Người trẻ hôm nay - đất nước ngày mai

TỪ "KHÔNG TIẾC ĐỜI MÌNH" ĐẾN NHỮNG DẤU CHÂN MỞ ĐƯỜNG

Bảy thập niên hành trình của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam cũng là 7 thập niên chứng kiến biết bao người trẻ lớn lên cùng nhịp đất nước: từ chiến tranh, chia cắt, cho đến những năm tháng gian khó sau khi hòa bình vừa lập lại. Ở mỗi bước ngoặt lịch sử, khái niệm "dấn thân" lại được viết bằng những câu chuyện rất thực, rất đời.

ẢNH: DƯƠNG TRIỀU

Ngược dòng thời gian về những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa binh đao, "dấn thân" khi ấy với đại đa số thanh niên có nghĩa là bước ra mặt trận, sẵn sàng hy sinh vì sự sinh tồn của Tổ quốc.

Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

(Nhưng tuổi hai mươi làm sao không tiếc)

Nhưng nếu ai cũng tiếc tuổi hai mươi

Thì còn chi Tổ quốc?...

Đoạn trường ca của nhà thơ Thanh Thảo đã gói trọn tâm tư, trăn trở của một thế hệ oanh liệt. Đó là thế hệ học sinh, sinh viên chia tay mái trường, xếp lại trang giáo án, cuốn sổ tay còn dở dang để khoác lên mình chiếc áo màu xanh ngôi sao vuông. Trong số đó, có biết bao gương mặt đã được ghi tạc trong trái tim hàng triệu người dân Việt Nam.

Đó là người con gái Đất Đỏ Võ Thị Sáu - ở tuổi 18, tuổi đẹp nhất của đời người, chị đi qua những họng súng kẻ thù với tư thế ngẩng cao đầu, ánh mắt không chút sợ hãi, giữ trọn lời thề với quê hương.

Là người sinh viên Khoa Toán - Cơ (Đại học Tổng hợp Hà Nội) Nguyễn Văn Thạc (trong Mãi mãi tuổi 20) với bao ước mơ hoài bão, rời ghế nhà trường bước vào chiến trường Quảng Trị rực lửa. Trong cuốn nhật ký dở dang trước ngày ngã xuống, anh đã viết: "Thế hệ chúng tôi gác bằng đại học để cầm súng ra chiến trường. Chúng tôi không tiếc tuổi trẻ, bởi niềm tin vào ngày chiến thắng còn lớn hơn cả sự sống của chính mình". Anh ngã xuống khi tuổi đời mới 20, nhưng ngọn lửa tình yêu quê hương ấy vẫn rực cháy, đặt lên vai thế hệ sau câu hỏi còn mãi: "Nếu tôi ngã xuống, ai sẽ là người viết tiếp những dòng này?...".

Là nữ bác sĩ Đặng Thùy Trâm, gác lại cuộc sống chốn thành thị để xung phong vào chiến trường Đức Phổ (Quảng Ngãi) ác liệt. Giữa tiếng bom rơi đạn nổ, chị vừa cầm dao mổ cứu chữa thương binh, vừa cầm súng bảo vệ bệnh xá nhỏ. Cuốn nhật ký của chị là nhịp đập của một trái tim yêu nước nồng nàn, một khao khát hòa bình đến cháy bỏng.

Khói lửa tan đi, đất nước thống nhất nhưng lại bước vào một cuộc chiến mới không kém phần cam go: cuộc chiến với nghèo đói, lạc hậu và sự kiệt quệ sau nhiều thập niên chiến tranh. "Dấn thân" lúc này là xắn tay áo, bước vào những vùng đất hoang vu để hồi sinh Tổ quốc.

Đó là ngọn lửa của những dòng người Thanh niên xung phong (TNXP) đổ về các tuyến đường, các vùng kinh tế mới. Bàn tay từng cầm súng năm xưa nay cầm cuốc, cầm xẻng san lấp hàng triệu hố bom trên đường Trường Sơn, mở đường cho những chuyến xe nối liền Nam - Bắc.

Trong những năm tháng ấy, hàng chục nghìn thanh niên khắp mọi miền đất nước đã tình nguyện đi xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình. Họ sống trong những lán trại dã chiến, chịu đựng cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông miền Bắc, vượt qua những thiếu thốn sinh hoạt đời thường để chinh phục dòng sông Đà hung dữ. Công trình Thủy điện Hòa Bình có thể coi là tượng đài của tuổi trẻ thế hệ Hồ Chí Minh, cái nôi sản sinh ra một thế hệ thanh niên Việt Nam bản lĩnh, kiên cường, sáng tạo, sẵn sàng cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp dựng xây đất nước.

