Cách cựu Tổng giám đốc VTM nhận 78 tỉ đồng trong 2 phi vụ

Vụ án xảy ra tại Công ty TNHH khoáng sản và luyện kim Việt Trung (VTM), Cơ quan Cảnh sát điều tra (C03) Bộ Công an đề nghị truy tố 31 bị can, trong đó ông Bùi Thanh Bình, cựu Tổng giám đốc VTM bị đề nghị truy tố tới 3 tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; nhận hối lộ và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Bán rẻ hơn 5 triệu tấn quặng

Theo kết luận điều tra, VTM được Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) báo cáo Thủ tướng và Bộ KH-ĐT cũ cho phép thành lập nhằm thực hiện 2 dự án mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng (Lào Cai).

ẢNH: BỘ CÔNG AN

Giấy phép thể hiện quặng sắt ở mỏ Quý Xa do VTM khai thác được dùng vào 3 mục đích, gồm: cung cấp cho các nhà máy gang thép Lào Cai của VTM, cung cấp cho dự án Tisco II và xuất khẩu quặng tinh để đối lưu nhập than cốc. Quá trình thực hiện dự án, do chậm tiến độ và thua lỗ nên VTM bị xếp vào danh sách 12 dự án kém hiệu quả của ngành công thương.

C03 xác định, ông Bình sau khi được VNS ủy quyền làm người đại diện phần vốn góp và bổ nhiệm làm Tổng giám đốc VTM, được điều hành toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh của công ty cũng như trực tiếp chỉ đạo việc mua bán quặng sắt, than cốc.

Quá trình bán quặng sắt mỏ Quý Xa cho doanh nghiệp trong nước, lẽ ra phải bán theo giá thị trường, ông Bình đã bắt tay với doanh nghiệp để bán rẻ quặng sắt thấp hơn giá thị trường từ 50.000 - 70.000 đồng/tấn. Đổi lại, các doanh nghiệp sẽ chi tiền ngoài hợp đồng cho ông Bình.

Trước thỏa thuận trên, ông Bình đã chỉ đạo cấp dưới xây dựng phương án giá và hợp thức giá bán quặng cho các doanh nghiệp, sau đó trình Ban điều hành Hội đồng thành viên (HĐTV) thông qua. Các thành viên ban điều hành, kế toán trưởng và nhiều thành viên HĐTV dù biết giá bán thấp hơn thị trường nhưng vẫn ký duyệt hồ sơ.

Thời gian đầu, các phương án được gửi về VNS để xin ý kiến, nhưng từ tháng 7.2017, VNS giao người đại diện vốn tại VTM tự quyết định việc bán quặng và chịu trách nhiệm theo. Từ đó VTM không phải báo cáo xin ý kiến VNS.

C03 xác định, từ năm 2015 - 2020, ông Bình đã ký 30 hợp đồng bán quặng sắt với 18 doanh nghiệp. Trong đó đã thực hiện 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp, bán tổng 5,77 triệu tấn quặng tổng giá trị gần 2.951 tỉ đồng. Số quặng này được bán giá thấp hơn thị trường, gây thiệt hại cho Nhà nước gần 435 tỉ đồng.

Ở phi vụ này, ông Bình đã nhận tổng cộng 53,5 tỉ đồng từ 8 doanh nghiệp để giúp mua quặng giá rẻ. Trong đó 43,8 tỉ đồng được xác định đã nhận trong giai đoạn đủ căn cứ xử lý tội nhận hối lộ.

Số tiền nhận được, ông Bình chi khoảng 3,8 tỉ đồng cho một số nhân viên VTM, trả lại 1,5 tỉ đồng cho 2 doanh nghiệp, còn lại hơn 48 tỉ đồng ông Bình dùng vào mục đích cá nhân.

Đúi túi 25 tỉ đồng từ phi vụ nhập than

Ngoài hành vi bán rẻ quặng sắt, C03 còn xác định ông Bình đã sai phạm trong việc mua bán than cốc phục vụ sản xuất cho VTM.

Theo kết luận, năm 2015, sau khi ông Bình được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc VTM, lãnh đạo Công ty Trung Thành Thái Nguyên và Công ty Việt Phát đã đến gặp, đề nghị ông Bình cho 2 doanh nghiệp này được thường xuyên cung cấp than cốc cho VTM. Đổi lại, ông Bình sẽ được chi từ 40.000 - 200.000 đồng/tấn than cốc.

Do đã thỏa thuận, thống nhất từ trước với 2 doanh nghiệp, tại các cuộc họp với Phòng Vật tư và các phòng liên quan, ông Bình đã chỉ đạo chủ trương để tạo điều kiện cho Trung Thành Thái Nguyên và Việt Phát được cung cấp than.

Từ năm 2015 - 2017, dù việc lựa chọn nhà cung cấp than được thực hiện theo hình thức chào giá cạnh tranh, nhưng cán bộ phụ trách vẫn dùng các báo giá khống để hợp thức hồ sơ nhằm đảm bảo cho Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên được ký hợp đồng cung cấp than.

Từ tháng 10.2017 - 2020, VTM phải tổ chức đấu thầu theo quy định để đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng. Lúc này, dù vẫn tổ chức đấu thầu rộng rãi hoặc chào hàng cạnh tranh để chọn đơn vị cung cấp, song trên thực tế Trưởng phòng Vật tư của VTM vẫn dùng các thủ đoạn để Trung Thành Thái Nguyên và Việt Phát được cung cấp than cốc. Nhiều hợp đồng được chia nhỏ dưới 10.000 tấn để đảm bảo thuộc thẩm quyền quyết định của ông Bình, tránh phải báo cáo, xin ý kiến HĐTV.

Kết luận xác định, từ năm 2015 - 2020, Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên đã ký 38 hợp đồng, bán tổng cộng 286.855 tấn than cốc cho VTM với tổng giá trị 2.020 tỉ đồng.

Sau khi thực hiện các hợp đồng này, theo thỏa thuận, 2 doanh nghiệp đã đưa cho ông Bình tổng cộng 25 tỉ đồng, trong đó có 18,4 tỉ đồng được xác định nhận trong giai đoạn đủ căn cứ xử lý tội nhận hối lộ.

Ngoài nhận hối lộ số tiền hơn 62 tỉ đồng, ông Bình còn bị cáo buộc đã vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, với số tiền thiệt hại gần 435 tỉ đồng và cùng cấp dưới gây thiệt hại tài sản của Nhà nước hơn 46 tỉ đồng.