40 năm Báo Thanh Niên - Dấu ấn Đổi mới: Người bạn tin cậy

ảnh: Tuấn Minh

Giữ "hồn cốt" báo chí, nâng vai trò phản biện

Nhìn lại chặng đường phát triển 40 năm qua, Báo Thanh Niên đã khẳng định được vị thế đáng kể trong hệ thống báo chí cách mạng. Từ một tờ tuần tin khi ra đời, Báo Thanh Niên nhanh chóng vươn lên nhóm nhật báo có số lượng phát hành lớn nhất, gây dựng niềm tin rộng rãi trong xã hội bằng khả năng phản ánh trung thực, sắc sảo và kịp thời những vấn đề thời sự trong nước và quốc tế. Ở nhiều sự kiện quan trọng của đất nước, Thanh Niên luôn thể hiện bản lĩnh nghề nghiệp, tinh thần nhập cuộc và góc nhìn độc lập, có trách nhiệm. Điều đó không chỉ tạo dấu ấn chuyên môn mà còn góp phần củng cố vai trò của báo chí chính thống trong dẫn dắt và định hướng dư luận.

Ảnh: Gia Hân

Bước vào thời kỳ truyền thông số, Báo Thanh Niên tiếp tục chứng minh năng lực thích ứng khi chuyển đổi từ mô hình báo in truyền thống sang hệ sinh thái đa nền tảng. Việc phát triển mạnh báo điện tử cùng các kênh thông tin trên mạng xã hội, video và đa phương tiện cho thấy tư duy đổi mới của tòa soạn trước một môi trường truyền thông phân mảnh và cạnh tranh gay gắt. Nhiều sản phẩm nội dung đạt sức lan tỏa cao mà vẫn duy trì chuẩn mực nghề nghiệp, góp phần bảo đảm vai trò của cơ quan báo chí chính thống trong bối cảnh xuất hiện nhiều nguồn tin phi chính thống và khó kiểm chứng.

Tuy nhiên, giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu cao hơn, không chỉ đối với Báo Thanh Niên mà đối với toàn bộ hệ thống báo chí cả nước. Quốc hội hiện đang xem xét dự án luật Báo chí (sửa đổi) với mục tiêu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho một nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại và thích ứng với sự phát triển nhanh của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Những yêu cầu về tính chính xác, trách nhiệm xã hội, năng lực quản trị tòa soạn và cơ chế bảo đảm an toàn thông tin sẽ ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc, không phải lựa chọn.

Tôi cho rằng Báo Thanh Niên cần tiếp tục phát huy những giá trị đã tạo nên thương hiệu trong 40 năm qua, đồng thời đặt trọng tâm vào một số định hướng lớn. Trước hết là giữ vững "hồn cốt" báo chí trong cuộc đua công nghệ. Báo Thanh Niên cần xây dựng chiến lược nội dung dựa trên độ tin cậy và tính nhân văn - những giá trị cốt lõi để giữ chân độc giả và tạo nên uy tín của báo chí cách mạng. Báo Thanh Niên cần tiếp tục là "bộ lọc" thông tin chuẩn xác, chống lại tin giả (fake news), giữ vai trò định hướng dư luận bằng những tác phẩm báo chí dữ liệu sâu sắc và trách nhiệm.

Cùng đó, với uy tín sẵn có, Báo Thanh Niên cần nâng tầm vai trò phản biện xã hội. Báo chí không chỉ đưa tin về các đạo luật, mà cần trở thành kênh thông tin hai chiều hiệu quả: chuyển tải hơi thở cuộc sống, tâm tư của cử tri - đặc biệt là giới trẻ, lực lượng rường cột của nước nhà - đến với Quốc hội; đồng thời lan tỏa, giải thích chính sách pháp luật một cách dễ hiểu, hấp dẫn đến người dân. Báo Thanh Niên cũng cần nâng cao năng lực chuyển đổi số thông qua mô hình tòa soạn hội tụ, sản xuất nội dung đa nền tảng, các bài viết chuyên sâu, khai thác dữ liệu độc quyền, chủ động nghiên cứu các mô hình thu phí nội dung, tiên phong trong mô hình kinh tế báo chí số…

