Cấp sổ hồng cho căn hộ condotel, officetel chưa triệt để

Chỉ một nhóm được tháo gỡ

Tuy nhiên, theo luật sư Nguyễn Văn Đỉnh, Đoàn luật sư TP.HCM, Nghị quyết 29 vẫn chưa tháo gỡ được hoàn toàn các vướng mắc liên quan "đất ở không hình thành đơn vị ở" tại các dự án căn hộ condotel, offictel. Hay nói cách khác, sự tháo gỡ là không triệt để, chỉ có tác dụng đối với một số lượng rất nhỏ các dự án mà không có tác dụng một cách phổ quát.

Cụ thể, tại điều 11 Nghị quyết 29 quy định cơ chế xử lý dự án đã được cấp sổ hồng không đúng quy định ghi mục đích sử dụng đất là đất ở (không hình thành đơn vị ở) hoặc đất ở (xây dựng và kinh doanh bất động sản, du lịch) hoặc đất ở có thông tin khác không đúng quy định của pháp luật về đất đai.

Cách tiếp cận của Nghị quyết 29 là chỉ tháo gỡ cho các trường hợp đã được cấp sổ hồng cho chủ đầu tư hoặc cho khách hàng. Nghị quyết hoàn toàn bỏ ngỏ (không đề cập đến) các dự án gặp vướng mắc liên quan đến loại "đất ở không hình thành đơn vị ở" khi chủ đầu tư đã được giao đất nhưng chưa được cấp sổ hồng hoặc được cấp sổ hồng nhưng đã bị cơ quan nhà nước thu hồi. Như vậy, nhóm dự án có cơ hội được tháo gỡ đã bị thu hẹp ngay từ điều kiện tiên quyết. 

Trong đó, dự án phải được cấp sổ hồng thì mới được xem xét. Sau khi đáp ứng điều kiện tiên quyết này, dự án sẽ được UBND cấp tỉnh tổ chức rà soát quy hoạch. Nếu dự án phù hợp với quy hoạch đất để xây dựng nhà ở thì sẽ được tháo gỡ theo hướng tính lại tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Chủ đầu tư phải nộp phần chênh lệch tiền sử dụng đất, tiền thuê đất do tính lại và phải bảo đảm năng lực tiếp tục triển khai dự án. Sau đó, Nhà nước điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở. Đây là trường hợp duy nhất mà dự án có "đất ở không hình thành đơn vị ở" được tháo gỡ theo Nghị quyết 29.

Nếu việc rà soát quy hoạch cho thấy dự án không phù hợp với quy hoạch đất để xây dựng nhà ở thì phải điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất thương mại, dịch vụ và thời hạn sử dụng đất là 50 năm.

 Ông Nguyễn Văn Đỉnh nhận định: Nghị quyết 29 bắt chưa đúng mạch đối với nhóm dự án có "đất ở không hình thành đơn vị ở".

Bởi hiện nay, các dự án này rất nhiều, tập trung tại các đô thị ven biển, phát triển mạnh về du lịch như: TP.HCM, Khánh Hòa (Nha Trang, Cam Ranh), Phú Quốc, Đà Nẵng, Quảng Ninh (Hạ Long, Vân Đồn), Gia Lai...

Dự án được phê duyệt quy hoạch và giao đất với loại "đất ở không hình thành đơn vị ở" để xây dựng bất động sản du lịch gồm biệt thự biển, resort villa, biệt thự nghỉ dưỡng, căn hộ condotel, officetel… 

Chủ đầu tư đã nộp nghĩa vụ tài chính với tiền sử dụng đất được tính như đất ở, đã triển khai xây dựng công trình và đưa vào kinh doanh, bán biệt thự, condotel, officetel… và bàn giao cho khách hàng vào ở. Một số địa phương đã cấp sổ hồng cho khách hàng trong đó ghi nhận khách hàng có quyền sử dụng đất chung, thời hạn sử dụng là ổn định, lâu dài (tương tự như nhà ở).

