Chật vật tìm nơi an toàn gửi trẻ 6 - 36 tháng tuổi

"HÌNH PHẠT LÀM MẸ"

Bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới, Ngân hàng Thế giới (World Bank), tại hội thảo "Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non" do Viện Khoa học giáo dục VN phối hợp với Vụ Giáo dục mầm non, Bộ GD-ĐT và Ngân hàng Thế giới tổ chức tuần qua, đã dùng đến cụm từ "hình phạt làm mẹ" để nói về những bất lợi của rất nhiều phụ nữ sau sinh.

ẢNH: THÚY HẰNG

Hội thảo đã trình bày một nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ Chương trình đối tác chiến lược Ngân hàng Thế giới - Úc, thực hiện tại 4 tỉnh thành là Thái Nguyên, Đà Nẵng, TP.HCM, An Giang; khảo sát 1.809 người mẹ có con từ 3 tháng tới 72 tháng tuổi; 200 cơ sở giáo dục mầm non… Nghiên cứu cho thấy thu nhập bình quân đầu người của các hộ gia đình sau khi sinh con giảm 27%; thu nhập tiền lương của phụ nữ sinh con giảm 8,3% và còn nhiều thiệt thòi khác cho phái nữ.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Tam Giang, chuyên gia cao cấp về phát triển xã hội, Ngân hàng Thế giới, nhấn mạnh đầu tư cho giáo dục mầm non cũng chính là thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Bằng chứng là khi người mẹ tại đô thị, tại các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) có thể tiếp cận dịch vụ chăm sóc trẻ em có chất lượng, với chi phí hợp lý sẽ yên tâm làm việc, tăng cơ hội có việc làm, giảm bất lợi. Đồng thời người phụ nữ thêm thời gian nâng cao tay nghề; doanh nghiệp được tăng năng suất, giảm tỷ lệ nghỉ việc; hộ gia đình được tăng thu nhập. Tất cả những điều này giúp kinh tế - xã hội phát triển...

CHỈ 23% CƠ SỞ MẦM NON CÔNG LẬP NHẬN TRẺ DƯỚI 2 TUỔI

Tuy nhiên, báo cáo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới cho thấy đối với trẻ 3 tháng - 12 tháng tuổi, 83,6% nhu cầu nơi gửi trẻ chưa được đáp ứng. 75% bà mẹ có con dưới 2 tuổi hiện chưa sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ em, nhưng cho biết sẽ sử dụng dịch vụ có đăng ký với chi phí hợp lý nếu có sẵn. Chỉ 23% cơ sở mầm non công lập nhận trẻ dưới 2 tuổi, so với 66% ở khu vực tư thục. 11% trường mầm non công lập có số trẻ vượt quá khả năng tiếp nhận chính thức. Tại tỉnh An Giang, các xã có KCN không có cơ sở nào dành cho trẻ dưới 3 tuổi.

Bà Hoàng Thị Dinh, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục mầm non, Bộ GD-ĐT, cho biết Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định phê duyệt Chương trình "Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non ở địa bàn đô thị, khu công nghiệp giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến năm 2045". Mục tiêu trọng tâm là tập trung nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ từ 6 tháng đến 36 tháng tuổi - đây là nhóm trẻ đặc biệt dễ tổn thương và có nhu cầu chăm sóc chuyên biệt cao nhất, đồng thời là nhóm con công nhân, người lao động có nhu cầu gửi trẻ lớn nhất.

TĂNG LƯƠNG GV, TĂNG THỜI GIAN NGHỈ THAI SẢN...

Để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, đặc biệt ở độ tuổi trẻ từ 6 tới 36 tháng tuổi, bà Helle Buchhave nêu ra 3 trụ cột. Thứ nhất, cần tăng nguồn cung với chi phí hợp lý và bảo đảm công bằng, trong đó có tăng số lượng chỗ cho trẻ dưới 3 tuổi trong hệ thống mầm non công lập; tăng lương, cải thiện chế độ làm việc cho giáo viên (GV). Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực, tăng chất lượng GV ở các cơ sở công lập, ngoài công lập, nhóm trẻ độc lập tư thục. Và thứ 3, quản trị điều chỉnh thị trường lao động phù hợp với chính sách gia đình.

Phía Ngân hàng Thế giới đề xuất tổng thời gian nghỉ thai sản là 12 tháng của cả cha và mẹ trẻ (mỗi người nghỉ 6 tháng). Bởi sau 6 tháng nghỉ thai sản, người mẹ gặp rất nhiều khó khăn khi nhiều cơ sở mầm non công lập chưa nhận trẻ dưới 12 tháng tuổi.

Bà Nguyễn Minh Huyền, chuyên viên cao cấp Vụ Giáo dục mầm non, Bộ GD-ĐT, nhấn mạnh vào các giải pháp đặc thù. Như ở địa bàn KCN, sẽ đa dạng hóa loại hình mầm non, bố trí quỹ đất tại các dự án khu đô thị mới; sử dụng trụ sở dôi dư sau sắp xếp bộ máy hành chính cho cơ sở mầm non. Có thể áp dụng hợp đồng kinh doanh - quản lý theo hình thức đối tác công tư để có mức học phí phù hợp với công nhân, người lao động.

ảnh: Thúy Hằng

Để đảm bảo điều kiện nhận trẻ ở địa bàn KCN, với trường mầm non công lập, giải pháp là bố trí đủ định mức GV theo quy định; đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phù hợp với đặc điểm phát triển của nhóm trẻ dưới 36 tháng tuổi. Với cơ sở mầm non dân lập, tư thục, giải pháp là sẽ hỗ trợ đào tạo GV đạt chuẩn từ ngân sách địa phương; hỗ trợ cơ sở vật chất từ dự án, tổ chức phi Chính phủ nguồn viện trợ không hoàn lại. Bên cạnh đó, các cơ sở mầm non tư thục, độc lập có thể dùng sân chơi, nhà văn hóa, thể thao trong cộng đồng.

Bà Huyền cũng nhắc tới giải pháp xây dựng cơ sở mầm non hoạt động phi lợi nhuận, gắn với khu nhà ở tại các KCN, phục vụ trực tiếp con công nhân và người lao động của doanh nghiệp.

Bà Vũ Thị Ngọc Minh, Phó giám đốc Trung tâm nghiên cứu trẻ em và phát triển con người, Viện Khoa học giáo dục VN, cho rằng trong câu chuyện phát triển giáo dục mầm non ở lứa tuổi 6 - 36 tháng cũng cần thúc đẩy vai trò, trách nhiệm của những ông bố để họ cùng tham gia chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, chia sẻ những vất vả với người phụ nữ.