Bên cạnh nhiệm vụ thông tin, với truyền thống đã có, Báo Thanh Niên cần tiếp tục các hoạt động xã hội theo hướng bền vững, tham gia tích cực vào việc hỗ trợ thanh niên trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo… đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển của đất nước. Tôi tin rằng với truyền thống gần 40 năm, cùng khát vọng đổi mới và tinh thần dấn thân đặc thù của đội ngũ làm Báo Thanh Niên, tờ báo sẽ tiếp tục giữ vai trò tiên phong, vững vàng đồng hành cùng đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Ông Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội Quốc hội

sứ mệnh tiên phong trong kỷ nguyên số

Tôi là người đã gắn bó với Báo Thanh Niên từ những ngày đầu thành lập, từng trực tiếp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thuở ban sơ; chứng kiến sự chuyển mình từ Tuần tin Thanh Niên thành tờ báo Thanh Niên lớn mạnh của ngày hôm nay. Tôi luôn là một độc giả trung thành của báo.

Ảnh: Ngọc Thắng

Nhìn lại chặng đường 40 năm qua, tôi rất vui và tự hào vì Báo Thanh Niên ngày một lớn mạnh. Tôi đánh giá cao sự phát triển vượt bậc của tờ báo với nội dung phong phú, luôn mang lại những thông tin bổ ích. Đối với nhiều thế hệ người Việt trẻ, Báo Thanh Niên không chỉ là một kênh tin tức mà còn là người bạn đồng hành trong quá trình "lập thân, lập nghiệp". Với tư cách là diễn đàn của Hội Liên hiệp Thanh niên VN, báo đã làm tốt vai trò cầu nối, truyền tải đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời trang bị kiến thức pháp luật và kinh nghiệm sống quý báu cho giới trẻ.

Đặc biệt, trong bối cảnh bùng nổ của mạng xã hội, khi thông tin trở nên hỗn loạn, giá trị cốt lõi của Thanh Niên vẫn là sự "xác thực, tin cậy và bổ ích". Đây chính là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho bạn đọc trẻ giữa dòng chảy thông tin đa chiều.

Trong kỷ nguyên kỹ thuật số và bối cảnh đất nước đang vươn mình mạnh mẽ, giới trẻ có cơ hội tiếp cận tri thức mới nhưng cũng đối mặt với nhiều nguy cơ từ những thông tin tiêu cực, độc hại. Vì vậy, trách nhiệm của Báo Thanh Niên là phải trở thành "bộ lọc" an toàn, lãnh trách nhiệm trước các bậc phụ huynh và xã hội để mang đến những thông tin "đúng và tốt".

Tôi cho rằng Báo Thanh Niên cần hiện đại hơn, đẹp hơn và nhanh nhạy hơn nhờ công nghệ, nhưng không được đánh mất đi "phần hồn". Báo phải trở nên thân thiết, sâu lắng, thấu hiểu thực tế cuộc sống và tâm lý thanh niên. Báo cần khuyến khích những điển hình tiên tiến, đồng thời dũng cảm phản biện những xu hướng lệch lạc. Đặc biệt báo cần tiên phong trong kỷ nguyên số để ngày càng thu hút được đông đảo độc giả trẻ.

Tôi tin rằng, bằng uy tín và ảnh hưởng của mình, Báo Thanh Niên sẽ tiếp tục cổ vũ thế hệ trẻ tham gia tích cực vào các kế hoạch lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần quan trọng vào công cuộc phát triển hùng cường của đất nước VN.

