Ám ảnh tội ác sau vô lăng

TAND TP.Hà Nội vừa tuyên phạt bị cáo Đinh Văn Long (trú tại Phú Thọ) mức án 20 năm tù về tội giết người. Long được xác định là tài xế xe bồn cố tình cán tử vong nữ sinh 15 tuổi hồi tháng 9.2025.

ẢNH: PHÚC BÌNH

Theo cáo buộc, khi xảy ra va chạm giao thông với nữ sinh, Long cho rằng nạn nhân bị thương sẽ phải đền bù số tiền lớn, còn nếu tử vong thì chỉ phải đi tù và không phải đền bù. Do đó, bị cáo quyết định điều khiển xe tiến lên, nữ sinh bị kéo thêm khoảng 10 m, chỉ khi người dân phát hiện và hô hoán thì Long mới dừng lại. Nạn nhân được đưa đi cấp cứu nhưng tử vong.

Vụ án gây phẫn nộ dư luận, bởi hành vi mất nhân tính của bị cáo, đồng thời cũng gợi nhớ đến nhiều vụ tương tự khác, mà ở đó những tài xế gây ra tội ác đều có chung suy nghĩ lệch lạc: thà tông chết người, đi tù, bồi thường 1 lần còn hơn chăm nuôi cả đời.

Như năm 2008, chiếc container do Đặng Hữu Anh Tuấn (trú tại Bình Thuận cũ) điều khiển, xảy ra va chạm, chèn lên người một nữ sinh. Mặc cho nạn nhân kêu cứu và người dân chặn đầu yêu cầu lùi xe, Tuấn vẫn cố tình đạp ga, chèn qua người nạn nhân đến 3 lần, dẫn tới tử vong. Tuấn bị tòa tuyên 18 năm tù về tội giết người.

6 năm sau, Phan Đình Quân (trú tại Hà Tĩnh) điều khiển xe tải đến địa bàn H.Kỳ Anh cũ thì va chạm với xe điện của một nam sinh. Quân dừng xe, xuống xem thì phát hiện nam sinh bị cuốn vào gầm xe, bất tỉnh. Người này liền cho xe tiến lên, đè qua đầu khiến nam sinh tử vong, nên bị tuyên phạt 12 năm tù về tội giết người.

Ba vụ án tuy xảy ra ở các thời điểm, không gian khác nhau, song đều cho thấy sự tàn nhẫn của người thực hiện hành vi phạm tội. Khởi nguồn chỉ là va chạm giao thông với lỗi vô ý, nhưng vì sự toan tính và lệch lạc trong nhận thức, hành vi của họ đã chuyển hóa thành tội ác với lỗi cố ý.

ẢNH: ĐINH HUY

Làm gì để ngăn chặn tội ác?

Ông Trương Việt Toàn, nguyên thẩm phán, Phó chánh tòa hình sự TAND TP.Hà Nội, dẫn thực tế cho thấy trong một số trường hợp, nạn nhân bị tai nạn giao thông không tử vong sẽ được bồi thường về tiền nhiều hơn so với tử vong.

Điều này không xảy ra ở mọi vụ án, mà tùy thuộc vào tính chất, mức độ của từng hoàn cảnh. Thế nhưng, một bộ phận tài xế lại nhìn vào đó và cho rằng "cứ chết thì bồi thường ít hơn, rồi hành động rất vô nhân tính".

Ông Toàn đề xuất nghiên cứu điều chỉnh tăng mức bồi thường đối với người tử vong do tai nạn giao thông. Chẳng hạn, rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng. Mức tiền bồi thường cao sẽ góp phần thay đổi những tài xế có tâm lý lệch lạc.

Còn theo thượng tá, TS Đào Trung Hiếu, chuyên gia nghiên cứu tội phạm học, các vụ án cho thấy tài xế đã có cơ hội cân nhắc trước khi hành động, nhưng họ đã quyết định tước đoạt mạng sống của người khác vì toan tính cá nhân. Do vậy, cần những bản án nghiêm minh, vừa trừng trị hành vi sai phạm, vừa răn đe, giáo dục, phòng ngừa chung.

Song, ông Hiếu cũng nhìn nhận thêm, khi gây tai nạn, nhiều tài xế rơi vào tâm lý hoảng loạn, nhất là lái xe thuê, với nỗi lo bị xử lý trách nhiệm và bồi thường thiệt hại, thậm chí bán nhà, tán gia bại sản… Cùng đó là sự thiếu vắng hệ thống hỗ trợ về pháp lý và bảo hiểm, khiến tài xế cảm thấy "một mình gánh chịu hậu quả", dẫn tới hành động sai lầm.

Vị chuyên gia kiến nghị xây dựng cơ chế bảo hiểm trách nhiệm dân sự thật sự hiệu quả, để tài xế không còn lo sợ "gánh nặng suốt đời" nếu nạn nhân sống sót. Khi người gây tai nạn biết rằng các chi phí điều trị, phục hồi chức năng, hỗ trợ lâu dài cho nạn nhân đã có bảo hiểm chi trả phần lớn, họ sẽ ít có động cơ tiêu cực hơn.

Về lâu dài, ông Hiếu cho rằng, cần đẩy mạnh nội dung giáo dục pháp luật và đạo đức khi đào tạo, sát hạch lái xe, nhất là với xe tải, xe đầu kéo; tập trung vào trách nhiệm cứu giúp người bị nạn, nghĩa vụ pháp lý sau va chạm, hậu quả nếu bỏ mặc nạn nhân…