Bầu cử giữa kỳ Mỹ khởi đầu trong bất an

AFP hôm qua (5.9) đưa tin Bắc Carolina đã trở thành bang đầu tiên phân phát phiếu bầu qua thư, chính thức mở màn mùa bầu cử giữa kỳ tại Mỹ. Cuộc bầu cử này, với đỉnh điểm là ngày bầu cử 3.11, sẽ quyết định đảng nào giành quyền kiểm soát quốc hội trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, cử tri và các quan chức bầu cử vẫn chưa biết quy định nào sẽ áp dụng cho hàng triệu lá phiếu qua thư, trong bối cảnh Tổng thống Trump yêu cầu Tòa án Tối cao khôi phục những hạn chế đã bị một thẩm phán liên bang chặn lại, còn các bang thì đang hối hả chuẩn bị cho những thay đổi có thể xảy ra ngay cả khi việc bỏ phiếu đã bắt đầu.

Ảnh: AP

Tranh cãi gay gắt

Vào tháng 3, Tổng thống Trump ký một sắc lệnh hành pháp nhằm siết chặt quy định bỏ phiếu qua thư. Theo đó, các bang phải nộp danh sách cử tri đủ điều kiện cho Cơ quan Bưu chính Mỹ (USPS) thông qua một cổng thông tin trực tuyến, và những phong bì đựng phiếu bầu cũng phải tuân thủ các quy định mới của USPS và có in mã vạch. USPS có quyền từ chối vận chuyển những thư không tuân thủ quy định này.

Tuy nhiên, sắc lệnh của ông Trump đã bị đình trệ do nhiều vụ kiện. Tổng chưởng lý Bắc Carolina Jeff Jackson là một trong những quan chức thuộc đảng Dân chủ đã tham gia vụ kiện nhằm thách thức sắc lệnh của ông Trump cũng như các thay đổi theo đó do USPS đề xuất. Trong văn bản gửi lên tòa án gần đây, đại diện văn phòng của ông Jackson cảnh báo việc triển khai những thay đổi mới sẽ "lập tức gây ra những tổn hại, sự nhầm lẫn và xáo trộn đáng kể trong công tác tổ chức bầu cử tại Bắc Carolina".

Ngày 4.9, bà Indira Talwani, một thẩm phán liên bang Mỹ, đã gia hạn lệnh tạm thời ngăn chặn nỗ lực của ông Trump nhằm thắt chặt quy định bỏ phiếu qua thư. Bà Talwani lập luận không còn đủ thời gian để triển khai các quy trình mới trước cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Chính quyền Tổng thống Trump dự kiến sẽ kháng cáo lên Tòa án Tối cao để phản đối phán quyết mới của bà Talwani. Họ khẳng định các quy định mới nhằm bảo vệ tính toàn vẹn của cuộc bầu cử, dù chưa đưa ra được bằng chứng nào về tình trạng gian lận đáng kể thông qua hình thức bỏ phiếu qua thư.

"Vội vã, hỗn loạn"

Ngày 4.9 đánh dấu 60 ngày trước Ngày bầu cử, thời hạn mà chính sắc lệnh của ông Trump đã đề ra để các bang nộp thông tin cử tri, trong khi 18 bang khác dự kiến sẽ bắt đầu phát phiếu bầu vào khoảng 45 ngày trước ngày 3.11. Điều này khiến các quan chức bầu cử còn lại rất ít thời gian cho việc thiết kế lại phong bì, cập nhật hệ thống máy tính, đào tạo nhân viên và tải dữ liệu cử tri lên hệ thống nếu tòa án bất ngờ cho phép những hạn chế mới có hiệu lực.

Những lo ngại càng gia tăng trong tuần này sau khi một người tố giác giấu tên tại USPS cáo buộc rằng cổng thông tin phiếu bầu mới đã được phát triển thông qua một quy trình "vội vã, hỗn loạn và có những khiếm khuyết cơ bản". Người này cảnh báo rằng theo chính sách được đề xuất, chỉ cần một mã vạch không quét được hoặc không khớp với dữ liệu cũng có thể khiến cả một lô chứa hàng ngàn phiếu bầu bị từ chối cho đến khi được kiểm tra lại.

Những diễn biến trên đã tạo ra tâm lý bất an về phương thức bỏ phiếu qua thư, vốn được 1/3 số cử tri Mỹ sử dụng, theo AP. Giới chức bầu cử cảnh báo rằng những tin tức về sắc lệnh của ông Trump và các cuộc tranh chấp pháp lý liên quan đã gây hoang mang cho một số cử tri.