Bước vào cuộc chơi toàn cầu

Tiếp cận thế giới bằng trí tuệ Việt Nam

Là một người trẻ thuộc thế hệ đầu Gen Z, từng du học một năm và buộc phải trở về nước học tiếp trong cao điểm đại dịch, Nguyễn Chánh Tuệ (TP.HCM), tốt nghiệp ngành Digital Marketing, Đại học RMIT, hiện làm việc tại Đại học Fulbright Việt Nam.

Ảnh: NVCC

Làm việc với những đồng nghiệp đến từ Mỹ, Singapore…, Tuệ nhận thấy người trẻ Việt có khả năng tiếp thu nhanh, đặc biệt trong những lĩnh vực đòi hỏi tư duy logic, công nghệ và khả năng học hỏi.

Nhưng Tuệ cũng nhận ra có những khoảng cách không thể lấp đầy chỉ bằng kiến thức chuyên môn; vì thế không chỉ học kiến thức mà học cách làm việc cùng thế giới. Một trong những trải nghiệm đáng nhớ của Tuệ là khi phải thuyết phục đội ngũ khu vực điều chỉnh một số định hướng được đưa từ cấp khu vực vào Việt Nam. Thách thức không nằm ở việc phản đối một quyết định, mà ở cách đưa ra lập luận đủ thuyết phục.

Lấy câu chuyện KFC làm ví dụ. Khi vào Việt Nam, thương hiệu này gắn chủ yếu với món gà rán, nhưng sau đó thực đơn được điều chỉnh để phù hợp hơn với khẩu vị và thói quen tiêu dùng của người Việt, trong đó có cơm gà, trứng ốp la.

"Đó chính là một phần của năng lực bước vào cuộc chơi toàn cầu. Không phải hòa tan mình vào một công thức chung, mà phải đủ năng lực để giải thích vì sao thị trường Việt Nam cần một cách tiếp cận khác", Tuệ nói.

Ảnh: NVCC

Nếu câu chuyện của Tuệ là hành trình học cách đứng ngang hàng trong một môi trường quốc tế, thì câu chuyện của Trần Thị Thanh, 30 tuổi, đồng sáng lập thương hiệu Fuwa3e - Công ty TNHH FUWA Biotech, lại bắt đầu từ một thứ rất gần gũi: vỏ dứa.

Cuối tháng 9 vừa qua, sau gần ba tháng lênh đênh trên biển, đi qua ba châu lục Á - Phi - Âu, lô hàng các sản phẩm tẩy rửa sinh học của FUWA Biotech cập cảng và đến Đức. Một chuyến hàng xuất khẩu tưởng như đơn giản, nhưng phía sau đó là hành trình kéo dài hai năm kể từ khi ký hợp đồng và một năm chuẩn bị hồ sơ để đáp ứng các yêu cầu của thị trường.

Với FUWA, đây không chỉ là một đơn hàng. Đó là dấu mốc trong hành trình đưa sản phẩm có nguồn gốc từ phụ phẩm nông nghiệp Việt Nam đến một trong những thị trường khó tính của châu Âu.

Trước đó, doanh nghiệp đã từng bước đưa sản phẩm sang các thị trường quốc tế, trong đó có Mỹ và Đức, theo định hướng "Local Towards Global". Với cô gái lớn lên trong một gia đình làm nông, những dấu mốc ấy gợi lại một vòng tròn đặc biệt: từ những mùa vụ và phụ phẩm nông nghiệp quen thuộc ở quê nhà, Thanh cùng các cộng sự tìm cách tạo ra sản phẩm mới, rồi đưa những sản phẩm ấy bước ra thế giới.

Sinh ra trong gia đình làm nông, Thanh từng nghĩ học thật tốt, trở thành kỹ sư và rời quê sẽ là cách để tìm một công việc ổn định hơn. Nhưng sau những năm học tập và làm việc, chị nhận ra điều mình muốn theo đuổi lại nằm trong những bài toán từng rất quen thuộc từ tuổi thơ.

Khi bắt đầu FUWA, Thanh nhìn thấy hai vấn đề cùng tồn tại: nhu cầu về những sản phẩm tẩy rửa an toàn hơn cho sức khỏe, môi trường và nguồn phụ phẩm nông nghiệp rất lớn nhưng chưa được khai thác tương xứng.