Ông Hà Quang Dự (nguyên Ủy viên T.Ư Đảng, nguyên Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn)

Thanh Niên ngày càng được giới trẻ tin yêu

Với tôi, Báo Thanh Niên luôn là địa chỉ đỏ, tin cậy không chỉ để thanh niên VN trong nước mà ở nước ngoài hằng ngày truy cập, cập nhật tin tức. Với cách làm báo có nội dung hấp dẫn, mới lạ, đậm chất thanh niên, thường xuyên thay đổi làm mới bản thân, Thanh Niên luôn giữ cho mình được lượng độc giả lớn và ngày càng được giới trẻ tin yêu, gửi gắm tâm tư, nguyện vọng của mình.

Ảnh: NVCC

Không chỉ với thanh niên ở trong nước mà với đông đảo lực lượng thanh niên VN ở nước ngoài, việc được xuất hiện trên tờ báo này, dù chỉ là một đóng góp ý kiến rất nhỏ cũng mang lại sự tự hào cho mỗi cá nhân, bởi họ biết ý kiến của mình được ghi nhận và là động lực để phát huy vai trò làm chủ đất nước của mình.

Đây cũng là kênh để thanh niên VN ở nước ngoài tiếp cận được với những nguồn thông tin sạch, chính thống; giúp định hướng tư tưởng, giáo dục chính trị cho thanh niên VN ở nước ngoài, góp phần nâng cao sức đề kháng cá nhân trước những nguồn thông tin sai lệch, bịa đặt, xuyên tạc, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần, nhận thức và hành động mỗi người.

Hiện nay, lực lượng thanh niên VN ở nước ngoài là nguồn lực nội sinh, mạnh mẽ, luôn sát cánh cùng hàng triệu thanh niên trong nước, sẵn sàng tham gia vào công cuộc kiến quốc, tạo sức bật cho đất nước trong kỷ nguyên mới. Do đó, đồng hành cùng với công cuộc tìm kiếm, thu hút và gìn giữ nhân tài, Thanh Niên cũng thúc đẩy đăng tải những đề xuất, kiến nghị, sáng kiến hay của thanh niên VN ở nước ngoài.

Tôi mong rằng báo sẽ luôn đồng hành cùng thanh niên để viết tiếp những trang sử vàng của đất nước, kiên định với mục tiêu, phương châm, hành động, tất cả vì lợi ích cao nhất của quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của nhân dân.

PGS-TS Trần Lê Hưng (giảng viên Trường kỹ sư Paris, ĐH Gustave Eiffel, Pháp)

Tiếp tục tinh thần đổi mới của 40 năm qua

Báo Thanh Niên đã trải qua một chặng đường dài 40 năm hình thành và phát triển. Đây có thể nói là một hành trình khá đặc biệt. Tờ báo ra đời đúng vào thời điểm đất nước bước vào công cuộc đổi mới năm 1986 nên hành trình của Báo Thanh Niên song hành và phản ánh trọn vẹn chân dung một lớp thanh niên của thời kỳ đổi mới và thành tựu to lớn trong công cuộc đổi mới của đất nước qua 40 năm qua.

Ảnh: Ngọc Thắng

Tờ báo Thanh Niên ra đời trong năm đất nước chuyển mình đổi mới thì phải luôn mang trong mình sứ mệnh của sự nghiệp đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Đó không phải khẩu hiệu mà là một đòi hỏi mang tính sống còn. Nhìn lại chặng đường 40 năm đã đi qua không chỉ để nhìn lại thành quả mà là dịp để nhìn lại chính bản thân tờ báo với những tồn tại, hạn chế, bất cập, thấy rõ điều gì cần tiếp tục điều chỉnh, đổi mới để khẳng định vị thế tờ báo của lớp thanh niên năng động, sáng tạo đầy nhiệt huyết và luôn dấn thân vì nghĩa lớn.

