Theo bác sĩ Trần Thị Thanh Huyền, Bệnh viện Y học cổ truyền (YHCT) Đà Nẵng, việc chủ động điều dưỡng cơ thể trong tiết Hạ chí năm 2026 (từ ngày 21.6 - 5.7) sẽ giúp chúng ta phòng tránh các hệ lụy sức khỏe nguy hiểm khi thời tiết chuyển sang giai đoạn nắng nóng cực đoan.
Bánh tráng cuốn thịt heo, giải pháp tăng cường rau xanh và các món hấp luộc, giảm chiên rán trong ngày nắng nóng
ẢNH: AN DY
Theo YHCT, Hạ chí là thời điểm dương khí trong tự nhiên đạt trạng thái hưng thịnh nhất. Mùa hạ thuộc hành Hỏa, tương ứng với tạng Tâm (tim). Lúc này, hiện tượng "Dương khí xuất ngoại" diễn ra mạnh mẽ, năng lượng dồn ra bề mặt da để bài tiết mồ hôi, điều hòa thân nhiệt, vô tình làm hao tổn tân dịch và khí.
Nếu không biết cách điều dưỡng, cơ thể rất dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, suy nhược, mất ngủ, bứt rứt và dễ cáu gắt. Nguy hiểm hơn là tình trạng say nắng, say nóng, hoặc hiện tượng thấp nhiệt tích tụ gây rối loạn tiêu hóa, viêm đường tiết niệu và các bệnh lý về da như rôm sảy, mụn nhọt. Tổn thương cơ thể trong mùa hè còn tạo mầm mống cho bệnh tật bộc phát vào mùa thu đông tới.
Theo bác sĩ Huyền, nắng nóng kéo dài sẽ ép tim phải làm việc với tần suất cao hơn. Cổ nhân có câu "Tâm tĩnh tự nhiên lương", khi tâm trạng bình ổn, cơ thể sẽ dễ thích nghi với cái nóng. Do đó, việc điều hòa hơi thở, thiền, tập các bài dưỡng sinh, yoga nhẹ nhàng là rất cần thiết.
Bác sĩ Huyền cũng lưu ý một sai lầm phổ biến để giải nhiệt tức thời trong mùa hè là lạm dụng nước đá, đồ ướp lạnh hoặc ngồi điều hòa quá lâu. Thói quen này vô tình dập tắt "đốm lửa" của tỳ vị vốn đang suy yếu bên trong, dẫn đến đầy bụng, tiêu chảy và chán ăn.
Để thuận theo tự nhiên, chúng ta cần vận động điều độ, sinh hoạt tích cực; đồng thời chú trọng bù nước, sinh tân dưỡng âm do cơ thể mất nhiều mồ hôi. Kinh nghiệm "mùa hè ăn gừng, mùa đông ăn củ cải" chính là giải pháp kinh điển để làm ấm lại phần bên trong cơ thể đang bị lạnh, bảo vệ tỳ vị.
Bản tin sức khỏe ngày 16.6: Ăn sữa chua tăng tuổi thọ? | Nên làm gì khi ‘mệt ngang’
Để sống khỏe trong giai đoạn này, chuyên gia YHCT khuyến cáo người dân điều chỉnh lối sống theo 3 phương diện:
Thực dưỡng cân bằng: Ăn uống thanh đạm, dễ tiêu. Ưu tiên rau xanh, thực phẩm vị đắng như rau đắng, khổ qua, tâm sen để thanh tâm, giải nhiệt. Thêm vị chua nhẹ (chanh, sấu, tắc) giúp co nhỏ lỗ chân lông, giảm thất thoát tân dịch và kích thích ngon miệng. Kết hợp các loại rau củ tính mát như bí đao, dưa leo, củ sen và bù điện giải khi ra nhiều mồ hôi. Hạn chế tối đa đồ chiên rán, thức ăn cay nóng và rượu bia.
Sinh hoạt thuận tự nhiên: Nên ngủ muộn (tầm sau 22 - 23 giờ) và dậy sớm phù hợp với quy luật ngày dài đêm ngắn; đón ánh nắng bình minh để nạp dương khí tốt. Duy trì giấc ngủ trưa ngắn (20 - 30 phút) trong khung giờ từ 11 - 13 giờ để tạng Tâm nghỉ ngơi, giảm nguy cơ đột quỵ. Không để điều hòa chênh lệch quá 5 - 7 độ C so với ngoài trời. Tuyệt đối không tắm nước lạnh ngay khi vừa đi nắng về. Ngâm chân nước ấm trước khi ngủ để trừ thấp khí, giảm đau mỏi xương khớp.
Vận động vừa sức, tránh "Đại hãn", tức ra mồ hôi quá nhiều khi tập luyện cường độ cao sẽ làm hao tổn cả dương khí lẫn tân dịch. Tập thể thao vào sáng sớm hoặc chiều mát với các bài tập nhẹ (đi bộ, yoga, thái cực quyền) để cơ thể tiết ít mồ hôi lại.
Theo YHCT, dưỡng sinh là phương pháp bảo vệ và nâng cao sức khỏe, chú trọng "phòng bệnh hơn chữa bệnh" thông qua ăn uống, sinh hoạt, vận động và điều hòa tinh thần. Mục đích nhằm duy trì sự cân bằng âm dương, điều hòa khí huyết, tăng cường chính khí và nâng cao sức đề kháng, thuận theo quy luật tự nhiên: Xuân sinh (sinh sôi nảy nở) - Hạ trưởng (phát triển, sinh trưởng) - Thu liễm (giữ lại, kiềm lại) - Đông tàng (giữ cất bên trong để chuyển hóa và quay trở lại quy trình xuân sinh).
Bác sĩ Trần Thị Thanh Huyền
Bình luận (0)