Nhưng để một sản phẩm Việt bước ra thế giới, ý tưởng tốt thôi chưa đủ, khó khăn lớn nhất là đáp ứng những yêu cầu rất khác biệt của từng thị trường. Từ tiêu chuẩn sản phẩm, hồ sơ pháp lý, kiểm nghiệm, bao bì, nhãn mác đến những yêu cầu riêng của từng quốc gia, doanh nghiệp phải chuẩn bị trong thời gian dài và chấp nhận chi phí không nhỏ.

"Mỗi thị trường là một bài toán mới, nhưng nếu vượt qua được những yêu cầu đó, doanh nghiệp Việt sẽ có cơ hội chứng minh rằng những sản phẩm được tạo ra từ nguồn nguyên liệu bản địa hoàn toàn có thể cạnh tranh trên thị trường toàn cầu", Thanh nói.

Vừa hội nhập, vừa tạo dấu ấn riêng

Những câu chuyện như của Tuệ và Thanh không phải cá biệt.

Ngày càng nhiều người trẻ Việt tham gia vào các tập đoàn công nghệ toàn cầu ở tuổi đời rất trẻ. Phạm Vũ Tuấn Đạt, 22 tuổi, bước vào Nvidia trước khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa Hà Nội. Trước đó, Đạt từng làm việc tại VinBrain; sau thương vụ Nvidia mua lại VinBrain cuối năm 2024, anh có cơ hội trở thành nhân sự của Nvidia tại Việt Nam.

Ảnh: NVCC

Nguyễn Nhật Quang, 23 tuổi, tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính tại Rice University, từng thực tập tại Facebook và Nvidia, gửi hơn 600 hồ sơ xin việc trước khi trở thành kỹ sư tại Microsoft, làm việc trong lĩnh vực dữ liệu đám mây và AI.

Điểm chung của họ không phải là một con đường trải sẵn, mà là khả năng bước vào một cuộc chơi lớn bằng năng lực của chính mình.

Nguyễn Chánh Tuệ nói, điều cần thiết là có giá trị trong một tổ chức quốc tế, hiểu cách vận hành chung của một tập thể, đồng thời có khả năng đưa hiểu biết của mình vào những quyết định cụ thể. Nhưng theo anh, năng lực của người trẻ chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi có một môi trường đủ tốt để phát huy.

Với Trần Thị Thanh, khát vọng trong 10 năm tới còn lớn hơn: thế hệ trẻ Việt Nam không chỉ bước ra thế giới với tư cách người lao động, mà phải trở thành những người tạo ra sản phẩm, công nghệ và thương hiệu có khả năng cạnh tranh toàn cầu. "Tôi mong 10 năm nữa, khi nhắc đến một sản phẩm Việt, người tiêu dùng quốc tế không chỉ nghĩ đó là sản phẩm có giá tốt, mà sẽ nghĩ đến chất lượng, sự sáng tạo, công nghệ và những giá trị tích cực mà sản phẩm đó tạo ra cho con người, xã hội và môi trường", Thanh chia sẻ.

Đó có lẽ cũng là một cách khác để định nghĩa việc bước ra thế giới: không phải rời xa Việt Nam, mà là mang những giá trị của Việt Nam vào cuộc chơi lớn hơn.

Theo bà Mandy Nguyễn, Giám đốc vận hành Quỹ khởi nghiệp doanh nghiệp Khoa học và công nghệ Việt Nam (Startup Vietnam Foundation): Người trẻ Việt hôm nay có nhiều lợi thế hơn các thế hệ trước khi bước ra thế giới, cả về tư duy, tâm thế lẫn kỹ năng.

Các bạn được tiếp cận tri thức toàn cầu dễ dàng hơn, có nhiều cơ hội học tập, kết nối với chuyên gia và rèn luyện kỹ năng thông qua công nghệ, AI và các khóa học trực tuyến. Quan trọng hơn, tâm thế cũng đã thay đổi. Người trẻ ngày nay tự tin hơn, hiểu rõ hơn vị trí của Việt Nam trong thế giới và có ý thức mạnh mẽ hơn về văn hóa, nguồn cội.

Đó là nền tảng để vừa hội nhập, vừa tạo dấu ấn riêng.