Là diễn đàn của Hội Liên hiệp Thanh niên VN, Báo Thanh Niên trước hết là tờ báo của thanh niên. Đây không chỉ là "tiếng nói của thanh niên", mà còn là diễn đàn đoàn kết, tập hợp rộng rãi thanh niên thuộc mọi tầng lớp, lứa tuổi, không phân biệt tôn giáo, nghề nghiệp hay môi trường sống. Điều này đòi hỏi Báo Thanh Niên phải thực sự hiểu thanh niên, phản ánh được suy nghĩ, tâm tư, nguyện vọng của thanh niên để mọi thanh niên đều nhận thấy tờ báo là đại diện, là chỗ dựa, là "hơi thở" của chính mình. Muốn vậy, Báo Thanh Niên phải luôn bám sát thực tiễn cuộc sống, theo sát từng hoạt động của thanh niên, hiểu được những gì thanh niên đang quan tâm, băn khoăn, mong muốn, phản ánh những gì thanh niên đang cần và bảo vệ cho được quyền lợi hợp pháp, chính đáng của thanh niên.

Với niềm tin yêu của bạn đọc và bề dày truyền thống của mình, Báo Thanh Niên phải tiếp tục theo đuổi sứ mệnh phát hiện, tôn vinh cái đúng, cái tốt, đồng thời kiên định bản lĩnh phê phán, lên tiếng đấu tranh với cái sai, cái xấu. Hiện nay, cái đúng, điều tốt, nét đẹp trong hành vi của nhiều bạn trẻ, từng con người đôi khi diễn ra âm thầm lặng lẽ trong cuộc sống đời thường ít ai biết tới. Báo chí có trách nhiệm soi rọi vào những điều tích cực đó, giới thiệu họ lên mặt báo để tạo sự lan tỏa và sức thuyết phục. Viết về người tốt việc tốt không phải là chuyện mới, nhưng trong bối cảnh hôm nay, cách thể hiện phải mới: chân thực hơn, cụ thể hơn, giàu sức gợi mở hơn. Sức mạnh nêu gương chỉ thật sự thuyết phục khi được kể bằng câu chuyện của những con người thật, những việc làm thật, truyền cảm hứng thật.

Cùng với phát hiện, tôn vinh điều tốt, Báo Thanh Niên còn phải phát huy truyền thống dấn thân, không né tránh trước cái xấu, cái sai, đặc biệt trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Những vụ việc, những vấn đề từng được Báo Thanh Niên phản ánh đã cho thấy bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của tờ báo. Nhưng bối cảnh hiện nay cái xấu, cái sai phức tạp hơn nhiều; sai phạm tinh vi hơn, được che chắn, bảo bọc chắc chắn hơn. Trong môi trường ấy, báo chí càng cần thể hiện bản lĩnh đấu tranh để bảo vệ sự liêm chính của đời sống xã hội, nhất là với đối tượng bạn đọc là thanh niên - những người dễ bị ảnh hưởng bởi mặt trái thông tin. Báo Thanh Niên phải là tờ báo góp phần uốn nắn lối sống, cách nghĩ lệch lạc ở một bộ phận thanh niên, giúp người trẻ tin rằng: cái đúng, điều tốt sẽ được bảo vệ; cái sai, điều xấu sẽ bị phát hiện xử lý.

Hiện nay cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã thay đổi hoàn toàn cách người dân tiếp nhận thông tin. Báo giấy không còn là kênh chính; báo điện tử, nền tảng số và mạng xã hội mới là "mặt trận" quyết định. Người dân có thể ghi hình, tường thuật và đăng tải thông tin tức thời, sống động, chân thực mọi góc độ của cuộc sống nhanh hơn báo chí chuyên nghiệp. Điều đó đặt báo chí vào thế cạnh tranh chưa từng có. Trong bối cảnh đó, tờ báo không thể cạnh tranh bằng tốc độ, mà bằng giá trị. Giá trị ấy nằm ở độ tin cậy, chiều sâu thông tin, chất lượng phân tích và bản lĩnh chính trị - nghề nghiệp. Đồng thời, Báo Thanh Niên cũng cần giữ những giá trị riêng có của mình trong hoạt động xã hội như học bổng Nguyễn Thái Bình, chương trình "Cùng con đi tiếp cuộc đời"… để tiếp tục mở rộng ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.

