Bà con đồng bào Mông thu tiền tỉ từ cây actiso

Theo bà Cao Thị Hòa Bình, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, bảo vệ thực vật và chăn nuôi, thủy sản tỉnh Lào Cai, tỉnh này đang triển khai kế hoạch phát triển dược liệu giai đoạn 2026 - 2030, trong đó lần đầu xây dựng Bảo tàng Dược liệu số, phục vụ du lịch và quảng bá sản phẩm.

ẢNH: THÚY ANH

Tỉnh hướng đến mục tiêu hình thành vùng nguyên liệu và nhóm sản phẩm dược liệu chiến lược, gắn với chế biến sâu, chăm sóc sức khỏe và xuất khẩu.

Các nhóm dược liệu có tiềm năng xuất khẩu như quế, actiso, xuyên khung, sa nhân... sẽ được ưu tiên quảng bá, gắn với truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn hóa chất lượng và mẫu mã hướng tới thị trường như Nhật, EU...

Riêng với cây actiso, hiện địa phương có khoảng 50 ha vùng trồng đạt chuẩn GACP WHO (thực hành tốt trồng trọt và thu hái, là các tiêu chuẩn kỹ thuật đảm bảo an toàn, chất lượng), là cây dược liệu đầu tiên tại địa phương đạt chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), do Công ty Traphaco phát triển từ 25 năm qua.

Theo ước tính của đơn vị thu mua, với khả năng cung cấp khoảng 2.500 tấn lá tươi actiso mỗi năm, các hộ dân ở Sa Pa thu về khoảng hơn 5 tỉ đồng/năm.

Ngoài ra, nhờ duy trì được liên tục tiêu chuẩn WHO về trồng trọt, thu hái, không chỉ có nguồn thu từ cung cấp lá tươi, các phần rễ, thân cây và hoa actiso cũng được thương mại hóa rất tốt, đem lại nguồn thu tương tương ứng với lá tươi, do đó tổng thu của bà con khoảng 11,5 tỉ đồng/năm từ vùng trồng actiso tại Sa Pa.

Nhờ có hàm lượng hoạt chất cao, actiso không chỉ là dược liệu phục vụ sản phẩm sản xuất đông dược cao cấp, cao atiso Sa Pa từ dược liệu này đã đạt OCOP 5 sao, góp phần hình thành chuỗi giá trị xanh, tạo sinh kế cho người dân địa phương, liên kết từ vùng trồng bền vững đến sản xuất xanh.

"Đặc tính actiso tại Sa Pa có hoạt chất cao hơn hẳn so với các vùng trồng khác, do đó, các sản phẩm đông dược sử dụng nguyên liệu là actiso Sa Pa cho chất lượng rất tốt, ổn định", ông Nguyễn Huy Văn, Phó tổng giám đốc Traphaco, đánh giá qua thực tế các nghiên cứu về cây dược liệu này.

Chia sẻ thêm về phát triển bảo tồn dược liệu gắn với phát triển kinh tế bền vững, bà Bình cho biết, thời gian tới, Bảo tàng Dược liệu tại Lào Cai được xây dựng trên nền tảng số, sẽ hình thành bộ nhận diện chung, chỉ dẫn địa lý cho dược liệu địa phương, dự kiến số hóa gần 1.000 loài, giới thiệu hệ sinh thái cây thuốc dưới tán rừng, trên đất lâm nghiệp và nông nghiệp, gắn với bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển du lịch sinh thái tại địa phương.