Đồng Tháp Mười, Long Xuyên - vùng bưng biền nhiễm mặn, hoang hóa năm xưa cũng đón hàng vạn thanh niên xung phong khai hoang, xẻ kênh dẫn nước ngọt, biến những vùng "đất chết" thành những đồng lúa bạt ngàn, đặt những nền móng đầu tiên đưa Việt Nam từ thiếu ăn trở thành cường quốc xuất khẩu gạo của thế giới.

Trong giai đoạn xây dựng và phát triển đất nước sau này cũng tương tự, hàng loạt công trình thanh niên, mỏ than thanh niên cộng sản, những Đảo Thanh niên, Làng Thanh niên cho thấy dù ở chiến trường khốc liệt hay trên công trường gian khổ, điểm chung của các thế hệ thanh niên chính là tinh thần không lùi bước.

VIẾT TIẾP NHỮNG TRANG SỬ HÀO HÙNG

Bảy thập niên trôi qua, vị thế đất nước đã thay đổi hoàn toàn nhưng ngọn lửa dấn thân của thế hệ đi trước - ngọn lửa "không tiếc đời mình" ấy chưa bao giờ tắt.

ẢNH: N.V

Đó là một thế hệ người trẻ không chấp nhận kiếp làm thuê hay phụ thuộc công nghệ. Kỹ sư Nguyễn Chí Đông (30 tuổi), Phó trưởng phòng Giải pháp quản trị dữ liệu, Trung tâm Công nghệ thông tin Viettel, là một trong số đó. Chưa tròn 30 tuổi, Đông đã chủ trì nghiên cứu và phát triển thành công Nền tảng Dữ liệu lớn (VLP) và hệ thống Học máy Make in Vietnam, mang lại doanh thu 260 tỉ đồng và giúp đất nước tiết kiệm hơn 9,2 triệu USD (hơn 200 tỉ đồng) chi phí mua phần mềm ngoại.

Đằng sau những con số ấn tượng ấy là hàng ngàn đêm thức trắng, đối mặt với vô số lần mô phỏng thất bại. Thế nhưng, với Nguyễn Chí Đông chỉ đơn giản là "nếu cứ ngại khó mà đi mua phần mềm ngoại cho an toàn, người Việt sẽ mãi chỉ là người đi làm thuê trên chính không gian số của mình. Chúng tôi chọn tự làm, nhận lấy việc khó vì tin rằng kỹ sư Việt Nam hoàn toàn đủ sức làm chủ những công nghệ phức tạp nhất".

Không chỉ khao khát "người Việt làm chủ", thanh niên ngày nay còn quyết tâm đưa thương hiệu Việt ra thế giới, cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi toàn cầu.

Hành trình của CEO Phạm Chí Nhu (35 tuổi), người sáng lập Coolmate, bắt đầu từ một mô hình khởi nghiệp bán lẻ trực tuyến nhỏ. Anh cùng các cộng sự trẻ đã kiên trì vượt qua nhiều đợt khủng hoảng chuỗi cung ứng, chấp nhận đập đi làm lại quy trình trải nghiệm khách hàng để tối ưu từng sợi vải, từng đường kim mũi chỉ. Năm 2025, anh quyết định mang sản phẩm thời trang Made in Vietnam chinh phục thị trường Mỹ trên nền tảng Amazon, đưa doanh số tăng trưởng gần 600% tại Mỹ và vươn lên vị trí số một ngành hàng (Amazon's Choice). Đứng trước những hoài nghi về khả năng đi xa của một thương hiệu thời trang nội địa, Phạm Chí Nhu khẳng định: "Đi ra thế giới không phải để khoe danh, mà là cách duy nhất để đo lường sức mạnh thực sự của một thương hiệu Việt. Nếu không dám bước ra khỏi vùng an toàn của thị trường nội địa, chúng ta sẽ tự giới hạn chính tiềm năng của mình".

Đó cũng có thể là hành trình đơn độc trong phòng lab với hàng trăm thử nghiệm thất bại trước khi có được một kết quả. Song, với những "anh hùng thầm lặng" như TS Đặng Thị Lệ Hằng (33 tuổi), Phó trưởng phòng Công nghệ vật liệu y sinh, Viện Hàn lâm KH-CN Việt Nam, hành trình này hoàn toàn xứng đáng. Là tác giả chính của 46 công bố khoa học quốc tế uy tín và sở hữu 3 bằng độc quyền sáng chế quốc gia, Lệ Hằng chọn dấn thân vào một lĩnh vực rất khó: Nghiên cứu vật liệu y sinh ứng dụng trong điều trị và chăm sóc sức khỏe con người.

Chị không chọn những đề tài lý thuyết an toàn dễ xuất bản, mà lao vào các đề tài ứng dụng thực tiễn - nơi đòi hỏi vật liệu tạo ra phải vừa an toàn, vừa có giá hợp lý cho người bệnh Việt Nam. Với TS Đặng Thị Lệ Hằng, điều đó như một lẽ tất yếu: "Một bài báo khoa học được đăng trên tạp chí quốc tế là niềm tự hào, nhưng một nghiên cứu bước được ra khỏi phòng lab để cứu chữa cho bệnh nhân Việt Nam mới là cái đích cuối cùng của người làm khoa học".

Họ, những người trẻ Việt Nam đang viết tiếp câu chuyện 70 năm của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam theo cách của riêng mình.

"DẤN THÂN" KHÔNG CHỈ LÀ ĐỊNH NGHĨA CỦA NHỮNG ĐIỀU LỚN LAO

TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường ĐH Hùng Vương TP.HCM, nhìn nhận: mỗi thế hệ đều có một sứ mệnh của riêng mình. 70 năm trước, trong một đất nước còn chiến tranh, nghèo khó và nhiều gian nan, sự dấn thân của tuổi trẻ có thể được nhìn thấy rất rõ: sẵn sàng lên đường, chấp nhận gian khổ, thậm chí hy sinh những điều riêng tư nhất cho độc lập và tương lai của đất nước. Người trẻ hôm nay không còn đứng trước những lựa chọn giống thế hệ cha anh nhưng điều đó không có nghĩa là họ ít cơ hội để dấn thân hơn. Chỉ là sự dấn thân của thời đại này mang một hình hài khác.

Ảnh: TTXVN

"Theo tôi, dấn thân hôm nay trước hết là dám bước vào những nơi chưa có sẵn con đường. Đó có thể là một người trẻ lựa chọn nghiên cứu một công nghệ mới; một kỹ sư theo đuổi sản phẩm do người Việt làm chủ; một doanh nhân khởi nghiệp chấp nhận thất bại để tạo ra giá trị mới; một sinh viên bước ra khỏi vùng an toàn để học hỏi và cạnh tranh trong môi trường toàn cầu. Và cũng có thể đơn giản là một người trẻ làm thật tốt công việc của mình, sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và không thỏa hiệp với sự dễ dãi. Nếu trước đây lòng yêu nước thường được thử thách bởi khả năng hy sinh, thì trong thời bình và trong một nền kinh tế đang phát triển, lòng yêu nước còn được thể hiện bằng năng lực tạo ra giá trị", TS Trần Việt Anh chia sẻ.

Chuyên gia này nhìn nhận trong kỷ nguyên AI, kinh tế số và cạnh tranh toàn cầu, khoảng cách giữa các quốc gia ngày càng được quyết định bởi tri thức, công nghệ và năng suất. Vì vậy, học tập nghiêm túc, làm việc xuất sắc và tạo ra những giá trị mà xã hội thực sự cần chính là một cách cống hiến. Với người trẻ, dấn thân không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao.

"Chúng ta đôi khi nói về cống hiến bằng những khái niệm quá lớn, khiến người trẻ cảm thấy xa với cuộc sống của mình. Nhưng một xã hội tốt đẹp được tạo nên từ hàng triệu con người làm tốt những việc rất cụ thể: một bác sĩ tận tâm với bệnh nhân, một giáo viên truyền cảm hứng cho học trò, một kỹ sư tìm được giải pháp tốt hơn, một doanh nhân kinh doanh tử tế, hay một bạn trẻ sử dụng công nghệ để giải quyết một vấn đề của cộng đồng. Vì thế, hai chữ "tiếp nối" là tiếp nhận những giá trị mà thế hệ trước đã gìn giữ, nhưng tìm ra cách thể hiện những giá trị ấy bằng ngôn ngữ và năng lực của thời đại mình", TS Trần Việt Anh nhấn mạnh.

Thế hệ trước đã hoàn thành phần việc để chúng ta có một đất nước hòa bình và cơ hội phát triển. Phần việc của thế hệ hôm nay là đưa đất nước lớn mạnh hơn bằng tri thức, sáng tạo, năng suất, trách nhiệm và khả năng cạnh tranh với thế giới. Mỗi thế hệ có một cách dấn thân khác nhau nhưng có lẽ điều không bao giờ thay đổi là khi đất nước cần bước tiến mới, tuổi trẻ phải là những người dám bước về phía trước. Thế hệ trước dấn thân để giành lấy cơ hội cho đất nước, thế hệ hôm nay phải dấn thân để biến cơ hội ấy thành năng lực cạnh tranh của quốc gia.