40 năm là dấu mốc đáng tự hào, nhưng cũng là lời nhắc để Báo Thanh Niên tự soi, tự sửa và tiếp tục hành trình đổi mới của chính mình. Với nền tảng đã gây dựng, cùng tinh thần dấn thân và bản lĩnh đã được khẳng định, Báo Thanh Niên nhất định phải vững vàng, tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới với tâm thế của một tờ báo trẻ, hiện đại, giàu trách nhiệm xã hội - tờ báo xứng đáng là bạn đồng hành của thanh niên.

Ông Nguyễn Thái Học , Phó bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể T.Ư

Cần định vị mình như một "thanh niên trí thức"

Từ khi biết đến Báo Thanh Niên, tôi đặc biệt ấn tượng với các chuyên mục về các gương mặt trẻ tiêu biểu trên các lĩnh vực như học thuật, nghệ thuật, thể thao, khởi nghiệp…góp phần vinh danh tài năng và nỗ lực của giới trẻ VN. Qua đó, Báo đã khơi gợi ý chí vươn lên và tinh thần chinh phục thử thách của các bạn trẻ.

Ảnh: NVCC

Với tôi, Báo Thanh Niên giữ vai trò như một nơi hội tụ tiếng nói của các thế hệ thanh niên và trí thức trẻ dám suy nghĩ, dám dấn thân và dám đấu tranh cho sự tiến bộ của xã hội VN. Trong thời đại bùng nổ thông tin và sự đan xen các giá trị tốt - xấu, Báo Thanh Niên vẫn giữ được định vị như nguồn thông tin chính danh mà thanh niên và trí thức trẻ có thể tin tưởng sử dụng cho các nghiên cứu về chính sách, phản biện xã hội, và phát triển văn hoá.

Tuy nhiên, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc và thách thức của tình hình kinh tế - chính trị toàn cầu, kéo theo sự thay đổi trong nhận thức và xu hướng làm việc của thanh niên và trí thức trẻ. Sự thay đổi này đòi hỏi Báo Thanh Niên có chiến lược định vị mới để thích ứng. Ngoài việc tiếp tục phản ánh thực trạng xã hội và giáo dục tinh thần yêu nước cho thanh niên và trí thức trẻ như hiện nay, Báo Thanh Niên cần định vị mình như một "thanh niên trí thức": một thanh niên có vốn văn hoá sách vở cao, có tinh thần phản biện, có khả năng dẫn dắt.

Để làm được điều đó, Báo Thanh Niên có thể thực hiện một số chuyên mục cần thiết như mở thêm chuyên mục sách mới và bình luận sách. Điều này vô cùng cần thiết và cấp bách cho thế hệ thanh niên VN hiện nay khi văn hoá đọc sách đã dần bị mai một dưới tác động tiêu cực của công nghệ số. Chuyên mục điểm sách hằng tuần sẽ giới thiệu các cuốn sách nghiên cứu về văn hoá, tư tưởng, văn học nghệ thuật được xuất bản ở VN đến thanh niên và trí thức trẻ nhằm mở rộng vốn văn hoá học thuật của họ.

Để đảm bảo được định vị của một tờ báo cung cấp thông tin mang tính chính danh, Báo Thanh Niên nên mở thêm chuyên mục "fact-check" (xác minh thông tin), như một nơi các thông tin giả bị lật tẩy nhằm trả lại giá trị thật cho thông tin. Đây cũng sẽ là một công cụ hiệu quả giúp chống lại các thông tin sai lệch gây hoang mang cho cộng đồng, cũng như các thông tin mang tính chia rẽ xã hội. Một "thanh niên trí thức" là một Thanh Niên có thể phản biện lại tin giả và cung cấp thông tin thật đến với các thanh niên đồng trang lứa.

Với chiến lược định vị "thanh niên trí thức" này, Báo Thanh Niên khác biệt với các đơn vị truyền thông khác trong cùng một phân khúc khi tập trung mạnh vào mảng trí thức hơn là về mảng giải trí và cuộc sống trẻ như hiện nay.

Giáo sư Nguyễn Nhật Nguyên (Viện Kinh doanh Rouen, Đại học đa ngành Rouen Normandy, Pháp)