"Về bản chất, bất động sản du lịch xây dựng trên "đất ở không hình thành đơn vị ở" là bất động sản lai. Khi về quản lý, vận hành, khai thác giống như các bất động sản trên đất thương mại, dịch vụ (phục vụ lưu trú du lịch chứ không nhằm mục đích sinh sống ổn định, lâu dài). Về thời hạn sử dụng đất, chế độ sử dụng đất và tiền sử dụng đất như đất ở. Đây là giải pháp sáng tạo của địa phương để vừa có lợi cho cơ quan nhà nước (tăng thu tiền sử dụng đất do tính theo giá đất ở), vừa có lợi cho doanh nghiệp, người dân (do được cấp sổ hồng với thời hạn sử dụng đất ổn định, lâu dài)", luật sư Nguyễn Văn Đỉnh phân tích. 

Rất ít dự án đủ điều kiện 

Dù vậy, theo luật sư Trần Minh Cường (Đoàn luật sư TP.HCM), về bản chất, việc sáng tạo "đất ở không hình thành đơn vị ở" là sự "vượt rào" của địa phương nhằm dung hòa quyền lợi giữa ngân sách nhà nước và nhà đầu tư.

Tuy nhiên, sau đó việc cấp sổ hồng cho khách hàng đã bị dừng và một số địa phương đã thu hồi các sổ đã cấp, đặc biệt là sau khi có kết luận của Thanh tra Chính phủ. Các dự án "đi sau" bị dừng thủ tục nên mặc dù đã giao đất, đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính, nộp 100% tiền sử dụng đất nhưng không được cấp sổ hồng. Cả 2 trường hợp này đều nằm ngoài phạm vi tháo gỡ của Nghị quyết 29.

Hơn nữa, Nghị quyết 29 quy định việc tháo gỡ phải dựa trên kết quả rà soát quy hoạch. Nếu dự án phù hợp với quy hoạch đất để xây dựng nhà ở thì mới được tháo gỡ theo hướng cho phép tồn tại để điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở với thời hạn sử dụng đất ổn định, lâu dài.

Trái lại, nếu việc rà soát quy hoạch cho thấy dự án không phù hợp với quy hoạch đất để xây dựng nhà ở thì phải điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất thương mại, dịch vụ, trường hợp này Nghị quyết 29 yêu cầu chấm dứt vi phạm, không tháo gỡ.

Do vậy sẽ có rất ít dự án đáp ứng đủ điều kiện tháo gỡ theo Nghị quyết 29. Điều này là dễ hiểu bởi ngay tại điều 3 Nghị quyết 29 đã quy định rõ nguyên tắc thực hiện: "Bảo đảm không hợp pháp hóa sai phạm".

Nhìn sâu ở bản chất, theo luật sư Trần Minh Cường, điều 11 Nghị quyết 29 không mang lại một chính sách tháo gỡ thực chất. Bởi nếu xử lý theo khoản 2 điều 11 Nghị quyết 29 (phải điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất thương mại, dịch vụ với thời hạn sử dụng đất là 50 năm) thì không cần chính sách đặc thù mà các địa phương (điển hình là tỉnh Khánh Hòa) vẫn đang tự rà soát, điều chỉnh loại bỏ nội dung liên quan "đất ở không hình thành đơn vị ở" trong các dự án. Nhưng việc điều chỉnh này gặp phải ý kiến không đồng thuận từ các nhà đầu tư.

Trong khi đó, nếu thực hiện theo khoản 1 điều 11 Nghị quyết 29 thì bản chất không phải là chính sách mới để tháo gỡ, không cần chính sách đặc thù vì thẩm quyền rà soát, điều chỉnh quy hoạch, điều chỉnh quyết định giao đất, sổ hồng… là của UBND cấp tỉnh. Địa phương có thể căn cứ hành lang pháp lý sẵn có để thực hiện mà không cần chính sách đặc thù tại Nghị quyết 29.