quyết tâm cao độ, phấn đấu đến 6 tháng cuối năm 2026, toàn bộ bộ máy vận hành thông suốt, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn thể chế, gỡ bỏ triệt để các vướng mắc phát sinh trong khâu tổ chức thực hiện ở tất cả các cấp. 

Để đạt được mốc này, phương thức quản lý nhà nước phải chuyển dịch mạnh mẽ: từ báo cáo định tính, hình thức sang đo lường hiệu quả bằng dữ liệu thực và sản phẩm cụ thể. 

Mọi cam kết hành động của các cấp, các ngành đều phải được kiểm chứng bằng những chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội, mức độ tăng trưởng của địa phương và niềm tin của Nhân dân.

Sự đồng bộ, quyết liệt và đột phá trong giai đoạn này không chỉ giải quyết các bài toán cấp bách trước mắt, mà còn là nền tảng cốt lõi để hoàn thiện căn bản công tác thể chế hóa cho nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng. 

Đây chính là bệ phóng vững chắc tạo đà cho đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045, nâng cao toàn diện năng lực tự chủ và sức cạnh tranh quốc gia.