Bản sắc và vị thế Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế (10.8.1956 - 10.8.2026), Báo Thanh Niên đã có cuộc phỏng vấn đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM, về những chiến công nổi bật, thách thức và yêu cầu xây dựng lực lượng đáp ứng nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm kinh tế trong tình hình mới.

ẢNH: PHẠM DŨNG

* Thưa đại tá, trải qua 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, theo ông đâu là những giá trị truyền thống cốt lõi làm nên bản sắc và sức mạnh của lực lượng cảnh sát kinh tế?

- Đại tá Ngô Thuận Lăng: Trải qua 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát kinh tế toàn quốc nói chung và lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM nói riêng đã không ngừng khẳng định vị trí, vai trò, lập nhiều chiến công, đóng góp quan trọng vào thành tích chung của lực lượng Công an nhân dân.

Để có được những kết quả đó và từng bước xây dựng nên bản sắc của lực lượng Cảnh sát kinh tế, trước hết phải nói đến sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo Bộ Công an, Đảng ủy - Ban giám đốc Công an TP.HCM cùng sự quyết liệt, sâu sát của các cấp lãnh đạo qua từng thời kỳ và sự cống hiến, hy sinh của các thế hệ đi trước.

Một yếu tố quan trọng khác là tinh thần đoàn kết, thống nhất trong tập thể Đảng ủy - Ban Chỉ huy Phòng Cảnh sát kinh tế. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, chúng tôi đã chủ động tham mưu cho Đảng ủy - Ban giám đốc Công an TP.HCM xây dựng và triển khai các kế hoạch, chuyên đề trọng tâm, khoa học với nhiều giải pháp phù hợp với tình hình thực tế, tập trung vào những lĩnh vực trọng điểm, phức tạp.

Các chỉ đạo, mệnh lệnh của Đảng ủy - Ban giám đốc Công an TP.HCM và Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra đều được chúng tôi tổ chức triển khai nghiêm túc, khoa học và sát với thực tiễn. Tập thể cán bộ, chiến sĩ các đội nghiệp vụ luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo, quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ; đồng thời không ngại khó khăn, gian khổ, nỗ lực hoàn thành tốt chức trách được giao.

Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM cũng nhận được sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của các đơn vị nghiệp vụ Công an thành phố trong các mặt công tác chuyên môn; sự phối hợp nhịp nhàng của các cơ quan tố tụng (Viện Kiểm sát, Tòa án nhân dân thành phố…) trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử; sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân, các tổ chức, doanh nghiệp và của các cơ quan truyền thông, báo chí trong thực thi nhiệm vụ.

Đó không chỉ là nguồn động viên, khích lệ lớn đối với cán bộ, chiến sĩ mà còn là sự nhắc nhở về trách nhiệm, bản lĩnh của lực lượng Cảnh sát kinh tế. Sự tin tưởng của các cấp lãnh đạo và nhân dân chính là động lực để mỗi cán bộ, chiến sĩ tiếp tục nỗ lực, phấn đấu, hoàn thành tốt hơn nữa nhiệm vụ được giao, góp phần giữ vững trật tự, an toàn xã hội và xây dựng lực lượng Công an nhân dân ngày càng trong sạch, vững mạnh.

* Đại tá có thể chia sẻ những dấu ấn nổi bật của lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM trong những năm gần đây?

- Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, kinh tế - xã hội phát triển nhanh, cùng với quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm kinh tế cũng thay đổi theo chiều hướng tinh vi, phức tạp hơn. 

Điều này đặt ra những thách thức mới đối với công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng công an nói chung và của lực lượng Cảnh sát kinh tế nói riêng. Trước tình hình đó, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố đã chủ động trong công tác tổng kết, dự báo tình hình, thay đổi tư duy, biện pháp công tác để kịp thời thích ứng với thực tiễn.

