Cần chuyển mạnh từ 'phát triển văn hóa' sang 'phát triển bằng văn hóa'

Đây là quan điểm được Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh tại buổi làm việc chiều 17.9 với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Khơi thông nguồn lực, tạo không gian cho nhà đầu tư

Theo ông Trịnh Văn Quyết, bên cạnh các ngành công nghiệp văn hóa và một số lĩnh vực đang phát triển, còn rất nhiều lĩnh vực văn hóa khác có khả năng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, sự phát triển đất nước và phát triển bền vững của dân tộc. Vì vậy, cần có những giải pháp cụ thể, đánh giá kỹ lưỡng giá trị và khả năng đóng góp của từng lĩnh vực, từ đó tham mưu để lãnh đạo Đảng, Nhà nước có chính sách phù hợp, tiếp tục đầu tư phát triển.

ẢNH: GIA HÂN

"Cần chuyển mạnh từ "phát triển văn hóa" sang "phát triển bằng văn hóa". Nếu trước đây trọng tâm là đầu tư cho phát triển văn hóa thì nay cần chuyển mạnh sang phát triển kinh tế bằng văn hóa; thực sự coi văn hóa ngang tầm với các lĩnh vực kinh tế - xã hội, coi văn hóa là động lực tăng trưởng, động lực phát triển đất nước và là sức mạnh mềm nội sinh. Chúng ta phải chuyển biến tư duy, thực sự coi phát triển bằng văn hóa là vấn đề rất quan trọng", ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Theo Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, cùng với chính sách đầu tư cho văn hóa và khơi thông các nguồn lực, cần tạo cơ chế để các nhà đầu tư tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển văn hóa. Việc huy động thêm nguồn lực xã hội không chỉ bổ sung nguồn vốn cho lĩnh vực văn hóa mà còn tạo ra những sản phẩm, dịch vụ và thị trường mới, qua đó hình thành thêm động lực cho tăng trưởng và phát triển đất nước.

Trong bối cảnh phấn đầu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tăng trưởng không thể chỉ dựa vào việc mở rộng đầu tư và các nguồn lực truyền thống, mà cần những động lực mới dựa trên tri thức, sáng tạo và giá trị gia tăng cao.

"Văn hóa không đứng bên cạnh hay đi sau tăng trưởng, mà là nhân tố trực tiếp tạo ra tăng trưởng, sản phẩm, dịch vụ, việc làm, thu nhập, thị trường, thương hiệu, sức hút đầu tư và sức mạnh mềm quốc gia", ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Theo ông, cần nâng cao nhận thức để văn hóa thực sự đi cùng kinh tế, nằm trong mỗi sản phẩm kinh tế và trở thành một động lực của tăng trưởng, thay vì chỉ được xem là lĩnh vực phát triển sau kinh tế.

Mỗi địa phương cần xác định sản phẩm văn hóa chủ lực

Theo Nghị quyết 80-NQ/T.Ư, đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5 - 10 thương hiệu quốc gia trong những lĩnh vực có tiềm năng như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế và thời trang. Đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo phấn đấu đóng góp khoảng 9% GDP. Nghị quyết cũng đặt yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Theo Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, yêu cầu đặt ra hiện nay là các bộ, ngành phải nghiên cứu, xây dựng và ban hành những chỉ số đo lường cụ thể để có thể đánh giá đầy đủ mức độ đóng góp của văn hóa vào nền kinh tế. Dự kiến trong tháng 10, việc xem xét, thông qua dự án luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ được tiến hành tại kỳ họp tới của Quốc hội. Bộ VH-TT-DL cũng đã phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng bộ chỉ số liên quan.

Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư cho hay các nghị quyết, chủ trương về phát triển văn hóa đã có; vấn đề quan trọng hiện nay là tiếp tục thể chế hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả.

"Mỗi địa phương, mỗi vùng, ngành cần xác định rõ những sản phẩm văn hóa có thế mạnh để tập trung đầu tư, đồng thời tham gia các chuỗi giá trị, chuỗi liên kết giữa các địa phương nhằm gia tăng giá trị của sản phẩm", ông Trịnh Văn Quyết nói và gợi mở các tỉnh, TP cần xác định văn hóa địa phương là một trong những yếu tố đóng góp vào tăng trưởng. Trên cơ sở lợi thế riêng, mỗi địa phương có thể lựa chọn từ 1 - 3 sản phẩm văn hóa chủ lực gắn với di sản, lễ hội, làng nghề, ẩm thực, nghệ thuật...

Cần hệ thống đo lường để đầu tư đúng trọng tâm

Một trong những nhiệm vụ được nhấn mạnh là xây dựng hệ thống đo lường và cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa. Theo Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, khi có hệ thống dữ liệu đầy đủ, cơ quan quản lý mới có cơ sở để so sánh, đánh giá đúng vai trò của lĩnh vực văn hóa; từ đó phân bổ nguồn lực, ngân sách đúng trọng tâm, trọng điểm, hạn chế đầu tư dàn trải và đánh giá được hiệu quả đầu tư.

Đây cũng là cơ sở để nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền và xã hội về giá trị kinh tế của văn hóa. Ông cho rằng VN có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế từ các giá trị văn hóa, từ lịch sử, di sản, danh lam thắng cảnh đến các lĩnh vực như điện ảnh, nghệ thuật, thủ công mỹ nghệ, du lịch văn hóa... Vấn đề là phải có cơ chế phù hợp để huy động các nguồn lực xã hội, trong đó có nguồn vốn tư nhân và nguồn lực quốc tế, tham gia quá trình phát triển.

ẢNH: HIỀN TRẦN

ẢNH: HIỀN TRẦN

Theo Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, mức đóng góp hiện nay của ngành công nghiệp văn hóa khoảng 4,8 - 5,2% GDP vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và nhịp độ phát triển chung của nền kinh tế. Nếu chúng ta chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 7 - 8%/năm như thời gian vừa qua thì khó đáp ứng yêu cầu mới. Vì vậy, ngành văn hóa cần có bước phát triển đột phá, vượt trước tốc độ tăng trưởng trung bình chung của nền kinh tế. Điều này đòi hỏi không chỉ tăng đầu tư mà còn phải đổi mới cách tiếp cận, phương thức quản lý, cơ chế huy động nguồn lực và cách thức tổ chức thị trường văn hóa.

Đối với những khó khăn, vướng mắc và đề xuất từ các cơ quan, đơn vị, ông Trịnh Văn Quyết cho biết Ban Tuyên giáo T.Ư sẽ tiếp tục tổng hợp để Ban Chỉ đạo T.Ư về phát triển văn hóa xem xét. Đồng thời, các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các ban, bộ, ngành T.Ư theo chức năng, nhiệm vụ sẽ nghiên cứu, thể chế hóa và cụ thể hóa thành các văn bản phục vụ tổ chức thực hiện.