Ai thiệt hại nhiều nhất từ cú sốc tăng giá bộ nhớ?

Theo báo cáo mới nhất của Counterpoint Research trong quý 1/2026, giá bộ nhớ di động liên tục tăng mạnh trong thời gian qua. Giá DRAM tăng hơn 50% so với quý trước, trong khi giá NAND Flash tăng hơn 90%.

Việc tăng giá đột ngột này khiến thay đổi sâu sắc cấu trúc chi phí linh kiện (BOM) của smartphone. Dữ liệu từ Counterpoint cho thấy các phân khúc cấp thấp đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn cả.

Smartphone giá rẻ bị ảnh hưởng nặng nhất

Chi phí linh kiện của smartphone trong phân khúc giá rẻ (dưới 200 USD) sẽ tăng khoảng 25% so với quý trước. Trong khi phân khúc tầm trung (400 - 600 USD) tăng 11 - 14%. Ở phân khúc cao cấp (trên 800 USD), các sản phẩm phải đối mặt với áp lực chi phí kép từ bộ nhớ dung lượng cao và SoC 2nm. Ví dụ một cấu hình đầu bảng với 16 GB LPDDR5X HKMG + 512 GB UFS 4.1, chi phí linh kiện dự kiến tăng thêm 100 - 150 USD vào quý 2/2026. Khi đó, DRAM và NAND sẽ chiếm lần lượt 23% và 18% tổng chi phí linh kiện.

Ảnh: COUNTERPOINT

Nhà phân tích cấp cao Shenghao Bai của Counterpoint nhận định: "Giá bộ nhớ tăng vọt đang tạo ra tác động mang tính cấu trúc. Trong năm 2026, các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) phải vật lộn để cân bằng chi phí linh kiện, lợi nhuận gộp và mục tiêu doanh số. Những nhà sản xuất phụ thuộc nhiều vào smartphone giá rẻ để giành thị phần sẽ đối mặt với nguy cơ thua lỗ đáng kể trong ngắn hạn".

Chiến lược của các nhà sản xuất

Để giảm thiểu những áp lực này, các nhà sản xuất smartphone đang điều chỉnh chiến lược của họ. Một số công ty đang tối ưu hóa danh mục sản phẩm bằng cách giảm chỉ tiêu số lượng hàng xuất xưởng dự kiến cho các mẫu smartphone giá rẻ. 

Số khác tối ưu hóa cấu hình bằng cách giảm bớt các thông số kỹ thuật không quan trọng để cân bằng chi phí, kiểm soát chặt cấu hình phần cứng. Tuy nhiên, Shenghao lưu ý các biện pháp này chỉ có hiệu quả trong ngắn hạn. Các nhà sản xuất buộc phải tìm đến phương án tối ưu hơn. 

Theo GizmoChina, một số nhà sản xuất Trung Quốc đã lên kế hoạch tăng giá smartphone trong phân khúc giá rẻ. OnePlus bắt đầu áp dụng chiến lược này từ ngày 16.3. Xiaomi đã cắt giảm khoảng 20% đơn hàng linh kiện. Vivo, Honor đang chuẩn bị kế hoạch để tăng giá trong tháng này. Counterpoint Research dự đoán giá smartphone mới ra mắt sau tháng 3 tại Trung Quốc sẽ tăng 15 - 25% so với bản tiền nhiệm trong năm 2025.

Apple, Samsung bất ngờ hưởng lợi

Trong khi đó, hai gã khổng lồ Apple và Samsung đang cho thấy sức chống chịu tốt hơn. Mẫu iPhone 17e mới ra mắt được nâng cấp bộ nhớ cơ bản lên gấp đôi từ 128 GB lên 256 GB nhưng giá không đổi so với bản tiền nhiệm. Còn Samsung giữ được lợi thế cạnh tranh tốt hơn nhờ danh mục sản phẩm trải dài nhiều phân khúc. Điều này giúp hãng linh hoạt tối ưu cấu hình và giá bán, dễ thích ứng hơn khi chi phí linh kiện biến động bất ngờ.

Reuters dẫn báo cáo của hãng nghiên cứu thị trường IDC cho thấy giá bộ nhớ sẽ khiến lượng smartphone xuất xưởng trong năm 2026 sụt giảm mạnh nhất thập kỷ qua. Các nhà sản xuất di động giá rẻ bị ảnh hưởng nhất trong khi Samsung, Apple đang có vị thế tốt để giành thị phần mà các đối thủ bỏ lại. 

Theo IDC, Apple và Samsung đang có vị thế tốt hơn nhờ bảng cân đối kế toán vững mạnh và định vị dải sản phẩm cao cấp. Nhà sản xuất Hàn Quốc có lợi thế lớn nhờ vào sự tích hợp theo chiều dọc: Không chỉ là một thương hiệu điện thoại di động, Samsung còn là "ông lớn" trong sản xuất bộ nhớ. Khi giá bộ nhớ tăng, hãng được hưởng lợi từ cả mảng bán dẫn và di động, từ đó có quyền ưu tiên tiếp cận thị trường và ổn định chi phí. 

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo cuộc khủng hoảng bộ nhớ không chỉ gây ra sự suy giảm tạm thời mà sẽ tái cấu trúc toàn bộ thị trường. "Phân khúc smartphone dưới 100 USD - hiện có khoảng 171 triệu thiết bị - sẽ không còn đem lại lợi nhuận về mặt kinh tế, ngay cả khi giá bộ nhớ ổn định vào giữa năm 2027", Nabila Popal, Giám đốc nghiên cứu cấp cao tại IDC nhận định.