Omega-3 có thể tác động đến chức năng não và sức khỏe tâm thần thông qua cơ chế chống viêm, bảo vệ tế bào thần kinh và điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh. Các nhà khoa học cũng cho biết lợi ích của omega-3 không chỉ phụ thuộc vào lượng bổ sung mà còn liên quan đến tỷ lệ omega-6 và omega-3 trong khẩu phần ăn, thời điểm sử dụng và đặc điểm sinh học của mỗi người, theo News-Medical (Anh).
Tỷ lệ omega-6 và omega-3 trong khẩu phần ăn nên ở mức khoảng 1 : 1 đến 4 : 1
ẢNH MINH HỌA: N.Q TẠO TỪ AI
Tỷ lệ omega-6 và omega-3 rất quan trọng
Omega-3 và omega-6 đều thuộc nhóm axit béo không bão hòa đa (PUFA) - thành phần quan trọng cấu tạo màng tế bào, giúp duy trì tính linh hoạt của màng tế bào.
Omega-6 được tạo thành từ axit linoleic (LA) và chuyển hóa thành axit arachidonic (AA) - có nhiều trong bơ, trứng, thịt... Đáng chú ý, quá trình chuyển hóa AA có thể tạo ra nhiều chất trung gian gây viêm.
Trong khi đó, omega-3 gồm EPA và DHA, chủ yếu có trong cá biển và tảo biển. Cơ thể người cũng có thể tạo ra EPA và DHA từ axit alpha-linolenic (ALA) có trong hạt chia và hạt lanh, nhưng với hiệu suất khá thấp.
Omega-3 và omega-6 sử dụng chung các enzyme để chuyển hóa. Khi tỷ lệ omega-6 và omega-3 trong khẩu phần ăn ở mức lý tưởng (khoảng 1 : 1 đến 4 : 1), cơ thể ưu tiên chuyển hóa omega-3.
Ngược lại, chế độ ăn có tỷ lệ omega-6 và omega-3 lên tới 20 : 1 sẽ khiến quá trình tạo EPA và DHA giảm, đồng thời thúc đẩy tạo ra nhiều chất gây viêm từ omega-6, làm tăng tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể.
Đi chân trần hay mang dép trong nhà: Lựa chọn nào tốt cho sức khỏe?
Omega-3 có thể tác động đến sức khỏe tâm thần ra sao?
DHA chiếm tới khoảng 40% lượng axit béo không bão hòa đa trong màng tế bào thần kinh. Chất này tham gia điều hòa dẫn truyền thần kinh, tăng tính dẻo của các khớp thần kinh, bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương và điều hòa hoạt động của nhiều gien.
Các sản phẩm chuyển hóa của DHA còn giúp giảm viêm thần kinh, chống oxy hóa và tăng khả năng chống chịu của não trước các tác nhân gây hại. Trong khi đó, EPA được cho là có tác dụng chống viêm và hỗ trợ cải thiện triệu chứng trầm cảm.
Omega-3 còn có thể điều hòa hoạt động của trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận (HPA), giúp giảm hormone gây căng thẳng, đồng thời góp phần điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine, bảo vệ hàng rào máu não và hỗ trợ sức khỏe hệ vi sinh đường ruột thông qua trục não - ruột.
Một số nghiên cứu cho thấy người có tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp có thể hưởng lợi nhiều hơn từ việc bổ sung omega-3. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn cần được nghiên cứu thêm.
Nhìn chung, omega-3 được đánh giá có độ an toàn cao, giá thành hợp lý và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, việc sử dụng omega-3 để phòng ngừa hoặc hỗ trợ điều trị các rối loạn tâm thần nên được thực hiện dưới sự chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
Bình luận (0)