Xuất khẩu tôm Việt đón tin vui kép

Năm 2026, mục tiêu kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 11,5 tỉ USD, trong đó riêng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng tôm chiếm gần 50%. Thống kê của Cục Hải quan, tính đến hết ngày 15.2, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của nước ta đạt gần 1,46 tỉ USD, là một trong 3 mặt hàng có kim ngạch cao nhất ngành nông nghiệp ở thời điểm hiện tại. Và tôm đang có lợi thế kép ở 2 thị trường xuất khẩu lớn nhất là Mỹ và Trung Quốc.

ẢNH: CHÍ NHÂN

Thị trường Trung Quốc hút hàng ngay đầu năm

Ông Trần Anh Khoa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Anh Khoa (Cà Mau), một doanh nghiệp (DN) chuyên xuất khẩu tôm vào thị trường Trung Quốc, cho biết công ty đã khai trương từ mùng 6 tết (22.2), nhưng mới chỉ lấy ngày đẹp vì phải chờ các đối tác trong và cả ngoài nước, do đa phần khởi sự từ mùng 9 (25.2). Dù vậy, khách hàng cả cũ lẫn mới đã tìm hiểu nguồn hàng khá nhiều, tạo không khí sôi động ngay từ những ngày đầu năm âm lịch.

Một số nhà xuất khẩu tôm ở TP.HCM cho biết nhu cầu tôm của Trung Quốc đang rất cao vì tôm hùm thường được sử dụng trong các nhà hàng tiệc buffet; còn các loại tôm sú, tôm càng thì được ưa chuộng trong các hoạt động lễ hội, cúng bái khai trương do có màu đỏ rực rỡ tượng trưng cho sự may mắn đầu năm. Nhận định này trùng khớp với số liệu của Hải quan VN, theo đó trong tháng 1.2026, riêng xuất khẩu tôm hùm xanh của VN sang Trung Quốc đạt trên 100 triệu USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước.

ẢNH: CHÍ NHÂN

Thực tế từ năm 2025, nhu cầu tôm từ Trung Quốc đã tăng mạnh, giúp nước này vươn lên trở thành thị trường dẫn đầu với tổng giá trị lên đến 1,3 tỉ USD, tăng 55% so với 2024.

Đáng chú ý, trong cơ cấu mặt hàng, xuất khẩu tôm hùm xanh của VN qua Trung Quốc đạt tới 840 triệu USD, tăng 131% so với 2024. Với con số này, VN đã vượt qua những "gã khổng lồ" như Mỹ và Canada để đứng vị trí số 1 ở thị trường Trung Quốc. Sự tăng trưởng mạnh của tôm hùm VN ở thị trường Trung Quốc do sản phẩm cùng loại từ Canada bị Trung Quốc áp thuế đến 25%. Tuy nhiên, từ tháng 3 tới, tôm hùm Canada sẽ được gỡ thuế nhưng con tôm VN vẫn có nhiều dư địa.

Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN (VASEP) phân tích, về tổng thể thị trường tôm nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 có quy mô gần 1 triệu tấn và giá trị gần 5 tỉ USD. Trong đó, tôm hùm nổi lên là mặt hàng đóng vai trò dẫn dắt thị trường. Còn nhóm tôm sống/tươi/đông lạnh tăng hơn gấp đôi và chiếm trên 65% tổng kim ngạch. Bên cạnh đó, tôm sú tiếp tục giữ lợi thế rõ rệt trong phân khúc cao cấp, phục vụ các kênh nhà hàng và tiêu dùng chất lượng cao. Đây là những phân khúc mà VN có lợi thế về nguồn cung cũng như vị trí địa lý trong khâu vận chuyển và tiếp cận thị trường.

VASEP nhận định: "Diễn biến nhập khẩu tôm của Trung Quốc năm 2025 cho thấy thị trường sẽ tiếp tục nhập khẩu lớn, nhưng theo hướng chọn lọc hơn. Khối lượng có thể không tăng mạnh, song giá trị và tiêu chuẩn sản phẩm sẽ ngày càng cao. Những nhà cung ứng đáp ứng tốt yêu cầu chất lượng, truy xuất và chế biến sâu sẽ có lợi thế rõ rệt. Điều này phù hợp với lợi thế của VN khi có thế mạnh về chế biến sâu, sự linh hoạt sản phẩm và các dòng tôm cao cấp. Khi thị trường Trung Quốc đang dịch chuyển sang tiêu dùng chất lượng cao hơn, đây chính là phân khúc phù hợp để tôm VN củng cố vị thế".

Thị trường Mỹ lạc quan trong bối cảnh mới

Mỹ là thị trường xuất khẩu tôm lớn thứ 2 của VN và thị trường này vừa đón nhận thông tin tích cực khi mức thuế chống bán phá giá giảm mạnh còn 4,58%, thấp hơn nhiều so với mức 35,29% công bố trước đó.

ẢNH: CHÍ NHÂN

Trả lời phỏng vấn của Thanh Niên, lãnh đạo một DN thủy sản tại Cà Mau chia sẻ: Kết quả cuối cùng trong đợt rà soát thuế chống bán phá giá của Mỹ được đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh xuất khẩu tôm VN sang Mỹ tăng lên đều đặn. Nhịp mua của nhà nhập khẩu Mỹ trong năm 2025 có giai đoạn chững lại để cắt giảm tồn kho và điều chỉnh chiến lược mua hàng trước các rủi ro chính sách và thuế quan. Tuy nhiên, với mức ký quỹ 4,28%, giảm đáng kể so với trước sẽ đồng nghĩa với việc chi phí nhập khẩu tôm vào Mỹ thấp hơn, mở ra cơ hội để tôm Việt cạnh tranh mạnh hơn với các nước.

VASEP cũng cho rằng mức ký quỹ giảm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các DN VN chào giá và ký các hợp đồng theo chương trình hoặc theo mùa vụ. Đây cũng là yếu tố hỗ trợ năng lực giữ nguồn cung ổn định của VN vào thị trường Mỹ, nhất là với các khách hàng coi trọng tính ổn định giao hàng và khả năng đáp ứng chuẩn mực. VASEP cũng đang cân nhắc các hành động pháp lý (litigation) phù hợp theo quy định của Mỹ, đồng thời phối hợp cùng DN và các nhà nhập khẩu chứng minh thực tế tôm xuất khẩu của VN không bán phá giá, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của cộng đồng DN, người nuôi và chuỗi cung ứng tôm VN.

Ông Johan van den Ban, Tổng giám đốc De Heus châu Á và VN, nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi Hà Lan, cho biết đối với ngành hàng tôm, thông qua các chương trình chuyển giao kỹ thuật, đào tạo chuyên sâu và hỗ trợ trực tiếp tại trang trại, De Heus giúp người nông dân áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào thực tiễn chăn nuôi. Điều này góp phần tối ưu chi phí, nâng cao tỷ lệ sống và năng suất, từ đó giúp người dân gia tăng thu nhập. Đặc biệt, sự hợp tác chiến lược giữa De Heus với các DN tôm lớn của VN hướng đến các thị trường xuất khẩu đòi hỏi tiêu chuẩn cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

"Chúng tôi tin tưởng rằng ngành tôm VN hoàn toàn có tiềm năng và đủ năng lực để trở thành nhà cung cấp tôm hàng đầu thế giới với việc hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững, minh bạch và nâng cao cạnh tranh trên thị trường quốc tế", ông Johan van den Ban khẳng định.