Áp thuế 0,2% đất bỏ hoang có ngăn được đầu cơ, găm giữ đất?

Tại thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đặt vấn đề: mức 0,2% có làm cho găm giữ đất "tốn kém hơn lợi ích đầu cơ" không?

Ông lấy ví dụ giả định một khu đất dự án giá trị theo bảng giá 1.000 tỉ đồng. Thuế 0,2% là 2 tỉ đồng mỗi năm, chỉ cần giá đất tăng 10% một năm, lợi ích đã là 100 tỉ đồng, trong khi thuế chỉ bằng 2% phần lợi ích đó. Cùng khu đất này, khoản thu bổ sung theo dự thảo nghị định thi hành luật Đất đai đối với năm đầu đã là 20 tỉ đồng, gấp 10 lần tiền thuế.

ẢNH: QUOCHOI

Với mức thuế suất cố định, không lũy tiến, tính trên bảng giá thấp hơn thị trường, đại biểu cho rằng về hình thức là "cao hơn", nhưng về thực chất chưa tạo ra chi phí nắm giữ. Mức 0,2% bằng với thuế cho đất lấn, chiếm, nên chưa tương xứng tính chất hành vi.

Đáng chú ý, theo đại biểu, phạm vi dẫn chiếu rất hẹp khi chỉ coi là đất bỏ hoang khi đất được Nhà nước "giao, cho thuê", gồm hai loại: đất nông nghiệp và đất dự án (trong đó đất nông nghiệp và đất nền, đất ở không phải là đất bỏ hoang). Đây cũng là loại đất đã phải nộp khoản thu bổ sung lũy tiến theo luật Đất đai. 

Do đó đại biểu Hoàng Anh cho rằng mục tiêu chính là chống đầu cơ đất thì chưa chạm tới, trong khi chưa có tiêu chí "không sử dụng" đối với đất ở và dữ liệu đất đai mới có khoảng 23% số thửa đạt chuẩn, chưa đánh giá tác động.

Ngoài ra, ông cũng băn khoăn khi quy định này chồng lấn ngay trong luật thuế. Đất chưa sử dụng theo đúng quy định áp thuế 0,15% trong luật vẫn được giữ nguyên. Tức là cùng một thửa đất chậm sử dụng, áp khoản 6 là 0,15%, áp khoản 8 là 0,2% nhưng luật không nêu rõ áp khoản nào.

Góp ý thêm, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị cần phân vai rõ: luật Đất đai giữ công cụ chế tài với nhà đầu tư chậm tiến độ; luật Thuế là công cụ điều tiết việc nắm giữ đất không sử dụng với mọi chủ thể. Luật chỉ nên giữ khung, còn mức cụ thể phải linh hoạt thay vì chốt cứng 0,2%, khiến mỗi lần thị trường biến động lại phải sửa luật.

Đồng thời, có thể sửa luật theo nguyên tắc thuế suất lũy tiến theo số năm bỏ hoang, trong khung từ 0,2% đến 2%. Giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định thuế suất cụ thể từng năm để không thu chồng, sửa đổi để chỉ còn một quy định thống nhất.

ẢNH: GIA HÂN

Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cho rằng cần xác định rõ trường hợp áp dụng từng mức, phạm vi có bao gồm đất ở hợp pháp của hộ gia đình, cá nhân chưa xây dựng hay không.

Luật cũng cần xác định cơ quan có trách nhiệm kết luận tình trạng sử dụng đất; mốc bắt đầu, kết thúc áp dụng thuế; việc thông báo và giải quyết khi người sử dụng đất không đồng ý. Phải phân biệt chậm sử dụng do chủ đầu tư với chậm do thủ tục của cơ quan nhà nước, chưa bàn giao đất, bất khả kháng hoặc tiến độ phân kỳ được phê duyệt.

Dẫn chiếu sang luật Đất đai, đại biểu Tô Huy Vũ (đoàn Hà Nội) cho rằng thuế suất 0,2% với đất bỏ hoang là đúng mục tiêu, nhưng chưa đủ điều kiện thi hành. Chính cơ quan soạn thảo khi trả lời Bộ Tư pháp, đã thừa nhận luật Đất đai 2024 chưa có khái niệm và tiêu chí đất bỏ hoang.

Ông Vũ cũng chỉ rõ, dự thảo luật Đất đai sửa đổi còn thu một khoản tiền lũy tiến hằng năm với đất dự án chậm sử dụng, nên có nguy cơ thu chồng thuế. Đặc biệt, các báo cáo tổng kết trước đó cũng đã đánh giá mức 0,2% với đất lấn chiếm hiện nay chưa tác động đáng kể đến hành vi nắm giữ đất.

Trước các ý kiến của đại biểu về mức thuế suất đối với đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Tài chính, Bộ NN-MT phối hợp rà soát, quy định rõ tiêu chí để áp dụng thống nhất, khả thi và không chồng chéo với luật Đất đai.