Các ngân hàng phải giảm thực chất lãi suất cho vay

Kết luận phiên họp, Thủ tướng nêu rõ thời gian qua, tình hình thế giới tiếp tục biến động nhanh, phức tạp, khó lường, tác động rất lớn, nhanh, cả trực tiếp và gián tiếp đến nền kinh tế nước ta, trong đó có tỷ giá, mặt bằng lãi suất, thanh khoản, huy động vốn, tín dụng cho nền kinh tế.

Chính phủ xác định hệ thống tiền tệ, ngân hàng (NH) và các tổ chức tín dụng là huyết mạch của nền kinh tế, giữ vai trò trọng yếu trong ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững. Do đó, NH Nhà nước (NHNN) cần tập trung khơi thông và phân bổ hiệu quả nguồn vốn cho nền kinh tế; bảo đảm người dân, doanh nghiệp được tiếp cận thuận lợi với tín dụng và các dịch vụ NH; đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của các tổ chức tín dụng.

ẢNH: TTXVN

"Bước vào giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra đối với ngành NH không chỉ là phát triển về quy mô mà phải an toàn hơn, hiệu quả hơn, hiện đại hơn. Quy mô phải đi đôi với chất lượng; tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với kiểm soát rủi ro; chuyển đổi số phải đi đôi với an toàn dữ liệu; hội nhập quốc tế phải đi đôi với năng lực quản trị theo chuẩn mực quốc tế", Thủ tướng nêu rõ.

Chỉ đạo các giải pháp cụ thể, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh điều hành chính sách tiền tệ phải đảm bảo mục tiêu kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, an toàn hệ thống và hỗ trợ tăng trưởng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số.

"Muốn tăng trưởng 2 con số, nhanh, bền vững trong nhiều năm thì càng phải gia cố nền móng ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố lòng tin của người dân, doanh nghiệp vào năng lực điều hành của NHNN", Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo đó, NHNN cần phải lượng hóa và thường xuyên đánh giá "điểm cân bằng" giữa yêu cầu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, thể hiện năng lực và bản lĩnh điều hành của NHNN trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030. Đồng thời, các tổ chức tín dụng chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, chỉ đạo điều hành của NHNN.

Thủ tướng cũng nêu rõ trong điều hành kinh tế vĩ mô vừa qua, Chính phủ chủ yếu sử dụng chính sách tài khóa (giảm, giãn thuế, phí), đồng thời quyết liệt cắt giảm thủ tục, thời gian thực hiện, chi phí tuân thủ cho nền kinh tế, người dân và doanh nghiệp, trong đó có các NH, không gây sức ép lên NHNN và hệ thống NH về tín dụng, lãi suất. NHNN và hệ thống NH phải chia sẻ trách nhiệm với người dân, doanh nghiệp thông qua các biện pháp cụ thể về ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay, đưa tín dụng vào đúng lĩnh vực, phục vụ tăng trưởng và kiểm soát chặt chẽ rủi ro.

Đặc biệt, NHNN cần duy trì các mức lãi suất điều hành và tăng cường cung ứng thanh khoản cho thị trường, qua đó hỗ trợ các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp. Tiếp tục quản lý chặt chẽ thị trường vàng. Các NH tiếp tục tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất, giảm thực chất lãi suất cho vay.

Về tín dụng, NHNN điều hành tăng trưởng tín dụng bám sát mục tiêu năm 2026, nhưng không coi đây là "trần cứng" trong mọi thời điểm. Tập trung tín dụng vào sản xuất, xuất khẩu, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp, đổi mới sáng tạo, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, hạ tầng thiết yếu, các dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng…

