AI và du lịch tự túc lên ngôi, liệu hướng dẫn viên có còn 'đất sống'?

Tại talkshow về vai trò của hướng dẫn viên trong khuôn khổ Ngày hội Du lịch TP.HCM 2026 diễn ra ngày 4.4, phần giao lưu với khán giả thu hút sự chú ý bởi hàng loạt câu hỏi hấp dẫn. Khi du lịch tự túc, AI, Google Maps... ngày càng phổ biến, nhiều bạn trẻ thẳng thắn đặt vấn đề nghề hướng dẫn viên liệu còn "đất sống" hay không.

Đặng Phạm Thị Trang, sinh viên Trường ĐH Văn Hiến (TP.HCM), cho biết hiện nay giới trẻ quen tự đặt vé, lên ChatGPT để lên lịch trình chuyến, chọn điểm đến qua review trên mạng, tự dò đường bằng Google Maps, nên băn khoăn vai trò của hướng dẫn viên sẽ thay đổi thế nào.

ẢNH: AN VY

Cùng mối quan tâm đó, Lê Thị Xuân Quỳnh, sinh viên Trường ĐH Sài Gòn (TP.HCM), chia sẻ bản thân học ngành ngôn ngữ Anh và mong muốn trở thành hướng dẫn viên trong tương lai. Tuy vậy, cô bạn vẫn lo nghề này còn triển vọng hay không và người trẻ cần rèn luyện gì để đủ tự tin bước vào nghề.

Không chỉ sinh viên, một số người đã có chứng chỉ hành nghề cũng bối rối về cách bắt đầu. Chị Phan Hường (35 tuổi), ngụ P.An Khánh (TP.HCM), cho biết dù đã có thẻ hướng dẫn viên và bằng tiếng Nhật, chị vẫn loay hoay chưa biết tìm tour, tiếp cận doanh nghiệp hay bắt đầu từ đâu. Chị cũng băn khoăn khi tuổi không còn quá trẻ, liệu mình có còn cơ hội và được du khách đón nhận hay không.

Những băn khoăn ấy cho thấy sức hút của nghề vẫn còn, nhưng con đường bước vào nghề này không hề dễ dàng.

Công nghệ dẫn đường, không dẫn được cảm xúc

Trả lời những câu hỏi của bạn trẻ, anh Lê Hữu Phước (32 tuổi), làm việc tại Saigontourist, giải 3 Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, cho rằng AI hay công nghệ không thể thay thế hoàn toàn người hướng dẫn viên trong một chương trình tour.

Theo anh Phước, công nghệ có thể hỗ trợ du khách lên lịch trình, xác định điểm đến, tìm đường đi, nhưng mới chỉ dừng ở mức cung cấp thông tin. Còn hướng dẫn viên là người dẫn dắt cảm xúc cho cả hành trình.

Anh Phước nói giá trị của nghề không chỉ nằm ở việc đưa khách đến đúng nơi, mà còn ở cách kể chuyện, truyền tải thông tin, giúp du khách hiểu sâu hơn về vùng đất họ đi qua.

Anh Phước nhấn mạnh một chuyến đi trọn vẹn không đơn thuần là ghé đủ các điểm tham quan, mà còn là cảm giác được đồng hành, được lắng nghe, được kết nối với nơi mình đặt chân tới. Đó là phần việc công nghệ chưa thể làm thay.

ẢNH MINH HỌA: AN VY

Bên cạnh cảm xúc, anh Phước cho rằng trách nhiệm cũng là yếu tố rất khác biệt. AI có thể gợi ý đi đâu, ăn gì, nhưng không thể đứng ra chịu trách nhiệm cho sự an toàn của đoàn khách, không thể lo từng bữa ăn, giấc ngủ hay xử lý khi khách gặp vấn đề sốt, ho, đau bụng...

Trong thực tế, một chuyến đi luôn có thể phát sinh thay đổi vì thời tiết, lịch trình, phương tiện hoặc các sự cố bất ngờ. Anh Phước nói rằng lúc đó, sự linh hoạt, kinh nghiệm và khả năng ứng biến của hướng dẫn viên mới là điều quyết định.

Muốn theo nghề hướng dẫn viên, chỉ mê đi đó đi đây là chưa đủ

Với câu hỏi làm sao để bắt đầu và đi đường dài với nghề, anh Nguyễn Minh Thắng (32 tuổi), làm việc tại Saigontourist, giải nhất Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, cho rằng người mới vào nghề cần chủ động tiếp cận doanh nghiệp qua mạng xã hội, fanpage công ty lữ hành, tham gia câu lạc bộ du lịch hoặc sự kiện chuyên ngành như ngày hội du lịch. Với hướng dẫn viên freelance, nếu làm tốt ở những tour đầu tiên và tạo được ấn tượng đẹp với doanh nghiệp và khách, cơ hội đi tiếp sẽ mở ra.

ẢNH: AN VY

Theo anh Thắng, nghề hướng dẫn viên không chỉ có những hình dung đẹp như được đi nhiều nơi, ở resort sang trọng hay được ăn nhiều món ngon; người làm nghề còn phải đối diện với áp lực kiến thức, khả năng thuyết trình, kỹ năng xử lý tình huống, cường độ làm việc cao... "Người mới thường lo không biết kiến thức của mình đã đủ chưa, có đủ tự tin hay không, nhưng chính quá trình làm nghề sẽ rèn cho họ sự bản lĩnh", anh nói.

Đúc kết từ trải nghiệm thực tế, anh Thắng cho rằng để trở thành một hướng dẫn viên giỏi cần có 3 yếu tố là niềm tin, bản lĩnh và tình yêu nghề. 

Theo anh Thắng, niềm tin sẽ giúp người trẻ dám bước vào nghề, còn bản lĩnh giúp họ đi qua những áp lực và thử thách. Cuối cùng, tình yêu nghề là điều giữ họ ở lại, kể cả khi phải dậy từ 2 - 3 giờ sáng để đi tour, về nhà rất khuya hoặc làm việc với cường độ dày đặc mà vẫn giữ năng lượng tích cực.

Còn chị Trần Thị Thu Hiền (30 tuổi), làm việc tại Vietravel, giải nhì Hội thi Hướng dẫn viên du lịch giỏi TP.HCM năm 2025, cho rằng sức hút của hướng dẫn viên không nằm hoàn toàn ở ngoại hình mà ở cái duyên riêng của mỗi người. Đó có thể là nụ cười, lối nói chuyện duyên dáng, sự hài hước, tử tế hay điềm tĩnh. Vì vậy, người làm nghề không nên tự ti về ngoại hình hay quá lo tuổi tác sẽ trở thành rào cản.

Theo 3 diễn giả, trong bối cảnh khách thích đi tự túc hơn, AI lên ngôi, hướng dẫn viên không mất đi vai trò vốn có, mà họ đang buộc phải chuyên nghiệp, giàu cảm xúc và tạo nhiều giá trị hơn cho du khách bằng chính trải nghiệm, sự tử tế và trách nhiệm của mình.