Bài toán then chốt

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo tại phiên họp chuyên đề về công tác chuyển đổi số trong hệ thống chính trị do Ban Chỉ đạo T.Ư về phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Ban Chỉ đạo) tổ chức ngày 25.6.

Với công nghệ ngày nay, việc xây dựng hạ tầng dữ liệu không khó. Sự chuẩn hóa, tính đồng bộ và liên thông về dữ liệu đóng vai trò để tối ưu hóa hiệu quả của một hệ thống dữ liệu, nhất là đối với một hệ thống như cơ sở dữ liệu quốc gia như VN đang hoàn thiện.

Trong thực tế, mỗi ngành như y tế, giáo dục, đất đai, tư pháp, bảo hiểm… thường xây dựng cơ sở dữ liệu theo nhu cầu riêng. Tuy nhiên, nếu mã hóa không đồng bộ từ những cơ sở dữ liệu cơ bản như: tên tuổi, giới tính, địa chỉ… thì dữ liệu của các ngành không thể "nói chuyện" được với nhau. Vì thế, việc chuẩn hóa giúp dữ liệu của các ngành có thể hỗ trợ, đồng bộ để hạn chế tối đa tình trạng sử dụng các cách thức thủ công. Thêm vào đó, khi có bộ tiêu chuẩn chung về cấu trúc, kiểu dữ liệu, danh mục… thì góp phần hạn chế phần lớn dữ liệu sai sót, trùng lặp, thiếu đồng bộ - vốn là điều kiện tiên quyết để phát triển các mô hình dữ liệu lớn hỗ trợ cho việc tổng hợp, khai thác, phân tích hoặc tích hợp các công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) về sau. Việc chuẩn hóa còn cho phép tái sử dụng dữ liệu gốc như thông tin công dân, doanh nghiệp làm dữ liệu nền, thay vì mỗi ngành tự thu thập các thông tin cơ sở giống nhau. Như thế, dữ liệu liên thông dễ dàng hơn, người dân không phải khai báo lại nhiều lần, thủ tục được tự động hóa, dữ liệu được dùng làm căn cứ xác thực giữa các cơ quan. Tất cả giúp tăng nhanh về hiệu quả dịch vụ công và trải nghiệm người dân, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí hoàn thiện hệ thống dữ liệu.

Không chỉ vậy, việc chuẩn hóa kèm theo quy định về phân loại, phân quyền, nhật ký truy cập… giúp kiểm soát an toàn thông tin trên toàn hệ thống thay vì mỗi nơi một kiểu, nhằm hướng đến sự thống nhất về nền tảng quản trị và bảo mật thống nhất.

Nhưng để giải quyết bài toán then chốt trên thì không phải đến từ máy móc mà bắt nguồn từ chính con người và cách tổ chức công việc. Song song việc xây dựng khung tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, chúng ta cần triển khai quy trình làm việc cho từng thành phần liên quan đến từ các chi tiết cơ bản nhất ở cấp đơn vị. Những yếu này đều đến từ con người và năng lực tổ chức hệ thống, quy trình làm việc, chứ công nghệ khó có thể thay thế. Vì vậy, bài toán then chốt của hệ thống vẫn nằm ở con người.