TIỀN GỬI NGÂN HÀNG LẬP KỶ LỤC

Thông tin mới nhất từ NHNN cho thấy tính đến hết tháng 6, tiền gửi của người dân tại các tổ chức tín dụng đạt 11,068 triệu tỉ đồng. Đây là lần đầu tiên tiền gửi cư dân vượt 11 triệu tỉ đồng, lập kỷ lục mới. Chỉ tính riêng trong tháng 6, lượng tiền gửi tăng gần 242.000 tỉ đồng. Trước đó, tháng 10.2025 là lần đầu tiên hệ thống NH ghi nhận tiền gửi của người dân vượt 10 triệu tỉ đồng và tăng liên tục cho đến nay. So với cuối năm 2025, lượng tiền gửi của người dân đã tăng 7,1%. Tương tự, tiền gửi của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế đạt hơn 6,37 triệu tỉ đồng, tăng hơn 203.000 tỉ đồng so với tháng 5. So với cuối năm 2025, lượng tiền gửi từ các tổ chức tăng 3,09%. Tính chung, tổng phương tiện thanh toán của các NH, chưa bao gồm các khoản giấy tờ có giá, đến hết nửa đầu năm nay đạt hơn 20,4 triệu tỉ đồng, tăng 4,99% so với cuối năm vừa qua.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Lượng tiền gửi của người dân vào NH tăng cao là kết quả của việc lãi suất tiết kiệm liên tục tăng từ đầu năm đến nay. Hiện tại, lãi suất của nhiều NH đa số vượt mốc 7%/năm cho kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Tuy nhiên, một số NH còn áp dụng các chương trình khuyến mại, ưu đãi cho các khách hàng đáp ứng điều kiện về độ tuổi, số tiền gửi… nên lãi suất chạm đến 9%/năm. Chẳng hạn, MSB áp dụng lãi suất 9%/năm dành cho các khoản tiền gửi kỳ hạn 12 hoặc 13 tháng. Điều kiện áp dụng là sổ tiết kiệm mở mới hoặc mở từ ngày 1.1.2018 tự động gia hạn, đồng thời có số dư tối thiểu từ 500 tỉ đồng. Hay NH số Cake by VPBank đang niêm yết lãi suất cao nhất kỳ hạn 12 tháng ở mức 7,4%/năm. Khi khách hàng gửi tiền lần đầu trên ứng dụng sẽ được cộng thêm lãi suất 2%/năm. Như vậy, lãi suất thực nhận lên tới 9,4%/năm… Nếu so với đầu năm, người gửi tiền vào NH nay đã có thêm tiền lãi khi lãi suất nhiều kỳ hạn đã tăng thêm từ 1 - 1,5%.

TS Huỳnh Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành) khẳng định: lượng tiền gửi vào NH tăng mạnh là tất yếu. Mặc dù lãi suất 8-9%/năm vẫn được các NH áp dụng theo kỳ hạn hoặc là sản phẩm có điều kiện nhưng trong vài tháng qua, đây vẫn là kênh hấp dẫn đối với người có tiền nhàn rỗi. Bởi gửi tiền vào NH là an toàn, ổn định, dễ tiếp cận và thanh khoản cao. Đặc biệt, nếu so sánh với các kênh đầu tư quen thuộc như bất động sản, chứng khoán thì gần đây cơ hội sinh lời không nhiều trong khi rủi ro biến động lớn. Thị trường chứng khoán vẫn chịu tác động từ các đợt xung đột địa chính trị, chiến tranh thương mại, chính sách thuế quan và gián đoạn chuỗi cung ứng. Trong khi đó, bất động sản đang có thanh khoản thấp và vẫn đòi hỏi vốn lớn. Khi các kênh đầu tư truyền thống đều có những rủi ro riêng, gửi tiền vào NH tiếp tục là lựa chọn phù hợp cho nhiều người dân. Điều này cũng giúp thanh khoản các nhà băng lên cao, đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế.

