Làm sao giảm lãi suất cho vay?

Doanh nghiệp nhỏ và vừa, xuất khẩu... được vay ưu đãi

Hôm qua (11.8), một số ngân hàng (NH) chính thức công bố giảm lãi suất (LS) cho vay ngay sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đề nghị triển khai chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Đơn cử, Agribank công bố triển khai chương trình tín dụng ưu đãi quy mô 70.000 tỉ đồng từ nay đến năm 2028. Theo đó, LS ưu đãi giảm từ 1 - 2%/năm so với LS cho vay bình quân cùng kỳ hạn, áp dụng với khách hàng DNNVV, DN và cá nhân kinh doanh thuộc lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng kinh tế.

Tương tự, BIDV công bố gói tín dụng LS thấp 50.000 tỉ đồng, áp dụng từ tháng 8 đến hết tháng 12 hoặc đến khi giải ngân hết quy mô gói. Đối tượng áp dụng của BIDV tương tự Agribank, các DN khi vay vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh sẽ được hưởng lãi suất cho vay thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với LS cho vay bình quân cùng kỳ hạn hiện hành tại NH. Thông báo của BIDV nêu rõ chương trình được triển khai nhằm thực hiện chỉ đạo của NHNN về việc các NH thương mại, đặc biệt là NH thương mại nhà nước, phát huy vai trò tiên phong, chủ động tiết giảm chi phí, cân đối nguồn lực để triển khai các chương trình, sản phẩm, gói tín dụng ưu đãi, đồng hành, chia sẻ cùng người dân, DN.

Ảnh: Ngọc Thắng

Cũng tham gia chương trình này, VietinBank công bố chương trình tín dụng quy mô 50.000 tỉ đồng được triển khai đến hết năm 2028 với LS ưu đãi thấp hơn 1%/năm so với mức LS cho vay thông thường cùng kỳ hạn. Đối với các khoản vay trung và dài hạn, thời gian áp dụng LS ưu đãi có thể lên tới 12 tháng. Một đơn vị khác là NCB cũng giảm 0,5%/năm LS cho vay đối với toàn bộ khách hàng cá nhân và DN. Đối với khách hàng cá nhân, LS ưu đãi chỉ còn từ 8,49% được áp dụng cho nhiều nhu cầu vay như cầm cố, sản xuất kinh doanh, mua nhà riêng lẻ và tiêu dùng có tài sản bảo đảm. Đối với DNNVV, NH này giảm 0,5%/năm LS ở tất cả các kỳ hạn vay, xuống còn LS ngắn hạn từ 10%/năm trong 3 tháng đầu. Với các DN có quy mô lớn, vận hành theo chuỗi, hệ sinh thái, NCB cũng áp dụng giảm 0,5%/năm LS với mức thấp nhất từ 10,45%/năm, đồng hành cùng DN triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là các công trình trọng điểm quốc gia...

Đánh giá cao chương trình giảm LS cho vay của các NH, chuyên gia tài chính, TS Nguyễn Trí Hiếu nhìn nhận nếu việc này càng được kéo dài thì các DNNVV, DN ứng dụng công nghệ cao, xuất khẩu và các ngành ưu tiên sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để hoạt động, từ đó gia tăng đóng góp để kinh tế cả nước đạt mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số vào cuối năm.

Giảm LS cho vay dài hạn bằng cách nào?

TS Ngô Minh Vũ (ĐH Kinh tế TP.HCM) đánh giá việc các NH thương mại hưởng ứng giảm LS sau lời kêu gọi của NHNN là rất tích cực nhưng điều này hiện vẫn mang tính "cục bộ", chỉ dành cho một số đối tượng ưu tiên như DNNVV, một số lĩnh vực khuyến khích như xuất khẩu, công nghệ số, bán dẫn... Trong khi đó, lĩnh vực cần nhiều vốn nhất trên thị trường hiện nay là các dự án đầu tư công, dự án bất động sản. Vì vậy, chương trình giảm LS hiện nay sẽ chưa tác động nhiều đến mặt bằng LS nói chung trên thị trường.

Do đó, để kéo giảm LS cho vay thật sự rộng hơn, dài hơn thì phải giải quyết căn cơ của vấn đề. Đó là câu chuyện làm thế nào để tổng phương tiện thanh toán (cung tiền M2) trong nền kinh tế gia tăng, từ đó giúp thanh khoản hệ thống NH bớt "căng". TS Vũ phân tích: Năm 2025, tăng trưởng tín dụng tại VN tăng cao và tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế cũng tăng mạnh. Trong 7 tháng năm 2026, tăng trưởng tín dụng vẫn ở mức khá cao nhưng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế chỉ duy trì ở mức vừa phải. Điều này giúp NHNN duy trì ổn định tỷ giá hối đoái. Thế nhưng chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và cung tiền M2 đang lớn hơn năm vừa qua, gây áp lực lên thanh khoản của hệ thống NH vì đây vẫn là nơi cung cấp phần lớn vốn cho nền kinh tế. Do đó, nếu cung tiền không được mở rộng thì chỉ có giải pháp là Chính phủ đẩy mạnh khơi thông các nguồn vốn đang bị "kẹt".

Cụ thể, đó là đảm bảo tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt kế hoạch trong năm nay. Chúng ta đều thấy trong 7 tháng qua, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chỉ đạt hơn 40% và ước tính lượng tiền cần được giải ngân khá lớn. Nếu giải ngân hết trong những tháng còn lại thì đây sẽ là nguồn cung tiền cho toàn nền kinh tế. Song song, Chính phủ cần tháo gỡ nhanh các dự án bất động sản tồn đọng, dòng vốn bị "ngâm" lâu nay, ước tính cả triệu tỉ đồng để đưa vào nền kinh tế. "Khi nguồn tiền trong nền kinh tế gia tăng, điều đó đồng nghĩa với việc nguồn vốn được quay vòng, các NH cũng sẽ giảm bớt tình trạng chạy đua đẩy LS huy động lên cao để thu hút vốn. Từ đó LS cho vay cũng sẽ giảm nhanh, bền vững. Song song, Chính phủ cũng cần tiếp tục đẩy mạnh các thị trường vốn khác như thị trường chứng khoán, Trung tâm tài chính quốc tế... để giảm áp lực cung cấp vốn đối với các NH trong dài hạn", TS Ngô Minh Vũ phân tích.

TS Nguyễn Trí Hiếu dẫn chứng NHNN đã có một số chính sách, giải pháp khá linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ thời gian qua để ổn định tỷ giá, hỗ trợ thanh khoản của hệ thống. Chẳng hạn giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc; giảm tỷ lệ khấu trừ số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi là 50% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (từ mức 80% trước đó)..., giúp thanh khoản ở nhiều NH gia tăng. Tuy nhiên, theo ông, các giải pháp đó vẫn chưa đủ. Ông Hiếu phân tích để giảm LS cho vay thì phải giảm LS huy động tiền gửi. Điều này liên quan đến nguồn vốn của các NH thương mại. "Ở đây, NHNN có thể phải tăng cường giải pháp để tăng cung tiền với giá thấp cho các NH thông qua các công cụ kỹ thuật trên thị trường liên NH. Đồng thời, NHNN có thể xem xét cho phép các NH thương mại sử dụng một phần vốn trên thị trường liên NH để cho vay trên thị trường dân cư - DN", TS Nguyễn Trí Hiếu đề xuất.