Thời gian qua, chúng tôi đã tập trung đấu tranh và đạt nhiều kết quả nổi bật trên nhiều lĩnh vực, từ buôn lậu, vận chuyển, buôn bán hàng cấm, sản xuất, buôn bán hàng giả đến đấu tranh với các loại tội phạm trong lĩnh vực quản lý nhà nước, đầu tư công, tham nhũng, lãng phí và tội phạm về môi trường.

ẢNH: PHÒNG CẢNH SÁT KINH TẾ CÔNG AN TP.HCM

Nếu trước đây công tác đấu tranh chủ yếu tập trung xử lý từng vụ việc cụ thể thì những năm gần đây, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã chuyển mạnh sang đấu tranh theo lĩnh vực, chuyên đề; tập trung vào những vấn đề nổi lên, có tính phức tạp và tác động mạnh đến đời sống kinh tế - xã hội. Qua đó, nhiều chuyên án lớn được triển khai và triệt phá, tạo hiệu ứng lan tỏa, góp phần nâng cao tính răn đe, phòng ngừa tội phạm.

Những kết quả, chiến công trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm kinh tế, buôn lậu, tham nhũng, môi trường đã được lãnh đạo Bộ Công an và Ban giám đốc Công an TP.HCM ghi nhận, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của lực lượng Cảnh sát kinh tế trong công tác bảo đảm trật tự quản lý kinh tế, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Trong đó đã chủ động phát hiện, xử lý những phương thức phạm tội mới trên không gian mạng, các sàn thương mại điện tử, lợi dụng công nghệ và AI, cho thấy khả năng thích ứng, chủ động trong đấu tranh với sự chuyển dịch rất nhanh của tội phạm kinh tế hiện nay.

Trong năm qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc và trực tiếp là Phó giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM đã tập trung triển khai nhiều chuyên đề, kế hoạch để đấu tranh với tội phạm kinh tế, qua đó đã phát hiện, xử lý nhiều vụ án lớn, điển hình.

Trong đó, có thể kể đến các vụ án liên quan đến hoạt động kinh doanh, pha chế, buôn bán xăng và dung môi để sản xuất xăng giả; các vụ án sản xuất, buôn bán thuốc tân dược giả với quy mô lớn, thu lợi bất chính hàng trăm tỉ đồng.

Trên lĩnh vực an toàn thực phẩm, lực lượng Cảnh sát kinh tế cũng phát hiện, đấu tranh nhiều vụ án liên quan đến sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, trong đó có các vụ sản xuất thịt bò giả, sử dụng chất cấm để chế biến, bảo quản ốc bươu và các sản phẩm thực phẩm khác trước khi đưa ra thị trường.

Bên cạnh đó, lực lượng còn tập trung đấu tranh với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, triệt phá nhiều đường dây hoạt động trên các địa bàn khác nhau, từ khu vực trung tâm TP.HCM đến địa bàn Bình Dương, Vũng Tàu trước đây.

Qua công tác đấu tranh, Phòng Cảnh sát kinh tế đã bóc gỡ nhiều đường dây, xử lý hơn 40 vụ án và 50 bị can, thu giữ hàng trăm ngàn sản phẩm, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Những kết quả trên cho thấy sự chủ động đi trước, thay đổi kịp thời, khoa học về công tác dự báo, công tác nghiệp vụ, phương pháp đấu tranh của lực lượng Cảnh sát kinh tế đã mang lại hiệu quả tích cực, việc tập trung đấu tranh, xử lý mạnh trong các lĩnh vực có nguy cơ, tác động lớn đến đời sống kinh tế - xã hội đã góp phần ngăn chặn, triệt xóa các đường dây, tổ chức tội phạm có tính chất liên tỉnh, quy mô lớn.

* Đấu tranh với tội phạm kinh tế thường được ví như một cuộc chiến không tiếng súng nhưng vô cùng phức tạp. Vậy những khó khăn, áp lực mà cán bộ, chiến sĩ lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM đang phải đối mặt hiện nay là gì, thưa ông?

- Đối với mỗi lực lượng trong Công an nhân dân, từ Cảnh sát hình sự, Cảnh sát ma túy đến Cảnh sát kinh tế, mỗi "mặt trận" đều có những khó khăn, phức tạp riêng. Đối với lực lượng Cảnh sát kinh tế, trong quá trình đấu tranh với tội phạm, chúng tôi cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức.

Trước hết, tội phạm kinh tế ngày càng có xu hướng lợi dụng "kẽ hở" trong công tác quản lý nhà nước để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Nhiều đối tượng có kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh, tài chính, đầu tư, đồng thời tận dụng sự phát triển của công nghệ và nền tảng số để che giấu hành vi phạm tội.

Vì vậy, công tác đấu tranh đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát kinh tế không chỉ nắm vững pháp luật mà còn phải có kiến thức chuyên sâu về nhiều lĩnh vực kinh tế, tài chính, công nghệ và hoạt động kinh doanh.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Chúng tôi phải vừa đấu tranh, vừa học tập, nghiên cứu, đồng thời tranh thủ ý kiến của các chuyên gia, những người có kiến thức chuyên sâu trong từng lĩnh vực để phục vụ công tác điều tra, xử lý vụ án.

Một khó khăn khác là tội phạm kinh tế có tính chất khá đặc thù. Một số đối tượng có vị trí công tác và các mối quan hệ xã hội nhất định. Họ có thể lợi dụng vị trí công tác, các mối quan hệ để tác động, can thiệp, gây khó khăn, cản trở hoạt động điều tra của cơ quan chức năng. Đây cũng là một trong những áp lực mà lực lượng Cảnh sát kinh tế phải chủ động nhận diện và có giải pháp đấu tranh phù hợp.

Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh trên nền tảng số đang tạo ra những thách thức mới trong công tác điều tra. Việc thu thập, xác minh tài liệu, chứng cứ, dữ liệu điện tử cũng như truy vết các giao dịch qua nhiều khâu trung gian thanh toán không phải lúc nào cũng dễ dàng. Các đối tượng có thể sử dụng nhiều phương thức, nền tảng và tài khoản khác nhau để thực hiện, che giấu hoặc hợp thức hóa hành vi vi phạm.

Trước những khó khăn, thách thức như trên, chúng tôi đã chủ động xây dựng các giải pháp, kế hoạch cụ thể; đồng thời không ngừng nâng cao trình độ, kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và khả năng ứng dụng công nghệ để đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

* Để đấu tranh hiệu quả với loại tội phạm có trình độ chuyên môn cao và thủ đoạn ngày càng tinh vi thì công tác đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ của lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM được đơn vị chú trọng ra sao, thưa đại tá?

- Đối với lực lượng công an nói chung và Cảnh sát kinh tế nói riêng, chúng tôi xác định con người và công tác đào tạo, xây dựng đội ngũ là yếu tố then chốt, là trung tâm để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh kiến thức chuyên ngành được đào tạo trong nhà trường, Đảng ủy - Ban Chỉ huy Phòng Cảnh sát kinh tế luôn đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, chiến sĩ. Đơn vị chủ động đề xuất Đảng ủy, Ban giám đốc Công an thành phố cử cán bộ tham gia các chương trình đào tạo phù hợp, chuyên sâu đối với lĩnh vực công tác được giao; đồng thời khuyến khích cán bộ, chiến sĩ chủ động tự học, tự nghiên cứu, cập nhật kiến thức và nâng cao trình độ. Việc này là rất cần thiết bởi tội phạm kinh tế hoạt động trên nhiều lĩnh vực, trong khi mỗi vụ án, vụ việc lại có những đặc điểm, phương thức và thủ đoạn khác nhau.

Thực tế cho thấy, cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội và công nghệ, các phương thức, thủ đoạn phạm tội cũng liên tục thay đổi. Vì vậy, việc tự học, tự nghiên cứu, trao đổi, học tập kinh nghiệm và không ngừng hoàn thiện kiến thức, kỹ năng không chỉ là yêu cầu của công tác mà còn là ý thức, trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Qua từng vụ án, từng vụ việc, cán bộ phải tự rút kinh nghiệm, bổ sung kiến thức để nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế trong tình hình mới.

