4 khu vực di dời để tái thiết khi Hà Nội điều chỉnh quy hoạch sông Hồng

Ưu tiên bảo tồn khu vực lõi làng nghề truyền thống

Trong Quyết định số 6075 phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở) vừa được Chủ tịch UBND TP.Hà Nội ban hành, thành phố nêu nguyên tắc tổ chức không gian theo lớp, thấp dần về phía bờ sông.

ẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG

Một trong những nguyên tắc phát triển đô thị trong phạm vi hơn 11.400 ha là xác định các khu vực cần di dời để tái thiết, gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và tổ chức không gian theo quy hoạch.

Theo đó, có 4 nhóm khu vực được xác định phải di dời để tái thiết, gồm: các khu vực không đảm bảo an toàn thoát lũ; các khu vực nằm trong phạm vi mở đường giao thông như trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông và công trình hạ tầng; các khu vực nằm trong không gian trung tâm, động lực phát triển của toàn bộ trục không gian cảnh quan sông Hồng; các khu vực thuộc phạm vi thực hiện dự án phục vụ tái định cư.

Trong đó, đối với nhóm khu vực phải di dời nằm trong không gian trung tâm, động lực phát triển, TP.Hà Nội cho biết, phạm vi được xác định bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy và một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.

Với nhóm khu vực thuộc phạm vi thực hiện các dự án phục vụ tái định cư, thành phố xác định gồm các khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.

Đáng chú ý, việc sắp xếp, tổ chức lại không gian ven sông Hồng có nhiều khu dân cư hình thành lâu đời, làng nghề truyền thống… sẽ không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê.

Thành phố yêu cầu phân loại khu vực ngoài đê sông Hồng theo điều kiện thực tế, trong đó có các khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu như phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường; khu vực tái thiết đô thị.

Các căn cứ để phân loại gồm: mức độ an toàn phòng, chống và thoát lũ; phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ, nút giao thông và công trình hạ tầng; khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường; giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống; chất lượng hạ tầng hiện hữu cũng như vị trí trong cấu trúc phát triển đô thị mới.

Đối với những làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, thành phố sẽ ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.

Theo kết quả rà soát của Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, có 12 cụm làng nằm trong phạm vi điều chỉnh quy hoạch sông Hồng.

ẢNH: VIỆN QUY HOẠCH XÂY DỰNG HÀ NỘI

Cũng theo quyết định, các di tích lịch sử, văn hóa và địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng kháng chiến, kể cả đã xếp hạng hoặc chưa xếp hạng cũng được Hà Nội đặt ra yêu cầu bảo tồn gắn với cộng đồng dân cư.

TP.Hà Nội cho biết, quá trình triển khai tiếp theo sẽ tiếp tục rà soát, xác định cụ thể các giải pháp quy hoạch, cải tạo, chỉnh trang có điều kiện hoặc di dời để tái thiết. Các giải pháp này phải gắn với quy định về quy hoạch kiến trúc, hạ tầng đặc thù được cụ thể hóa trong quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư.

Quy hoạch sông Hồng thích ứng với ngập lũ

Bên cạnh việc sắp xếp lại khu dân cư, trong quy hoạch sông Hồng, Hà Nội cũng đặt ra nguyên tắc tổ chức không gian theo địa hình tự nhiên và chế độ ngập.

Theo đó, không gian được phân lớp từ mặt nước, bãi sông đến các khu chức năng đô thị, trong đó có công viên ngập nước, công viên bán ngập, không gian sinh hoạt cộng đồng thích ứng với lũ và các khu vực được phép xây dựng có điều kiện.

Đặc biệt, Hà Nội sẽ không sử dụng một cao độ chung để xác định điều kiện an toàn xây dựng cho toàn bộ phân khu.

Cụ thể, tại cao độ trên 11,5 m, các công trình được áp dụng giải pháp xây dựng thông thường. Khu vực có cao độ từ 9,5 - 11,5 m được bố trí các công trình thích ứng, chấp nhận ngập như nhà nổi, nhà sàn; đồng thời ưu tiên không gian công viên vui chơi, giải trí và sinh hoạt cộng đồng.

Với khu vực có cao độ từ 7,5 - 9,5 m, quy hoạch ưu tiên xây dựng đường bộ và các loại hình công viên ven sông bán ngập.

Trong khi đó, những khu vực dưới cao độ 7,5 m chủ yếu bố trí đường dạo và các loại hình công viên ngập nước. Những trường hợp khác sẽ tiếp tục được nghiên cứu trên cơ sở điều kiện thực tế, bảo đảm an toàn thoát lũ và các quy định về đê điều.

Quy hoạch cũng đặt yêu cầu kết nối không gian làng xóm hiện hữu với các khu đô thị mới thông qua hệ thống giao thông, cây xanh, mặt nước và công trình công cộng. Việc chuyển tiếp giữa hai không gian phải bảo đảm hài hòa về tầng cao, mật độ, hình thức kiến trúc và điều kiện tiếp cận của người dân.

Một nguyên tắc đáng chú ý khác là tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan dựa trên phân vùng rủi ro thiên tai, điều kiện địa hình và khả năng thoát lũ. Những khu vực có nguy cơ rủi ro rất cao được ưu tiên duy trì không gian thoát lũ, mặt nước, cây xanh, sinh thái và nông nghiệp, hạn chế xây dựng mới. Tại khu vực có nguy cơ rủi ro cao, quy hoạch ưu tiên các chức năng ít nhạy cảm với ngập, đồng thời kiểm soát chặt mật độ, quy mô và chiều cao công trình.

Việc phát triển các chức năng đô thị phải gắn với yêu cầu an toàn, khả năng đáp ứng của hạ tầng và kết quả tính toán thủy văn, thủy lực được cấp có thẩm quyền chấp thuận.