DƯ ĐỊA GIẢM LÃI SUẤT

Trong 1 - 2 ngày qua, không chỉ công bố giảm lãi suất cho vay với doanh nghiệp nhỏ và vừa và một số lĩnh vực khuyến khích theo lời kêu gọi của NHNN, đã có một số NH giảm lãi suất tiết kiệm. Ví dụ, song song với việc giảm lãi suất cho vay, LPBank ban hành biểu lãi suất mới đối với tiền gửi của khách hàng cá nhân tại quầy và trên ứng dụng kể từ ngày 11.8. Theo đó, lãi suất được điều chỉnh giảm ở toàn bộ các nhóm kỳ hạn như kỳ hạn 1 tháng giảm 0,3 % xuống 4,3%/năm; kỳ hạn từ 2 - 6 tháng giảm 0,1%; kỳ hạn từ 7 - 11 tháng giảm 0,2%, còn 6,5%/năm. Nhóm kỳ hạn từ 12 - 36 tháng giảm 0,1 %, trong khi tiền gửi từ 36 tháng trở lên giảm mạnh 0,5%, xuống 5,37%/năm. Tương tự, SeABank giảm lãi suất tiền gửi trực tuyến kỳ hạn từ 6 - 36 tháng là 0,3%, trong khi các kỳ hạn dưới 6 tháng được giữ nguyên. BIDV cũng giảm từ 0,4 - 0,6 % tùy kỳ hạn…

TS Huỳnh Thanh Điền phân tích việc lượng tiền gửi vào NH lập kỷ lục mới sẽ giúp dòng vốn của các NH dồi dào, không cần phải chạy đua để nâng lãi suất, hút tiền từ dân cư như các tháng vừa qua. Như vậy, lãi suất tiết kiệm tại một số NH điều chỉnh giảm là có cơ sở và có thể sẽ tiếp tục giảm trên diện rộng trong thời gian tới. Từ đó sẽ giúp lãi cho vay cũng giảm hơn. Dù vậy, để việc giảm lãi suất được bền vững, theo ông Điền, Chính phủ và NHNN cần xem xét, khuyến khích việc phân bổ dòng vốn từ hệ thống NH hợp lý hơn. Chẳng hạn, có thể ra chính sách hạn chế các chủ đầu tư dự án hạ tầng lớn, hoặc các dự án trọng điểm quốc gia không vay vốn từ các NH thương mại. Chỉ nên sử dụng vốn tự có của chủ đầu tư, vốn một phần từ ngân sách nhà nước và sử dụng vốn vay dài hạn thông qua phát hành trái phiếu công trình. Thậm chí nếu cần thiết, cần có sự bảo lãnh của Chính phủ cho chủ đầu tư phát hành trái phiếu quốc tế đối với các dự án trọng điểm.

Theo chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh, nhu cầu về nguồn vốn của nền kinh tế tăng cao khi hàng loạt dự án trên cả nước được triển khai thời gian qua và sắp tới. Điều này đã gây áp lực lên thanh khoản hệ thống NH vì đây vẫn là nơi cung cấp vốn chính cho nền kinh tế. Thực tế đã cho thấy các NH phải tăng lãi suất tiết kiệm để hút vốn từ người dân. Lượng vốn chảy vào NH là một điều tích cực để có vốn phân bổ trở lại cho nền kinh tế. Thế nhưng với việc huy động vốn chi phí cao thì buộc NH phải cho vay lại với lãi suất cao. Từ đó cũng tiềm ẩn rủi ro về nợ xấu trong toàn hệ thống. Vì vậy để giảm áp lực nguồn vốn lên hệ thống NH thì Chính phủ, NHNN có thể xem xét các giải pháp chuẩn bị vốn cho các dự án lớn như vay vốn nước ngoài. Mặt khác, điều này có thể làm gia tăng nợ công nên cần tính toán cẩn trọng trong biên độ cho phép. Bên cạnh đó, tăng cường thúc đẩy hợp tác đầu tư giữa trong nước và ngoài nước, thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp qua thị trường chứng khoán, thị trường tài chính quốc tế tại VN… Đó sẽ là những dòng vốn dài hạn, phù hợp cho mục tiêu đầu tư hàng loạt dự án quan trọng của VN, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao.