Cảnh giác với những cái ‘bẫy’ khiến người dân mất trắng nhà đất

Bốn căn nhà suýt bị tặng cho khi người mẹ không hay biết

Theo công chứng viên Nguyễn Hồ Phương Vinh, Trưởng phòng Công chứng số 1 TP.HCM, tình trạng giả mạo người, hồ sơ và lừa dối khi công chứng giao dịch nhà đất vẫn xảy ra.

Ông Vinh cho biết một trường hợp khách hàng mời ông đến nhà công chứng hợp đồng tặng cho bốn căn nhà tại TP.HCM từ người mẹ cho hai người con.

Nhận thấy việc đề nghị công chứng ngoài trụ sở có thể tiềm ẩn rủi ro, ông Vinh đề nghị kiểm tra năng lực hành vi của người mẹ. Khi trực tiếp trò chuyện, ban đầu bà cụ tỏ ra minh mẫn, hào hứng kể chuyện đi du lịch cùng các con.

ẢNH: NGÂN NGA

Tuy nhiên, khi được hỏi có ý định tặng toàn bộ bốn căn nhà cho ai hay không, bà ngơ ngác nói không tặng cho bất cứ ai mà sẽ để lại tài sản cho tất cả các con. Trong khi thực tế, bà có năm người con.

"Nhận thấy nội dung hợp đồng tặng cho hoàn toàn trái với ý chí của chủ sở hữu, tôi từ chối thực hiện công chứng", ông Vinh chia sẻ.

Ly hôn không đồng nghĩa tài sản đã được phân chia

Một trường hợp khác liên quan đến bất động sản của một cặp vợ chồng ly hôn. Trong quá trình giải quyết vụ án, người chồng vắng mặt. Người vợ đơn phương xin ly hôn và tự kê khai không có tài sản chung.

Tuy nhiên, khi thẩm định nguồn gốc bất động sản, hồ sơ cho thấy khu đất được tạo lập trước khi hai người kết hôn, nhưng căn nhà và toàn bộ thủ tục hoàn công được thực hiện trong thời kỳ hôn nhân.

ẢNH: NGÂN NGA

Theo công chứng viên Nguyễn Hồ Phương Vinh, chi phí xây dựng và hoàn công nhà là tài sản chung của hai vợ chồng trước khi ly hôn.

"Người vợ xác định đây là tài sản riêng nhưng không có ý kiến, sự định đoạt hoặc văn bản thỏa thuận hợp pháp của người chồng. Từ những căn cứ này, chúng tôi phải từ chối chứng nhận hợp đồng mua bán, chuyển nhượng bất động sản", ông Vinh nói.

Sổ đỏ giả suýt "giúp" chiếm đoạt 100 triệu đồng

Một vụ án tại tỉnh Sóc Trăng cũ (nay thuộc TP.Cần Thơ) cho thấy người nhận chuyển nhượng, nhận cầm cố nhà đất cũng có thể trở thành nạn nhân nếu không kiểm tra kỹ giấy tờ.

Theo hồ sơ vụ án, do thâm hụt vốn và nợ nần, Trần Lam S. (sinh năm 1990, kỹ sư xây dựng) chi 5 triệu đồng nhờ một người làm giả giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên mình, lấy thông tin từ bản photocopy sổ đỏ của vợ sắp cưới.

S. mang sổ đỏ giả đến nhà ông T. để cầm cố, vay 100 triệu đồng. Ông T. đồng ý nhưng yêu cầu S. đến văn phòng công chứng làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất sang tên ông thì mới giao tiền.

Khi cả hai đến một văn phòng công chứng ở tỉnh Sóc Trăng cũ, công chứng viên kiểm tra hồ sơ và phát hiện giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên S. có dấu hiệu bất thường, nghi là giả. Công chứng viên lập tức báo công an đến xử lý, qua đó ngăn chặn hành vi phạm tội trước khi ông T. giao tiền.

TAND tỉnh Sóc Trăng trước đây xét xử phúc thẩm giữ nguyên mức án 3 năm 6 tháng tù đối với S. về hai tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và "sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức".

Tại tòa, S. cho rằng mình không lừa đảo vì ông T. chưa giao tiền và chưa gây thiệt hại. Tuy nhiên, hội đồng xét xử nhận định việc S. chưa nhận được tiền là do yếu tố khách quan, bởi hành vi đã bị công chứng viên phát hiện và báo công an ngăn chặn kịp thời. Nếu không bị phát hiện, S. đã chiếm đoạt được tiền của nạn nhân.

Giao dịch nhà đất không nên chỉ nhìn vào giấy tờ

Theo luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Công ty luật TNHH HPL và cộng sự, điểm a khoản 3 điều 27 luật Đất đai năm 2024 quy định hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp.

Điều 164 luật Nhà ở năm 2023 quy định việc mua bán, thuê mua, tặng cho, đổi, góp vốn, thế chấp nhà ở phải công chứng hoặc chứng thực, trừ các trường hợp được miễn.

ẢNH: NVCC

Ngoài ra, khoản 5 điều 44 luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 cũng yêu cầu hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng giữa các cá nhân phải công chứng hoặc chứng thực.

Theo luật sư Huyền, điều 174 bộ luật Hình sự quy định người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2 triệu đồng trở lên thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm, hoặc tù chung thân.

Ngoài ra, điều 341 bộ luật Hình sự quy định người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả thực hiện hành vi trái pháp luật thì bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm.

"Người dân khi mua bán, tặng cho hoặc nhận chuyển nhượng nhà đất cần kiểm tra kỹ nguồn gốc tài sản, người có quyền định đoạt, tình trạng pháp lý và tính xác thực của giấy tờ. Đặc biệt, với tài sản giá trị lớn, không nên ký hoặc giao tiền chỉ dựa trên giấy tờ được cung cấp mà chưa làm rõ các vấn đề liên quan", luật sư Huyền chia sẻ.