* Các cơ quan chức năng đã xử lý rất là nhiều đường dây tội phạm tinh vi, đại tá đánh giá ra sao về vai trò của người dân trong việc phối hợp với lực lượng Cảnh sát kinh tế phòng, chống tội phạm hiện nay?

- Để lực lượng công an nói chung và lực lượng Cảnh sát kinh tế nói riêng hoàn thành tốt nhiệm vụ, vai trò của quần chúng nhân dân và sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí là hết sức quan trọng.

Lực lượng công an dù được trang bị các biện pháp nghiệp vụ và có năng lực đến đâu cũng không thể quán xuyến hết mọi địa bàn, lĩnh vực nếu thiếu sự đồng hành của quần chúng nhân dân. Người dân chính là "tai mắt" tại cơ sở, có điều kiện phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, những hành vi vi phạm pháp luật ngay từ địa bàn dân cư và trong đời sống hằng ngày.

Khi người dân chủ động tố giác tội phạm, cung cấp thông tin, tài liệu và phối hợp với lực lượng công an trong quá trình xác minh, điều tra thì hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm sẽ được nâng lên rõ rệt. Sự đồng hành của người dân không chỉ giúp lực lượng chức năng có thêm nguồn thông tin quan trọng mà còn góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm ngay từ cơ sở.

Bên cạnh đó, sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cơ quan báo chí cũng là nguồn lực quan trọng, góp phần hỗ trợ lực lượng Cảnh sát kinh tế thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Đây là sự phối hợp có ý nghĩa thiết thực, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp trong công tác giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.

* Trong thời gian tới, trước những thách thức mới của tội phạm kinh tế, tham nhũng và buôn lậu, lực lượng Cảnh sát kinh tế sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh?

- Thời gian tới, chúng tôi xác định phải bám sát sự vận động và phát triển của nền kinh tế, nhận diện đúng và đánh trúng những loại tội phạm đang và sẽ nổi lên, không để bị động trước những phương thức, thủ đoạn mới.

Trọng tâm là đấu tranh mạnh với hàng giả, hàng kém chất lượng, buôn lậu, gian lận thương mại, xâm phạm sở hữu trí tuệ, nhất là những mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân; tiếp tục đấu tranh quyết liệt với tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, chú trọng thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt; đồng thời tập trung đấu tranh với tội phạm kinh tế trên không gian mạng, các sàn thương mại điện tử và tội phạm kinh tế có yếu tố xuyên biên giới.

Xuyên suốt là đánh trúng, bóc gỡ cả đường dây, xử lý nghiêm đối tượng cầm đầu, tội phạm có tổ chức, qua đó giải quyết căn cơ những vấn đề phức tạp trên từng lĩnh vực, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

* Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế, đại tá muốn gửi gắm thông điệp gì tới cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng cũng như các tầng lớp nhân dân để cùng chung tay bảo vệ sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế đất nước?

Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế, điều tôi muốn gửi gắm trước hết tới mỗi cán bộ, chiến sĩ là phải luôn giữ vững bản lĩnh, sự liêm chính và tinh thần trách nhiệm; làm đúng pháp luật, làm đến cùng vì lợi ích của Nhà nước, quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp. Truyền thống 70 năm chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tiếp nối bằng chất lượng công tác và sự tận tụy của từng cán bộ, chiến sĩ.

Đối với người dân, doanh nghiệp và các cơ quan, đơn vị, chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, chủ động cung cấp thông tin, nói không với những hành vi vi phạm pháp luật và cùng xây dựng văn hóa kinh doanh thượng tôn pháp luật. Lực lượng Cảnh sát kinh tế sẽ tiếp tục làm hết trách nhiệm của mình để góp phần giữ gìn môi trường kinh doanh an toàn, công bằng, minh bạch và phục vụ sự phát triển bền vững của đất nước.